Çek Sahtecilikleri ve Adli Muhasebe

Ana Sayfa » Adli Muhasebe » Çek Sahtecilikleri ve Adli Muhasebe
Paylaş
Tarih : 04 Kasım 2013 - 10:58

ÇEK SAHTECİLİKLERİ VE ADLİ MUHASEBE

 

Adli muhasebeciler görevleri gereği gerçekleştirdikleri şirket yolsuzluklarında sahteciliklerle çok sık karşılaşırlar. Bu sahtecilik türlerinin en yaygın olanlarından birisi de çek sahtecilikleridir.

 

1.GİRİŞ

 

Piyasa’da mal ve hizmet alışverişlerinde her zaman yeterli nakit bulunamaması ve diğer çeşitli nedenlerle çek kullanımı yaygındır. Çekin özelliklerini şu şekilde sayabiliriz.

 

A.        Çek kıymetli evrak kabul edilir.

B.        Çek para yerine geçerek ekonomik değerlerin naklini kolaylaştırır.

C.        Çek nakit hareketlerini azaltarak bir takım riskleri önler.

D.        Çek şahısların sürekli yanlarında yüksek para miktarı ile dolaşmasını engeller.

E.        Çek paranın kaybolmasını veya çalınması ihtimalini azaltır.

F.        Çek yapılacak ödemelerde vade meydana getirerek kolaylık sağlar.

G.        Çek kullanılması suretiyle eldeki nakit hemen kullanılmamış olur.

H.        Çek ile yapılan ödemelerde paranın kötü niyetli kişilerin eline geçmesi ihtimali azalır.

İ.         Çek bankaları sisteme dahil ödemelerin kayıt altına alınmasını sağlar.

 

Rusya ve bağımsız devletler topluluğu üyesi ülkelerde bizdekine benzer vadeli çek uygulaması yoktur. Çek bu ülkelerde sadece bankadan nakit para çekmek amacı ile kullanılır. Çekin yukarıda belirttiğimiz faydaları çek sahteciliklerinin artmasına neden olmaktadır.

 

2. ÇEKLE İLGİLİ YASAL ÇERÇEVE

 

Çeke ilişkin yasal düzenlemeler esas itibarıyla Türk Ticaret Kanunu’nun “Çek” isimli üçüncü bölümünde yapılmıştır. Bu bölümde düzenlemeler aşağıdaki başlıklar halinde gerçekleştirilmiştir.

 

a)                  Çeklerin Düzenlenmesi ve Şekli

b)                 Devir

c)                  Ödeme ve Ödememe

d)                 Çeşitli hükümler

 

Bütün bu hükümleri incelemek yerine kısaca şekli unsuları inceleyelim. Çeklerde bulunması gereken şekli unsular asli unsurlar ve münferit unsurlar olarak kanunda ikiye ayrılmıştır.

 

A)                Asli Unsurlar (TTK md 780)

 

a) Senet metninde “çek” kelimesini ve eğer senet Türkçe’den başka bir dille yazılmış ise o dilde “çek” karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,

b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi,

c) Ödeyecek kişinin, “muhatabın” ticaret unvanını,

d) Ödeme yerini,

e) Düzenlenme tarihini ve yerini,

f) Düzenleyenin imzasını,

g) Hesap Sahibinin Vergi Kimlik Numarası

 

Yukarıda belirttiğimiz asli unsurları taşımayan çek aşağıda belirteceğimiz iki husus istisna olmak üzere geçersizdir. Bunlar,

 

a) Çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir. Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödenir.

 

b) Düzenlenme yeri gösterilmemiş olan çek, düzenleyenin adı yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.

 

B)                Münferit Unsurlar

 

a)                  Muhatabının mutlaka banka olma zorunluluğu

b)                 Karşılığının Bulunma Yükümlülüğü

c)                  Çekte ayrıca kabul gerekmemesi (Kabul yasağı)

d)                 Kimin lehine çekilebileceğinin belirtilebilmesi,

e)                  Faiz yasağı (Çekin üstüne faiz oranı yazılamaz)

f)                   Adres veya yerleşim yeri belirtilebilmesi

 

Kısaca çeklere ilişkin yasal bilgileri verdikten sonra çek sahtekarlıklarını inceleyelim.

 

3. ÇEK SAHTECİLİKLERİ

 

Hamiline yazılı çek uygulamasının ülkemizde yaygın olması çekin diğer kambiyo senetlerine göre daha güven veren bir evrak olması çek sahteciliklerinin yaygın olarak görünmesine yol açmaktadır. Sahte çek kavramı en geniş şekilde, kağıt olarak çek yaprağının muhatap banka tarafından bastırılmış şeklinin taklidi olması halini de kapsamak suretiyle, çek üzerindeki tüm imzaların, beyanların veya imzalarla beraber beyanların sahteliği biçiminde tanımlanabilir. Zarar ise genellikle, çek tutarının hak sahibi olmayan kimseye ödenmesi, gerçek hak sahibinin çek tutarını alamaması veya keşidecinin ödemek istediğinden daha fazla bir miktarı ödemesi şeklinde gerçekleşir. Keşidecinin imzasının sahte olması durumunda  bankanın sorumlu olduğu kabul edilir. Bankanın birinci görevi kendisine gelen çekin keşideci tarafından imzalanıp imzalanmadığının tespit edilmesidir.

 

Sahteciliğin önlenmesi amacıyla, Çek Kanunu’ na ilişkin Merkez Bankası Tebliği 2. maddesi çek karnelerinin baskı şekline ilişkin kurallar aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:

 

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası

Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanuna

İlişkin Tebliğ Çek defterlerinin baskı şekli

Madde 2- Çek defterleri bankalarca aşağıda belirtilen esaslara göre bastırılır.

a)                 Çek defterleri, yapraklarının boyutları, koçan hariç eni 76 mm., boyu 166 mm. olmak üzere ve çek tutar alanı sağ üst köşeye gelecek şekilde bastırılır.

b)                 Çek yapraklarının basımında CBS-1 standardında manyetik kodlamaya imkan veren kağıtlar kullanılmalı ve kullanılacak kağıtlar organik asitler, anorganik asitler, alkaliler, klor bileşikleri ve organik çözücüler ile tahrifata karşı duyarlı olmalıdır.

c)                  Çek defterlerinin her yaprağına, çek hesabının bulunduğu banka şubesinin adı, hesap numarası, çek numarası ve hesap sahibinin vergi kimlik numarası ile adının yazılmasına ve imzasının atılmasına imkan verecek ibareler konulur.

d)                 Çek defterleri MICR-Manyetik Mürekkepli Karakter Okuma (Magnetic Ink Character Recognition) yöntemi ile ve E-13B kodlama standardı kullanılarak manyetik mürekkep ile kodlanır. Çek yapraklarının alt kısmında kodlama alanı için 16 mm. ’lik boşluk bırakılır. Kodlama alanının sağ ve sol köşelerinden yatay olarak 7,937 mm., alt ve üst kısmından da dikey olarak 6,35 mm. ’lik boşluklar bırakılmak suretiyle bulunan kodlama satırı üzerine soldan itibaren çek numarası, banka ve şube isimlerini tanımlayan banka ve şube kodu, hesap numarası ve çek tutarına ilişkin bilgiler aşağıda gösterilen karakter ve sembol sayıları dikkate alınarak kodlanır.

  Karakter Sembol
Kodlanacak Bilgi Sayısı Sayısı
Çek numarası 7 2
Banka kodu 3 1
Şube Kodu 4 1
Hesap Numarası 12 1
Tutar 15 1

 

Semboller, çekin sağ kenarından başlayarak tutar, hesap numarası, şube ve banka kodunun başlangıcında, çek numarası kodunun başlangıç ve bitiminde kullanılır. Kodlama alanındaki her karakterin uzunluğu 3,175 mm.dir.

Bankalar bu Tebliğ esaslarına ve kodlamayı gösteren ekteki örneğe(Ek:1) göre bastırdıkları çek defterlerini, tutar kodu dışındaki kodlarını tamamladıktan sonra hesap sahiplerine verirler.

e)                  Çek yaprakları üzerine lehdar imzasının alınmasına imkan verecek şekilde bir ibare konulabileceği gibi, “yukarıda imzası bulunan” ibaresi de eklenebilir.

f)                   Bankalarca çek yaprakları istenilen renk ve desende bastırılabilir. Üzerine amblem, resim konulabilir.

g)                 Çek defterlerinin ihtiva edeceği çek yapraklarının adedi, 3167 sayılı Kanunun 2 nci maddesi çerçevesinde yapacakları değerlendirme sonucu üstlenecekleri riskler de dikkate alınarak bankalarca tespit edilir.

 

Yukarıda belirtilen kurallara ilişkin çek yaprağının veya defterinin sahte olarak basıldığı görülmektedir. Ancak genelde üzerinde belirtilen çek numaraları ya tamamen uydurulmakta yada zaten var olan bir numaranın aynen kopyalanması yoluna gidilmektedir. 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılması gereken bir suç olarak çek sahteciliğinin yaptırımı oldukça ağırdır.

 

Çekte tahrifat, çek üzerindeki imza veya beyanların ya da bunların her ikisinin, çek ile hak kazanmış veya borç altına girmiş bulunan bütün ilgililerin rızasının bulunmadığı bir şekilde haksız menfaat elde edilmesi amacıyla değiştirilmesi, silinmesi veya kazınmasıdır. Bu tahrifatlar şöyledir;

 

a) Çek meblağında tahrifat

b) Çekteki isimlerde tahrifat

c) Çekteki imzalarda tahrifat

d) Çekin vadesinde tahrifat

e) Çekin keşide yerinde tahrifat

Keşidecinin kusuruna ilişkin olarak bazı hallerin şu şekilde örneklendirilmesi mümkündür.

 

  • Keşidecinin salt çek defterini kaybetmiş olması kusurlu bir davranış değildir. Keşideci defterini kaybedebilir ama bunu zamanında bankaya bildirmelidir.
  • Keşidecinin çek defterinin kaybolduğunu bankaya bildirmemesi kusurlu bir davranıştır. Bu bildirim yapılmazsa bankanın sorumluluğu ciddi oranda azalır.
  • Çekin gerekli dikkat ve ihtimamla doldurulmamış olması kusurlu bir davranıştır. Çek yazılırken belirli bir dikkat ve titizlik gösterilmesi gerekir.
  • Çek defterini saklaması için muhasebecisine vermek kusurlu bir davranıştır. Muhasebe sadece bir vekil konumundadır. Vekilin işlemleri asılın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
  • Keşidecinin çek defterinin koçanına, çekin kime verildiğini yazmamış olması kusurlu bir davranıştır. Bu genelde unutulan bir bölümdür.
  • Keşidecinin rakam ve yazının önüne ekleme yapılacak şekilde mesafe bırakması kusurlu bir davranıştır. Genel muhasebe ve hukuk kurallarına uygun şekilde rakam ve yazının önüne çizgiler çekilerek boşluğun kullanılması önlenmelidir.

 

Yukarıda belirtilen konularda gerekli özeni gösteren bir çek keşidecisinden çeki alan için muhatap banka zarar nedeniyle, çek hamiline, sadece kötü niyetli olması halinde rücu edebilir, hamilin iyi niyetli olması durumunda, yapılan ödeme nedeniyle banka rücu edemez.

 

4. SONUÇ

 

Genelde adli muhasebe uzmanları çek sahtecilikleri ile ilgili olarak çalışmalarına karşın günümüzde şirketlerde çalışan muhasebecilerde çok sık çek kullanımı ile karşı karşıya gelmektedirler. Bu kadar yaygın kullanılan çeklerdeki sahteciliklerin tespit edilebilmesi, araştırmacı muhasebecilik veya muhasebe dedektifliği denilen adli muhasebe uygulamalarının başlangıç düzeyinde de olsa muhasebeciler tarafından öğrenilmelidir.

 

Adli muhasebe konularında bilgilendirmelerin çok az olması muhasebe ve finans sektörü profesyonellerinin sahtecilik eylemleri karşısında bocalamalarına neden olmaktadır. Bu sahtecilik uygulamaları hakkında en azından temel düzey eğitimin verilmesi yerinde olacaktır. Muhasebe çok geniş bir alanı kapsayan bir meslek uğraşısı olduğundan meslek mensuplarımız bu konuda alacakları eğitimlerin öncelikle kendilerine ne katacağını hesap etmek zorunda kalmaktadırlar. Çek, senet v.b. sahteciliklere ilişkin eğitimlerin faydası küçümsenemez.

Bir önceki yazımız olan 2014 Asgari Ücret Net, Asgari Ücret 2014, Asgari Ücret 2014 Ne Kadar başlıklı makalemizde 2014 asgari ücret, 2014 asgari ücret ne kadar ve 2014 yılı asgari ücret tutarları hakkında bilgiler verilmektedir.

SPONSOR REKLAMLAR

Mali Müşavirlere Özel Web Sitesi

BENZER HABERLER

Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!
Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!

Yaklaşık 1.5 ay önce Türkiye’de çalışan yabancılarla ilgili izin şartları değişti. Yabancı çalışma izni harçlarında ve cezalarda değişikliğe

Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları
Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları

Doğum borçlanması 5510 sayılı Kanunla 2008 yılından itibaren getirilen bir hak. Sadece sigortalılık başlangıcından sonraki sürelerin borçlanılması

10 işçiden 1’i sendikaya üye
10 işçiden 1’i sendikaya üye

1 Mayıs İşçi Bayramı geride kaldı fakat görüldü ki sendikalaşma oranları ülkemizde halen çok düşük. Türkiye örgütlülük konusunda ne

Yorum Yap

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz


GENEL MUHASEBE

E-BÜLTEN ÜYELİK

E-posta Adresiniz:

NOT: E-postanıza gelen onay linkine tıklayınız. Onay linki gelen kutunuzda bulunmuyorsa, Gereksiz ya da Önemsiz klasörünü kontrol ediniz.

KÖŞE YAZARLARI

escort pendik kartal escort Jigolo Arayan Bayanlar pendik escort porno hikayeleri jigolo