Patent ve Ar-Ge Çalışmalarında Frascati ve Oslo Kılavuzlarının İçselleştirilmesi Başarımızı Artırır

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 11 Temmuz 2014 - 14:04

PATENT VE AR-GE ÇALIŞMALARINDA FRASCATİ VE OSLO KILAVUZLARININ
İÇSELLEŞTİRİLMESİ BAŞARIMIZI ARTIRIR

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ar-Ge ve İnovasyon Danışmanı, YMM

www.abdanmer.com
abdanmer@gmail.com

 

MEVCUT DURUM

 

Sn. Osman AROLAT’ın 09.07.2014 tarihinde www.dünya.com sitesinde yayınlanan Ar-Ge’de Aslında Neredeyiz? isimli makalesinden aldığım aşağıdaki bilgi büyük önem taşıyor “AB’de yıllık patent başvuru sayısı 84 bin, Amerika’da 241 bin, Japonya’da 290 bin iken Türkiye’de sadece 3.250 patent başvurusu söz konusu. İhraç ürünlerinde yüksek teknoloji payına baktığımızda AB’de yüzde 14.8, ABD’de yüzde 20, Japonya’da yüzde 18 olduğunu görüyoruz. Bizim ihracatımızda yüksek teknolojili ürünlerin payı ise sadece yüzde 2 seviyesinde kalıyor”.

 

Öte yandan muhasebeden.com’un 13 Temmuz 2013 tarihli haberine göre Sn. Prof. Alp şöyle demektedir: “Araştırma –Geliştirmeye ayrılan payın milli gelire oranı,bizim hesaplarımıza göre yüzde 0,75. Yüzde1 oranına ancak 10 yılda varırız.Bu durumda 2023 için hedeflenen yüzde 3 oranına varmak imkânsız.
Sn. Profesör Alp, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Kalkınmada Anahtar Dergisi’nin verilerine dayanarak aşağıdaki bilgileri vermiştir;
Buna göre, İspanya’nın Ar-Ge’ye harcadığı para kişi başı 500 dolar, Almanya’nın ise 1200 dolar.
OECD ortalaması 750 dolar, biz ise 100 doların altındayız. Alp “Bilim insanı olduğum için projeksiyon yaptım. İspanya’yı ancak 2040 yılında, Almanya’yı ise 2100 yılında yakalarız diyor.

 

Bize göre uluslararası ve ulusal Ar-Ge ve yeniliğe dair mevzuat derinliğimizin geliştirilmesi ile patent ve Ar-Ge projelerinde artış olacaktır. Bu bağlamda, Patent ve Ar-Ge projesi çalışması yapan bizler için araştırma ve yenilik faaliyetlerinin ne olduğu ve nasıl elde edildiği gibi konular hakkında uluslararası alanda geçerli teorik bilgi ve ilkelerin bilinmesi büyük önem taşıyor. Bu konuda iki uluslararası doküman, biri Ar-Ge’nin açıklandığı FRASCATİ Kılavuzu, öbürü Yenilik ve ticarileşmenin anlatıldığı OSLO kılavuzudur. Aşağıda önemli gördüğümüz hususlar analiz edilmektedir.

 

FRASCATİ KILAVUZU

AR-GE’İN TANIMI VE TÜRLERİ

 

– Bu Kılavuzun 63. Paragrafında Ar-Ge’nin tanımı, bilgi dağarcığımızın arttırılması ve arttırılan bu bilginin yeni uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistemli olarak yürütülen yaratıcı çalışmalardır şeklinde yapılmaktadır. 64. Paragrafında Ar-Ge faaliyetlerin türleri üçe ayrılarak, Temel Araştırma olarak teorik ve konsept geliştirme faaliyeti, Uygulamalı Araştırma olarak belli bir amaca yönelik yürütülen özgün çalışmaları, Deneysel geliştirme ise yeni ya da iyileştirilmiş ürün ve süreç elde etmeye yönelik sistemli çalışmadan söz edilmektedir.

 

Teknik bir alandan örnek verecek olursak, NANO Teknolojisi ile ilgili araştırmalar, temel araştırmadır.

Endüstriyel Mutfak sektörü ile ilgili NANO çalışmaları uygulamalı araştırmadır. Bu elde edilen bilgilerden yararlanarak tencerenin elle tutulması halinde iz bırakmaması ile ilgili yapılacak çalışmalar deneysel geliştirmedir.

 

Ekonomi alanından bir örnek verecek olursak, Cari açık ile döviz kuru arasındaki nedensel ilişkinin incelenmesi temel araştırmadır. Türkiye’de cari açık ile düşük döviz kurunun incelenmesi uygulamalı araştırmadır. Düşük döviz kuruna rağmen cari açığın giderilmesi için katma değerli ürünlerin elde edilmesine yönelik Ar-Ge ve patent çalışmalarının teşvik edilmesine yönelik bir programın geliştirilmesi ve sonucun test edilmesi deneysel geliştirmedir.

 

AR-GE’NİN İKİ ÖNEMLİ BİLEŞENİ

 

Paragraf 84’de Ar-Ge’nin iki önemli bileşeni olarak, Ar-Ge faaliyetinin içerisinde gözle görülebilir bir ürün ya da süreç yeniğinin bulunması ile bu yeniliğe ulaşmadaki bilimsel ve teknolojik belirsizliklerin(risklerin) tanımlanarak, giderilmesi olarak açıklanmaktadır.

 

Hem Ar-Ge’nin tanımından hem de iki önemli bileşeninden hareketle aşağıdaki eylem planını kurgulayabiliriz:

 

– Ortada proje önerisinin çözmeye çalıştığı bir sorun olmalıdır, sorun yoksa proje de yok (NO PROBLEM=NO PROJECT=NO MONEY).

– Standart bilgi stokuna sahip bir kişi tarafından bu problemin çözümünün mümkün olmaması.

– Proje önerisinde sorunun çözümüne ilişkin bilimsel ve teknik belirsizliği giderecek adımlar olmalıdır.

– Belirsizliğin giderilmesi çalışması sonucunda teknik bilgi artıyor ve sonuçta gözle görülebilir ölçüde bir yenilik unsuru ortaya çıkıyor.

– Belirsizliğin ya da öngörülen başarı kriterlerine ulaşamama riski, Ar‐Ge sistematiğinin ana belirleyici unsurudur.

 

Paragraf 85’de, belirli bir projenin bir sebepten dolayı gerçekleştirilen ancak diğer bir neden için gerçekleştirilmiyor olması halinde, Ar-Ge sayılabileceğini ifade etmektedir. Bizce Ar-Ge proje bakış açısını önemli derecede genişleten bir açıklama. Kılavuzda da belirtildiği üzere, ölümün nedeni araştıran tıbbi bir hizmet, rutin bir faaliyettir, ancak aynı cesedin örneğin kanser ilacının etkinliğini test etmek için incelenmesi bir Ar-Ge faaliyetidir.

 

Yine aynı paragrafta, ürün standartlaşmasının hazırlanması, gerçekleştirilmesi ve muhafaza edilmesi için makine imalatının yapılmasını ar-ge faaliyetinin dışında tutmaktadır. TÜBİTAK-TEYDEB destek programlarında bu husus özellikle dikkat edilmektedir.

 

Paragraf 111’de Ar-Ge ve patent çalışmalarının kalbi ve firma dışına ihale edilemeyecek bir faaliyet olarak niteleyebileceğimiz Tasarım Faaliyetinin temel amacının ürün ve süreç yenilikleri üzerinde ek teknik iyileştirmeler yapmak olduğu ifade edilmektedir.

 

Yine aynı paragrafta deneysel geliştirme ile Ar-Ge sayılmayan ön üretim geliştirme çalışmalarının birbirinden ayrılması gerektiği ifade edilerek, bu açıklamadan bizce şu çıkarımı elde edebiliriz: “Eğer firma Ar‐Ge projesini sunar iken her şeyi belirlemiş izlenimi veriyor ve proje süresi içinde çözmesi gereken belirsizlikleri ortaya koymuyor ise, Ar‐Ge projesinin kabul edilmeme riski yüksektir, yatırım Projesi olarak değerlendirmesi yapılabilinir.”

 

AR-GE PROJELERİNİN TÜRLERİ

 

Kılavuza göre Ar-Ge projelerinin çıktıları ya “prototip” ya da “pilot tesis”tir. Paragraf 114’de prototip çıktı, yeni bir ürünün ya da sürecin tüm teknik özelliklerini ve performansını içeren orijinal bir modeldir, denilmektedir. Bu kapsamda yeni bir ürün ve/ya da süreç çıktıları için tasarımının yapılıp, malzeme (ya da ünite) imalatı ya da tedariki ile prototip montajı yapılarak, çıktının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Paragraf 116’da hipotez değerlendirilmesi, yeni ürün formüllerinin ve özelliklerinin oluşturulması, yeni bir süreç için özel makine ve otomasyonun tasarlanması için mühendislik verilerinin elde edilmesi ve test edilmesi amacıyla makinelerden oluşan minimum ölçekteki tesisler, pilot tesis olarak tanımlanmaktadır. Uygulamada pilot tesis mantığının yatırım faaliyetleri ile karıştırıldığından dolayı, prototip Ar-Ge projeleri ağırlık kazanmaktadır.

 

OSLO KILAVUZU

 

Ar‐Ge ile ilgili en önemli uluslar arası kaynak Frascati’dir. Ar‐Ge faaliyeti sonucunda ortaya çıkan proje çıktısı bir “technical prototype” dır. Bununla birlikte uygulamada görülmüştür ki, sadece araştırma yapmak yetmiyor, ayrıca buradan elde edilen çıktılara göre yenilik faaliyetinde de bulunup, ürünün ticari hale getirilmesi gerekiyor. Diğer bir ifadeyle, araştırmanın ülke ekonomisine katkısı için “technical prototype”ın pazara sunulması yani “commercıal prototype” a dönüştürülmesi şart.

 

Patent ve Ar‐Ge projesi ile uğraşan bizler; hem Frascati’yi hem de yeniliğinin açıklandığı uluslararası Oslo Kılavuzunu iyi bilmemiz gerekir (Frascati’ye göre yeniliğin İngilizcesi ”novelty”, Oslo’ya göre yeniliğin İngilizcesi “ınnovatıon”).

 

OSLO Kılavuzu Paragraf 146’ya göre yenilik; yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş bir ürün ya da süreç, yeni bir pazarlama yöntemi veya yeni bir organizasyonel yeniliğin gerçekleştirilmesi olarak tanımlanmaktadır. Ar-Ge ve yenilik projelerinde bu yeniliklerden sadece ürün ve süreç yenilikleri kabul edilmekte olup, sadece düşünsel faaliyetle değil, fiziksel boyutta da gerçekleştirilmesini şart koşmaktadır.

 

Paragraf 156’da ürün yeniliği için mevcut özelliklerinde ve/veya kullanımında yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş bir ürünün elde edilmesi gerektiği ileri sürülürken, bu yeniliğin alt çalışması olarak; teknik özelliklerde, bileşenler ve malzemelerde, birleştirilmiş yazılımda, kullanıcıya kolaylığında ve diğer işlevsel özelliklerinde önemli derecede iyileştirmeleri içermektedir.

 

Paragraf 159’da bir ürününün teknik özelliklerinde yalnızca küçük çaplı değişiklikler yaparak o ürün için yeni bir kullanım geliştirmek, bir ürün yeniliğidir. Buna bir örnek, daha önceden yalnızca astar üretiminde bir aracı madde olarak kullanılmış olan mevcut bir kimyasal kompozisyonu kullanarak yeni

bir deterjanın piyasaya sürülmesidir.

 

Paragraf 163’de süreç yeniliği, yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş bir üretim ya da teslimat yönteminin gerçekleştirilmesi olarak tanımlanmakta ve alt çalışma olarak, teknikler, teçhizat ve/ya da yazılımlarda önemli değişiklikleri içermesi belirtilmektedir. Paragraf 164’de süreç yeniliğini amacının

Maliyeti düşürmek (yani verimi artırmak),kaliteyi yükseltmek ya da yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş ürünler üretmek olduğu ifade edilmektedir. Bize göre ürün ve süreç yeniliğini proje yazarken birlikte ele almak gerekir. Süreç yenilikleri sadece ilgili ürünün iyileştirilmesini değil, üretilen tüm ürünleri iyileştirilmesini sağladığı için bize göre daha fazla önemlidir.

 

Paragraf 319’da, yazılım geliştirme faaliyeti,  sistematik bazda bir bilimsel veya teknolojik ilerleme yapılmasını ve/veya bilimsel/teknolojik belirsizliğin çözüme kavuşturulmasını kapsaması halinde, Ar‐Ge olarak sınıflandırılır. Hizmet geliştirme ise, yeni bilgiler sonucunu doğurması veya yeni uygulamalar geliştirmek üzere yeni bilgi kullanımını kapsaması halinde Ar‐Ge olarak sınıflandırılmaktadır.

 

Paragraf 162’de tasarım;ürün yeniliklerinin geliştirilmesi ve uygulanmasının tamamlayıcı bir parçasıdır. Ancak, bir ürünün işlevsel özelliklerinde ya da öngörülen kullanımlarında önemli bir değişiklik getirmeyen tasarım değişiklikleri ürün yeniliği değildir. Tasarım ile ilgili Paragraf 334’de de tasarım çalışması; yeni ürün ve süreçler için usuller, teknik şartnameler ve diğer kullanıcı özellikleri ve işlevsel özellikler planlanması ve tasarlanmasında amaçlanan geniş bir faaliyet yelpazesini de içerebilir.

 

Paragraf 335’de test etme ve değerlendirme,yeni veya önemli derecede iyileştirilmiş ürün veya süreçlerin test edilmesinden oluşmakta olup, prototipin test edilmesi Ar‐Ge’nin bir parçasıdır. Pilot tesisler, esas amacın Ar‐Ge olması durumunda Ar‐Ge’ye dâhil edilir.

 

AR-GE İLE YENİLİĞİ BİRLEŞTİREN TABLO

 

H2020’nin iş programlarında yer alan aşağıdaki Teknoloji Hazırlık Seviyeleri (Technology readiness levels (TRL)  tablosunun Ar-Ge ile yenilik faaliyetlerini birleştirdiğine inanmaktayız:

 

– TRL 1 – basic principles observed (temel prensiplerin gözlenmesi)

– TRL 2 – technology concept formulated (teknoloji konseptinin formüle edilmesi)

– TRL 3 – experimental proof of concept (konseptin deneysel kanıtlanması)

-TRL 4 – technology validated in lab (Laboratuvar ortamında teknolojinin doğrulanması)

– TRL 5 – technology validated in relevant environment (ilgili ortamda teknolojinin doğrulanması)

– TRL 6 – technology demonstrated in relevant environment  (ilgili ortamda teknolojinin demosu)

– TRL 7 – system prototype demonstration in operational environment (çalışma ortamında sistem prototipin demosu)

– TRL 8 – system complete and qualified (sistemin tamamlanması ve kalifiye edilmesi)

– TRL 9 – actual system proven in operational environment (gerçek çalışma ortamında sistemin kanıtlanması).

 

Bizim yorumumuza göre, yenilik faaliyetleri 6. seviyeden itibaren başlamakta olup, yukarıdaki 9’lu seviyeyi aşağıdaki gibi ana gruplara da ayırabiliriz:

 

-TRL 1-TRL 3 arası Temel ve Uygulamalı araştırma,

-TRL 4- TRL 5 arası Teknoloji geliştirme,

-TRL 6-  Ürün geliştirme,

-TRL 7-TRL 9 arası Üretim çalışmalarının başlaması için gereken düzeydir.

 

ÖZET SÖZ

 

Ar-Ge ve yenilik konusunda zihinsel, tasarımsal ve fiziksel boyutta hepimizin çok çalışması gerekiyor.

Emekli Olup Şirket Ortaklığından da Ayrılan Şirket Sahibi Tübitak Teydeb Projelerinde Nasıl Görev Alabilir ?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 09 Temmuz 2014 - 13:04

EMEKLİ OLUP ŞİRKET ORTAKLIĞINDAN DA AYRILAN ŞİRKET SAHİBİ

TÜBİTAK TEYDEB PROJELERİNDE NASIL GÖREV ALABİLİR?

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM, Baş Denetçi

 

Gülçin GÖKÇEYREK & Buse ARSLAN
Ar-Ge ve Yenilik Mali Rapor Uzmanları

 www.abdanmer.com

 

MEVCUT DURUM

 

Bir Şirket sahibi tarafından kurulup, onun bilgi, tecrübe ve çekirdek yeteneği ile büyüdükten sonra şirket sahibi emekli oluyor. Ancak emekli maaşından kesinti yapılmaması için şirket ortaklığından ayrılıyor. Şirketin kalbi yine o firma sahibi. Bu bağlamda ilgili firma TÜBİTAK TEYDEB’e Ar-Ge Projesi verirse projede görev alması fevkalade önem taşımaktadır.

 

Hakemler geldiğinde projeyle ilgili detayları emekli olmuş firma sahibinden dinleyecektir.

 

İlgili firma sahibi şirkette ortaklığı ve sigortası olmadığından dolayı projede belirtemiyoruz. Eğer karar verilirse proje verirken sigorta girişi yapılır ve tahmini maliyet giderleri projeye yazılır. Yok eğer onaylansın ondan sonra sigorta yapalım denilirse projede görev tanımı örneğin makine mühendisi, tekniker vs. gibi projede gözükür ve ücreti yazılır. Hakem geldiğinde de durum kendisine anlatılır, emekli firma sahibi aktif olarak projeyi anlatır. Çünkü kendisinin teknolojik bilgisi proje başarısı için temel faktördür.

 

ÖRNEK UYGULAMA

 

3 proje verilip onaylanırsa ve 4.000,00.-TL. brüt ücret maaş gösterirsek ortalama brüt ücretin %70’i hibe olarak geri alınır. Ayrıca brüt ücretin %20’si gider olarak vergiden düşülür ve emekli firma sahibinin muhasebe düzenine uygun firmadan para çekmesi sağlanmış olur.

 

Adam/ay oranı her bir proje için 0,33 gösterilirse bu da her an 1 adam/ay oranı olduğu anlamına gelir.

 

Tahmini maliyet aşağıdaki gibidir;

 

Burada emekliler için ödenen SGK Prim oranı %32 olarak aldığımızda bunun %7,5 SGK işçi payı, %24,50 SGK İşveren Payı olarak ödenir. Öte yandan 5746 sayılı Ar-Ge Teşvik Kanununa göre emeklinin her bir projedeki adam/ay oranına göre %80 Stopaj istisnasından yararlanır. Aşağıda bir proje için aylık brüt ücret 4.000,00.-TL.’ye göre hesaplanmış örnek mevcuttur.

 

Gelir Vergisi Stopaj Hesabı:

 Brüt Ücreti Adam/Ay oranı  Ar-Ge Brüt Ücret SGK İşçi %7,5 Ar-Ge Matrahı Gelir V. Matrahı %15 – 35 Stopaj İstisnası Damga Vergisi Toplam İstisna
4.000,00 0,33 1.320,00 99,00 1.221,00 183,15 146,52 30,20 176,72

 

TÜBİTAK-TEYDEB 1507 yada 1501 destek programında yukarıdaki örneğimize göre Mali Rapor hazırlanırken G011-A formuna aşağıdaki forma göre emeklinin dökümü yapılır.

 

Aylık Maliyet Hesabı

Brüt Ücret İşveren Katkısı İkramiye 5510 Sayılı Kanun Kapsamında Faydalanılan Miktar 5746 Sayılı Kanun Kapsamında Hesaplanan SGK İşveren Payı Desteği 5746 / 4691 Sayılı Kanunlar Kapsamında Hesaplanan Gelir Vergisi Stopaj Teşviki ve Damga Vergisi İstisnası TOPLAM MALİYET
S.G.K. İşveren Payı  (*) İşsizlik Sigortası İşveren Payı
(TL) (TL) (TL) (TL) (TL) (TL) (TL) (TL)
4.000,00 980,00 0,00 0,00 0,00 0,00 176,72 4.803,28

 

Ortalama Maliyet Toplamı: 4.803,28

Adam/Ay oranı: 0,33

Toplam Maliyet: 1.585,08

 

–          1507 Destek programına göre ilk 5 proje için personel giderlerinin %75’i desteklenir.  1.585,08 * %75 = 1.188,81.-TL. hibe alınır. 3 projenin aynı anda yürüdüğünü varsayarsak toplam alınacak hibe tutarı 1.188,81 * 3 = 3.566,00.-TL.’dir.

 

– 1501 Destek programından proje verirsek;

 

Mikro ve Küçük İşletmelerde destek oranı %90’dır. 1.585,08 * %90 = 1.426,57.-TL. hibe alınır. 3 * 1.426,57 = 4.279,71.-TL.’dir.

 

Orta ölçekli İşletmelerde destek oranı %75’tir. 1.585,08 * %75 = 1.188,81.-TL. hibe alınır. 3 * 1.188,81 = 3.566,00.-TL.’dir.

Büyük Ölçekli İşletmelerde destek oranı %60’tır. 1.585,08 * %60 = 951,04.-TL. hibe alınır.  3 * 951,04 = 2.853,14.-TL.’dir.

Türk Makina İmalatçılarını Canlandırma ve Geliştirme Modeli

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 07 Temmuz 2014 - 8:05

TÜRK MAKİNA İMALATÇILARINI CANLANDIRMA VE GELİŞTİRME  MODELİ

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

MEVCUT DURUM

 

Türk Makine İmalatçısı firmalar orta teknoloji seviyesinde ürettiği  makinaları genellikle  Avrupa, Rusya ve Amerika’ya ihracat yapmakta, ancak bu pazarlardan ileri teknoloji ürünü makinalara da  talep gelmektedir. Ortadoğu ve Kuzey Afrika gibi pazarlara ise  katma değeri daha düşük makinalar ihraç edilmektedir. Öncelikle sektörün  finansman sorunu  avantajlı ödeme şartları sunan yabancı imalatçılara karşı yerli fimaları zor durumda bırakmaktadır(Bakınız kaynak:Subcorn Turkey, M. Nail Türker ile yapılan söyleşi,Ekim 2010 sayısı).

 

FİNANSMAN SORUNUNU GİDERECEK AKILCI YÖNTEM

Türkiye’deki makine imalatçıları ile bu makinelere ihtiyaç duyan ve makineleri kullanan şirketler arasında yapılacak işbirliği sayesinde; maliyet düşürücü, kalite arttırıcı, üretim yönteminde yapılacak önemli değişikliklerle mevcut ürünlerde iyileşme ya da yeni ürünlerin üretimine imkan veren ve böylece yenilik içeren, inovatif makine ve proses hatlarının tasarımı ve üretimi projeleri TÜBİTAK’a ortak proje olarak sunulabilinir. Her iki şirketin ortak projeye yapacağı katkı oranında (örneğin ; %50 – %50 gibi) KOBİ’lerde 500.000,00.-TL.’ye kadar ilk beş proje için proje maliyetinin en fazla %75’i, daha sonraki projelerde ise en fazla %60 (ortalama %50) oranında tamamen vergi dışı olarak nakit hibe desteği alınabilmektedir. Bu yolla özellikle yerli makine satın alan firma daha ucuza makine tedarik edebilecektir ve böylelikle yerli makinelere olan talep ithal makinelere göre daha cazip hale gelecektir.

Bunlarla beraber sunulacak AR-GE projeleri ile aşağıda sıraladığımız ilave getiriler de elde edilecektir:

  • Ortak proje ile 5746 sayılı AR-GE Kanuna ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre projenin her iki ortağına isabet eden proje maliyeti bedeli kadar meblağ AR-GE indirimi olarak Geçici Vergi Beyannameleri ve Kurumlar Vergisi beyannamesi üzerinde vergi matrahından düşülecektir.
  • Projede görev alan AR-GE personelin SGK işveren sigorta priminin de %50’si destek kapsamına olup, Devlet tarafından karşılanmaktadır.
  • Ayrıca AR-GE personeli ücretlerine ait Gelir Stopaj Vergisinin %80’i vergiden istisna edilmiştir.
  • AR-GE indirimi teşviki 2023 yılı sonuna kadar devam edecektir.
  • İşveren sigorta primi desteği her bir AR-GE personeli için ilk defa bildirilmeğe başlanılan tarihten itibaren 5 yıl süreyle devam eder.
  • Stopaj gelir vergisi istisnası teşviki 2023 yılına kadar devam edecektir.

 

 

AB’Lİ MAKİNA İMALATÇISI FİRMALARLA ORTAK İMALATTA BULUNMANIN DESTEKLERİ

 

İzlenecek bu süreçte yerli imal edilen makinelere talep artarken ithal makinelere talep düşeceğinden, yabancı makine imalatçıları Türkiye piyasasındaki paylarını kaybetmemek için yerli makine imalatçıları ile ortak proje yapmak isteyeceklerini düşünmekteyiz. Bu bağlamda AB fonları gündeme gelecektir.  Avrupa Birliğinin  H2020 Araştırma  ve Yenilik Programından Araştırma ve Yenilik faaliyetleri  için % 100, sadece yenilik faaliyetleri için % 70 hibe desteği sağlanabilecektir.. Uluslar arası fondan sağlanan hibe programına dahil olan projeler de aynen TÜBİTAK’ta olduğu gibi diğer Vergisel Teşviklerden yararlanmaktadır.

 

 

Türk Makine İmalatçıları AB ülkeleri üye imalatçıları ile EUREKA kapsamında KOBİ’ler için  %75, Büyük ölçekli firmalar için  % 60 oranında hibe desteği alması için ortak AR-GE projeleri yapabilecektir. EUREKA, pazar odaklı, kısa sürede ticarileşebilecek ürün ve süreçlerin geliştirilmesine yönelik, ağırlığını AB ülkelerinin oluşturduğu 40 ülkeden en az iki ortaklı projelerin desteklendiği uluslararası Ar‐Ge destek programıdır. Programda uluslararası işbirlikleri oluşturulurken, projeler ulusal kaynaklarla desteklenmektedir. Bu kapsamda Türkiye’de EUREKA Programının yürütülmesinden TÜBİTAK sorumludur. TÜBİTAK, EUREKA programına sunulan projeleri TEYDEB 1509 programıyla desteklemektedir. EUREKA projelerine katılan büyük ölçekli firmaların projelerine %60 oranında, KOBİ’lere ise %75 oranında hibe destek sağlanmaktadır. Temmuz 2012‐Haziran 2013 tarihleri arasındaki EUREKA Dönem Başkanlığını Türkiye Üstlenmiştir.

 

Ayrıca, EUROSTARS Programı; Avrupa Komisyonu ve EUROSTARS üye ülkelerin Avrupa’daki KOBİ’lerin rekabetçiliğinin arttırılması için başlattıkları KOBİ’lere özel, hızlı ve etkin bir destek programıdır. EUROSTARS herhangi bir teknoloji alanı ve sektör ayrımı yapmaksızın Ar‐Ge odaklı faaliyetler yürüten KOBİ’lerin projelerinin desteklenmesini amaçlamaktadır. Avrupa Birliği KOBİ tanımına uygun işletmeler ana ortak (proje koordinatörü) olarak EUROSTARS projesi başlatabilirler. Fakat bu tanıma uygun olmayan işletmeler ve büyük firmalar, gerekirse üniversite veya araştırma kuruluşlarını da yanlarına alarak EUROSTARS projelerinde ortak olarak yer alabilmektedir. EUROSTARS projeleri TÜBİTAK’ın “Uluslararası Sanayi Ar‐Ge Projeleri Destekleme Programı” kapsamında desteklenmektedir. EUROSTARS projelerine katılan büyük ölçekli firmaların projelerine %60 oranında, KOBİ’lere ise %75 oranında hibe destek sağlanmaktadır. EUROSTARS Programı proje başvurularına sürekli açık değildir. Genellikle yılda 2 kere çağrı açılmakta ve son başvuru tarihinden önce projelerin EUROSTARS ofisine internet üzerinden sunulması gerekmektedir (Kaynak: TÜBİTAK)

 

AVRUPALI MAKİNE İMALATÇILARI İLE BİRLİKTE  AR-GE’DEN SONRA SERİ ÜRETİME GEÇİŞTE TEŞVİKLER

Avrupalı makine imalatçıları ile AR-GE projesinden sonra kurulacak iş ortaklığı ile ürünün seri üretimine geçilerek, birlikte iç ve dış pazarlara açılabilecektir. Seri üretim aşamasında, 5.bölge destekleri, Teknolojik ürünler yatırımı desteği ile patent ve faydalı modele bağlı seri üretime  geçişte vergisel teşvikler söz konusudur.

 

Öte yandan Ar-Ge projesini yurtdışında tamamlayıp patentini alan yabancı firmaların ilk defa ülkemizde  seri üretime geçiş için üretim faaliyetine başlarlarsa,  desteklerden yararlanabileceklerdir :

 

 Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40’lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve 5 milyon TL.

– Büyük ölçekli firmalarda ilgili oran %10 ve 5 milyon TL.

 

 Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği,

 

 İşletme gideri desteği

– Yatırım tamamlandıktan sonra ki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75’i hibe olarak ödeniyor.

 

 

SONUÇ

 

Bu çalışmalarla içerdeki makine imalatımız artarak iç piyasa satışlarımız ve ihracatımız artacak, ithalat ise yerli imalatımızın artması nispetinde azalacaktır. Sonuçta dış ticaret açığımızın kapanmasına katkıda bulunulacak, istihdam ve gelir seviyemiz yükselerek toplum olarak refahımız artacaktır.

Ar-Ge Projelerinde Teknoloji Analizinin İçeriği

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 02 Temmuz 2014 - 21:30

AR-GE PROJELERİNDE TEKNOLOJİ ANALİZİNİN İÇERİĞİ

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

Teknoloji, insanların çevre şartlarına uyumu ve kontrolü için ihtiyacı olan ürün, süreç ve hizmetin geliştirilmesi, üretilmesi ve sunumu için kullanılan teorik/pratik bilgi ve becerilerin toplamıdır. Teknoloji insan için , insan tarafından üretilir. Teknik ise,bir faaliyeti gerçekleştirmek için izlenecek yol ve yöntemdir.Bu anlamda teknoloji,söz konusu tekniklerin uygulanması ile ilgili malzeme,makine,ekipman ,donanımın geliştirilmesine ilişkin  bilgi ve deneyimdir.Teknoloji ayrıca  bir sanayi dalında kullanılan araç,gereç ve aletleri kapsayan bilgidir.

 

TEKNOLOJİNİN STATİK-DİNAMİK  ANALİZİ

Bir üründe kullanılan teknolojiyi   statik ve dinamik analiz şeklinde inceleyebiliriz. Statik analizde ürünü örneğin makineyi yenilikçi unsur içeren bölümlerine (optimal olanı 5-7 teknolojik bileşen ya da unsur) ayırırız ve önemli özelliklerini tanımlarız.

 

Dinamik analizde , sistem bütünlüğü içinde teknolojik bileşenler arasındaki etkileşim yani proses analizi ele alınır(Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz: A.Scheibler,Technik und Methodik des Wirtschaftswissenscaftlichen Arbeitens,Verlag Vahlen) . Burada mevcut  işleyiş modeli anlatılır. Her modelde olduğu gibi başlangıç koşullarında belli kısıtlar ya da varsayımlar belirlenir. Örneğin ekonomiden bir örnek verecek olursak: dışa açık ve faiz farkından dolayı sıcak paranın geldiği bir ekonomide , döviz arzının artması döviz kurlarını düşürür,döviz kurları düşünce ithalat artar,ihracat nispi olarak daha az oranda artar,cari açık artar,yerli sanayi gelişemez,istihdam seviyesi düşer vs. gibi.

 

TEKNOLOJİNİN YENİLİKÇİ VE ÖZGÜN YÖNLERİNİN SAPTANMASI

Projede öngörülen yenilikçi unsurlar için de bir yandan teknolojik bileşenlerdeki mevcut durum / yenilikçi durum mukayesesi yaparak , projenin özgün yönleri ortaya çıkar. Diğer yandan mevcut ve yeni proses işleyişindeki  sistem elemanları arasındaki etkileşim mukayesesi yapılır. Yukarıdaki ekonomi örneğindeki proses iyileşmesine bir örnek verecek olursak, faiz farkı azaltılarak ve sıcak paraya uygun bir giriş vergisi konarak ülkeye sıcak para girişi sınırlanırsa, kur yükselir,ihracat artarken ithalat nisbi olarak azalmaya başlayarak,cari açık kapanır,yerli sanayi  ve istihdam gelişir,gelir seviyesi artarak ülkenin tasarruf seviyesi artar vs. Burada görüldüğü gibi hem ihracat,yerli üretim,istihdam gibi proses unsurlarında iyileşme vardır hem de sistem bütününün proses işleyişinde iyileşme vardır.

 

Tekim’den sayın Elif Baktır’ın İSO seminerinde verdiği bilgilere göre, eğer proses işleyişinde (ya da mimari işleyişinde) bir değişiklik olmadan teknolojik bileşenlerde güçlendirilmiş bir iyileşme varsa (örneğin Tüplü TVde Herz’in yükselişi) artımsal bir teknolojik yenilikten söz edilir.Eğer proses işleyişi sabitken  örneğin tüp yerine plazma gelirse, modüler teknolojik yenilikten söz edilir.Proses işleyişinde mimari bir iyileşme yanında teknolojik bileşenlerde de iyileşme olursa ,mimari teknolojik yenilikten söz ediliyor ,örneğin LED’li TV(mimari yenilik hakkında bkz.: Rebecca Henderson,MIT,and Kim Clark,Harvard University,in Architectural Innovation,1990) .Hem teknolojik bileşenlerde hem de proses işleyişinde yani mimari işleyişinde  yepyeni tasarım söz konusu olursa ,örneğin Smart TV gibi, radikal teknolojik yeniliklerden söz edilir.

 

SONUÇ

Araştırma ve Yenilik projelerinde ürün ve süreçte kullanılan teknolojilerin firmamızda ve  yerli /yabancı rakiplerin mevcut durumu ile projemizin öngördüğü  kıyaslamalı yeniliklerin   etkilerini incelerken hem ürün/sürecin teknolojik bileşenlerini hem de sistem elemanları arasındaki proses işleyişinde mimari bir değişikliğin olup olmadığını ele almamız gerekir. Başka bir deyişle hem statik hem de dinamik analiz yapmalıyız.

Otomotiv Sektöründe Ürün ve Süreç Yeniliklerini Ulusal Teşviklerle Nasıl Finanse Edebiliriz ?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 30 Haziran 2014 - 7:53

OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE ÜRÜN VE SÜREÇ YENİLİKLERİNİ ULUSAL TEŞVİKLERLE NASIL FİNANSE EDEBİLİRİZ?

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

30.06.2014 – 23:06 – GÜNCELLENMİŞTİR..

 

GİRİŞ

İşimiz gereği birçok imalatçı firma ile yüz yüze gelip,sorunlarını ve çözüm yollarını tartışıyoruz ve ulaştığımız doğru çözümleri makale haline getirip,muhasebeden.com site üyeleriyle ve son zamanlarda linkedin paydaşlarla  daha çok tartışılmak ve daha doğruya yakın açıklamalara ulaşmak için paylaşıyoruz.Linkedindeki paydaşların  önemli bir bölümü otomotiv sektöründen.Bu konuda da başta Bursa olmak üzere,İzmir ve Eskişehir’de ağırlığı KOBİ olan  müşterilerimiz var,projeler yapıyoruz.Bu firmaların çoğu ana otomotiv firmalarına rulman,körük,takoz,motor,fren parçası,kapı kolu gibi parçalar yapıyor ve sürekli model değişikliğinden dolayı  ürün yeniliği ve yeni ürünü üretecek süreç yeniliği ar-ge yatırımlarına ihtiyaçları var.Kendi öz kaynakları ile bu yenilikleri karşılamaları zor ve biz onlara aşağıdaki yol haritasını öneriyoruz ve örnek olarak rulman ürününü ele alıyoruz. Anlaşılması için baştan belirtelim ki, bu parçalardaki yenilik için sadece ar-ge  ürün projesi verilmek istenirse, proje bütçesi düşük kaldığından bizim tavsiyemiz, ürün +süreç yenilik arge projeleri yapmaktır.

 

Ayrıca otomotiv ürünlerinin doğrudan ve dolaylı ihracatında Avrupa Birliği ülkeleri büyük önem taşıdığından, teknoloji kullanımının ürün ve süreç üzerindeki farklı  etkilerini analiz etmede aşağıdaki H2020’nin iş programlarında yer alan  Teknoloji Hazırlık Seviyeleri (Technology readiness levels (TRL)  tablosunun  ar-ge projelerinde referans olarak kullanılmasının faydalı olacağına inanmaktayız:

 

– TRL 1 – basic principles observed ( temel prensiplerin gözlenmesi)

– TRL 2 – technology concept formulated ( teknoloji konseptinin formüle edilmesi)

– TRL 3 – experimental proof of concept (konseptin deneysel kanıtlanması)

-TRL 4 – technology validated in lab (Laboratuvar ortamında  teknolojinin doğrulanması)

– TRL 5 – technology validated in relevant environment ( ilgili ortamda  teknolojinin doğrulanması)

– TRL 6 – technology demonstrated in relevant environment  (ilgili ortamda  teknolojinin demosu)

– TRL 7 – system prototype demonstration in operational environment (çalışma ortamında  sistem prototipin demosu)

– TRL 8 – system complete and qualified (sistemin tamamlanması ve kalifiye edilmesi)

– TRL 9 – actual system proven in operational environment (gerçek çalışma ortamında sistemin kanıtlanması).

 

 

YENİLİKLERİ FİNANSE ETMENİN YOL HARİTASI

 

 

1. X  firması geliştireceği yeni RULMAN  ürünü için gereksinim duyduğu özel makineyi makine imalat tecrübesi ve personel alt yapısı ile kendisi yapabiliyor ise TÜBİTAK’a ürün ve süreç Ar‐Ge projesi vererek, KOBİ ise %75’e kadar, Büyük firma ise %60’a kadar hibe alabilmektedir. 5746 sayılı Ar‐Ge Kanununun sağladığı ek SGK ve %80 muhtasar muafiyeti yoluyla proje maliyetini önemli ölçüde fon ve mali teşviklerle karşılayabilmektedir.

 

2. Eğer X rulman  firması, teknik özelliklerini ve fonksiyonlarını belirlediği makinenin tasarımını bizzat kendisi firma bünyesinde yapıp geliştirerek, makine ya da otomasyon  parçalarını firma dışından makine imalatçı firmalardan(yurt içinde yapılabiliyorsa yurt içinden,yapılamıyorsa yurt dışından) tedarik ettiğinde, ürün yeniliği yanında makine Ar‐Ge’si harcamalarının ortalama  %50‐ 75’ini  hibe şeklinde geri  alabilmektedir. Onaylanan proje bedelinin % 25’ini TÜBİTAK’tan  ön avans alabilmektedir.

 

3.  KOBİ statüsündeki  firma 1. ve 2.seçenek  için TÜBİTAK yanında yenilik fikirleri için  KOSGEB’in  Ar-Ge ve İnovasyon programına  da başvurarak, 500.000 TL’ye kadar geri ödemesiz ve ödemeli destek alabilmektedir.

 

4. X  firmasının yeni tip rulman  üretimi için özel bir makine, prese ya da lazer kesiciye ihtiyacı var, bu makineyi yurt içindeki makine imalatçısı ile ortak Ar‐Ge projesi yaparsa, makine alım bedelini ortalama %60’lara kadar düşürmek mümkün. 5746 sayılı Ar‐Ge Kanununun sağladığı ek SGK, stopaj desteği yoluyla maliyeti daha da düşürmek olasıdır.

 

5. X rulman  firması  KOBİ  statüsünde ise,Ar‐Ge’sini yaptığı yeni tip rulmanın seri üretimine geçmek için pres, kalıp, lazer kesici gibi standart makine ve ekipmana ihtiyacı var ise, bu kez TÜBİTAK’dan ya da KOSGEB’den  aldığı Ar‐Ge projesinin tamamlandığına dair bir yazı ile bir yıl içinde KOSGEB’in ENDÜSTRİYEL Uygulama programına başvurarak, yaklaşık 500 bin TL’ye kadar çoğu geri ödemesiz teşviklerden yararlanmaktadır.

 

6. X  rulmanfirması Ar‐Ge’sini yaptığı yeni tip rulman için  BURSA’da organize bölgede olsun olmasın fabrikasyon imalata geçmek istediğinde Ekonomi Bakanlığına TÜBİTAK yazısı ile başvurak aşağıdaki 5. Bölge desteklerine kavuşabilmektedir: Sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor. Sabit yatırım tutarı: Arazi‐arsa, bina‐inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır.

 

‐ Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında,

 

‐ KDV istisnası,

 

Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

 

Sigorta primi işveren hissesi desteği: , Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6‐7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

 

‐ Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

 

‐ Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar %70 indirimli olarak uygulanır.

 

7.  X rulman  firması, prototipini ar-ge projesi ile tamamladığı ürününün seri üretimi için Ekonomi Bakanlığı 5.Bölge destekleri yerine BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜNLERİN YATIRIM DESTEK PROGRAMI ‘na bavurabilir.

 

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’n yayınlanan yönetmeliğinde, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa, prototipi yapılan ürün yada yazılımın seri üretimine geçişinde aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

 

A) Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40’lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve 5 milyon TL.

– Büyük ölçekli firmalarda ilgili oran %10 ve 5 milyon TL.

 

B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği,

 

C) İşletme gideri desteği

– Yatırım tamamlandıktan sonra ki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75’i hibe olarak ödeniyor.

 

Öte yandan Ar-Ge projesini yurtdışında tamamlayıp patentini alan yabancı firmalar bölgenizde seri üretime geçiş için üretim faaliyetine başlarlarsa, yukarıdaki desteklerden yararlanabileceklerdir.

 

NOT: Firmalar makine teçhizat desteği için ya aşağıda açıklanan Ekonomi Bakanlığının 5. Bölge destek Programına ya da Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bu programına başvurabilir. Aynı makine/teçhizat yatırımı için iki programa aynı anda başvuramaz.

 

 

  1. PATENT YA DA FAYDALI MODEL UYGULAMASI İLE GETİRİLEN VERGİ İSTİSNALARI

 

06.02.2014 tarihinde TBMM kabul edilen Torba Yasası kapsamında Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda oluşan çıktılara patent ya da faydalı model alınması sonucunda  seri üretiminden elde edilen satış gelirlerine Kurumlar Vergisi ve KDV istisnası getirilmiştir.

 

 

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI 

6 Şubat 2014 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 6518 sayılı Kanun’un 32 ve 82. maddeleri çerçevesinde 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere bir madde eklenerek Türkiye’ de gerçekleştirilen araştırma ve yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktılara ilişkin patent ya da faydalı model alınmasından sonra 01.01.2015 yılından itibaren seri üretime geçilmesi elde edilecek gelirler,  koruma süresi olan 10 yıl boyunca % 50 kurumlar vergisi istisnası yararlanacaklardır.

 

KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI

Türkiye’ de gerçekleştirilen Araştırma – Geliştirme ve Yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktıların satışı halinde ihracat faturası gibi KDV’siz  fatura düzenlenecek olup, bize göre söz konusu imal edilen mamul ile ilgili olarak 2015 Ocak başından  itibaren iade talebinde bulunabilinecektir. Bu yolla söz konusu satış gelirlerine tanınan KDV istisnası yanında  % 50 Kurumlar vergisi istisnası getirilmesi, mal alan ve satan firmalar için büyük bir avantajdır.

 

SONUÇ

Ulusal teşviklerle ürün ve süreç yeniliğinde yoğunlaşarak belli bir ar-ge ve yenilik  birikimi elde eden otomotiv firmalarının AB üyesi firmalarla ikili ortak projeler için EUREKA, EUROSTARS destek programlarına ,ortalama  en az 5 ortaklı konsorsiyum ar-ge projeleri için H2020 araştırma ve yenilik çerçeve programına başvurmalarını öneririz.

Projemizin Öngördüğü Teknolojik Yeniliklerin Ürün ve Süreç Üzerindeki Etkilerini Nasıl Belirleriz ?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 29 Haziran 2014 - 0:06

PROJEMİZİN ÖNGÖRDÜĞÜ TEKNOLOJİK YENİLİKLERİN ÜRÜN VE SÜREÇ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİ
NASIL BELİRLERİZ ?

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

TÜBİTAK’IN 2014 Mayıs sonunda yaptığı değişiklikle AGY 100-04’de teknoloji konusunda aşağıdaki konuların sorgulanması istenmektedir:

B.3. Projenin Teknoloji Düzeyi

Tekniğin/Teknolojinin Bilinen Güncel Durumu (“State-of-the-Art”)

Proje konusu ile ilgili ulusal/uluslararası mevcut düzeyi açıklayınız. (En fazla 3.000 karakter)

 

 

 

 

 

Proje Faaliyetlerinin Kapsadığı Teknik ve Teknolojiler ile Özgün Katkılar

Projede özellikle tasarım/geliştirme süreçlerinde geliştirilecek ya da kullanılacak teknik ve teknolojileri aşağıdaki tabloda listeleyiniz. Projenin teknik/teknolojik içeriğine kuruluşunuzun özgün katkılarını ve kuruluşunuz dışından destek alınacak uzmanlık konularını da belirtiniz (Tablo T.1):

 

Teknik / teknolojinin adı/tanımı Kullanılacak / Geliştirilecek Projede niçin ihtiyaç duyulduğu Projenin hangi aşamasını ilgilendirdiği (iş paketi no) Bu çalışmayı yürütecek –en az lisans derecesine sahip- proje personelleri Kuruluş dışından danışmanlık / hizmet alınacak kişi ya da kuruluşlar
“… analizi”          
“Yeni …üretim tekniği”          
“… testleri”          
           
           

 

Teknik/Teknolojik Belirsizlik ve Zorluklar

Kuruluşunuzun mevcut bilgi birikimini ve geçmiş projelerden elde ettiği yeteneklerini dikkate alarak, önerilen projenin geliştirilmesi sırasında deneyim sahibi olmadığınız, ilk kez karşılaşacağınız, üstesinden gelmeniz gereken teknik/teknolojik belirsizlikleri ve zorlukları açıklayınız.  (En fazla 3000 karakter)

 

 

 

 

 

Bu konularda biraz tartışmak istedim.

 

Bilindiği gibi Teknoloji, insanların çevre şartlarına uyumu ve kontrolü için ihtiyacı olan ürün, süreç ve hizmetin geliştirilmesi, üretilmesi ve sunumu için kullanılan teorik/pratik bilgi ve becerilerin toplamıdır. Teknoloji insan için , insan tarafından üretilir.Teknik ise,bir faaliyeti gerçekleştirmek için izlenecek yol ve yöntemdir.Bu anlamda teknoloji,söz konusu tekniklerin uygulanması ile ilgili malzeme, makine, ekipman, donanımın geliştirilmesine ilişkin  bilgi ve deneyimdir.Teknoloji ayrıca  bir sanayi dalında kullanılan araç,gereç ve aletleri kapsayan bilgidir.

 

TEKNOLOJİ ANALİZİ

Bir üründe kullanılan teknolojiyi   statik ve dinamik analiz şeklinde inceleyebiliriz. Statik analizde ürünü örneğin makineyi yenilikçi unsur içeren bölümlerine (optimal olanı 5-7 teknolojik bileşen ya da unsur) ayırırız ve önemli özelliklerini tanımlarız.

Dinamik analizde , sistem bütünlüğü içinde teknolojik bileşenler arasındaki etkileşim yani proses analizi ele alınır(Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz: A.Scheibler,Technik und Methodik des Wirtschaftswissenscaftlichen Arbeitens,Verlag Vahlen) . Burada mevcut  işleyiş modeli anlatılır. Her modelde olduğu gibi başlangıç koşullarında belli kısıtlar ya da varsayımlar belirlenir. Örneğin ekonomiden bir örnek verecek olursak: dışa açık ve faiz farkından dolayı sıcak paranın geldiği bir ekonomide , döviz arzının artması döviz kurlarını düşürür,döviz kurları düşünce ithalat artar, ihracat nispi olarak daha az oranda artar, cari açık artar, yerli sanayi gelişemez, istihdam seviyesi düşer vs. gibi.

Projede öngörülen yenilikçi unsurlar için de bir yandan teknolojik bileşenlerdeki mevcut durum / yenilikçi durum mukayesesi yaparak , projenin özgün yönleri ortaya çıkar. Diğer yandan mevcut ve yeni proses işleyişindeki  sistem elemanları arasındaki etkileşim mukayesesi yapılır. Yukarıdaki ekonomi örneğindeki proses iyileşmesine bir örnek verecek olursak, faiz farkı azaltılarak ve sıcak paraya uygun bir giriş vergisi konarak ülkeye sıcak para girişi sınırlanırsa, kur yükselir, ihracat artarken ithalat nisbi olarak azalmaya başlayarak, cari açık kapanır, yerli sanayi  ve istihdam gelişir,gelir seviyesi artarak ülkenin tasarruf seviyesi artar vs. Burada görüldüğü gibi hem ihracat,yerli üretim,istihdam gibi proses unsurlarında iyileşme vardır hem de sistem bütününün proses işleyişinde iyileşme vardır.

Tekim’den sayın Elif Baktır’ın İSO seminerinde verdiği bilgilere göre, eğer proses işleyişinde (ya da mimari işleyişinde) bir değişiklik olmadan teknolojik bileşenlerde güçlendirilmiş bir iyileşme varsa (örneğin Tüplü TVde Herz’in yükselişi) artımsal bir teknolojik yenilikten söz edilir.Eğer proses işleyişi sabitken  örneğin tüp yerine plazma gelirse, modüler teknolojik yenilikten söz edilir.Proses işleyişinde mimari bir iyileşme yanında teknolojik bileşenlerde de iyileşme olursa ,mimari teknolojik yenilikten söz ediliyor ,örneğin LED’li TV(mimari yenilik hakkında bkz.: Rebecca Henderson,MIT,and Kim Clark,Harvard University,in Architectural Innovation,1990) .Hem teknolojik bileşenlerde hem de proses işleyişinde yani mimari işleyişinde  yepyeni tasarım söz konusu olursa ,örneğin Smart TV gibi, radikal teknolojik yeniliklerden söz edilir.

 

Einstein’ın izafiyet teorisine göre, bir şey ancak başka bir şeyle olan mukayesesine göre bir gerçeklik ifade eder, mukayese yoksa ortaya koyulan varsayım,boş bir iddiadır.Mevcut/ Yeni teknoloji kullanımı mukayesesi agy 100-04’ün aşağıdaki bölümünde sorgulanmaktadır:

 

 

B.2. Projenin Yenilikçi Yönleri

Yenilikler

Projede hedeflenen çıktının yenilikçi yönlerini, pazar ve sektördeki (firma içinde, yurt içinde veya dışında) benzerlerine göre öngörülen farklılıklarını, avantajlarını, üstünlüklerini kısaca özetledikten sonra, aşağıdaki iki tabloda mümkün olduğunca somut/sayısal, ölçülebilir değerlerle kıyaslayarak belirtiniz. (En fazla 3000 karakter)

 

 

 

 

a)      Önerilen proje çıktısının kuruluşunuzun mevcut ürünleri/süreçleri ve daha önce tamamladığı Ar-Ge projelerinin çıktılarıyla kıyaslanması (Tablo Y.1):
o       Kuruluşumuzda önerilen proje çıktısı ile kıyaslama yapılabilecek benzer bir ürün/süreç yoktur.

Teknik Özellikler Proje Çıktısı  Kuruluşta Mevcut Diğer Ürün/Süreç (1) (Varsa) Kuruluşta Mevcut Diğer Ürün/Süreç (2) …….
Özellik-1        
Özellik-2        
Özellik-3        

o      Kuruluşumuzun benzer ürün/süreçlerle kıyaslama aşağıdaki tabloda yapılmıştır.

b)     Önerilen proje çıktısının yurtiçi/yurtdışı pazardaki mevcut veya potansiyel benzerleri ile kıyaslanması (Tablo Y.2):
o       Projede piyasada kıyaslanabilecek bir benzeri olmayan yeni bir ürün/süreç geliştirilecektir.

o      Proje çıktısının yurtiçi/yurtdışı pazardaki mevcut veya potansiyel benzerleri ile kıyaslaması aşağıdaki tabloda yapılmıştır.

Teknik Özellikler Proje Çıktısı  Benzer Ürün/Süreç (1) (Varsa) Benzer Ürün/Süreç (2) …….
Özellik-1        
Özellik-2        
Özellik-3        

 

SONUÇ

Araştırma ve Yenilik projelerinde ürün ve süreçte kullanılan teknolojilerin firmamızda ve  yerli /yabancı rakiplerin mevcut durumu ile projemizin öngördüğü  kıyaslamalı yeniliklerin   etkilerini incelerken hem ürün/sürecin teknolojik bileşenlerini hem de sistem elemanları arasındaki proses işleyişinde mimari bir değişikliğin olup olmadığını ele almamız gerekir. Başka bir deyişle hem statik hem de dinamik analiz yapmalıyız.

Ar-Ge ve Yenilik Konusunda Yapısal Özelliklerimiz Neler ?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 27 Haziran 2014 - 8:17

AR-GE VE YENİLİK KONUSUNDA YAPISAL ÖZELLİKLERİMİZ NELER?

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

GİRİŞ

“Muhasebeden.com”  sitesi son birkaç aydır  milli bir sorun olan Ar-Ge ve  Yenilik konusuna daha  büyük bir önem vererek,bize göre faydalı ve başarılı bir hizmet sunmaktadır. Ar-ge ve yenilik kavramları ile fon kuruluşları hakkındaki  firma  ve ilgili kişilerin algı derecelerini ve odaklandığı konuları belirlemek için son aylara ait Türkiye’ de internetten Google arama sonuçlarını analiz ederek , tartışma ortamının geliştirilmesi için aşağıdaki sonuçlara ulaştık.

 

 

KAVRAM OLARAK AR-GE’Yİ DAHA ÇOK KULLANIYORUZ, ANCAK ULUSLAR ARASI  BOYUTTA  ARAŞTIRMA  VE YENİLİK  BİRLİKTE KULLANILIYOR

 

Frascati Kılavuzuna göre Ar-Ge( Araştırma ve Deneysel Geliştirme) sonucunda teknik prototipler oluşmakta, ancak kaynakların etkin kullanımı için salt ar-ge faaliyetlerinin yeterli olmayıp  bunların Oslo kılavuzuna göre ürün ve süreçte yenilik içerecek şekilde ticari hale dönüştürülerek piyasaya çıkarılması gerekir  görüşü ,tüm dünyada ağırlık kazanmaktadır.Nitekim   2007-2013 yılları için 53 milyar Euro ile dünyanın en büyük sivil ar-ge bütçesine sahip olan Avrupa Birliği’nin “Araştırma ve Geliştirme için Çerçeve Programı”( 7.Araştırma Çerçeve Programı )uygulama sonuçlarına bakıldığında; üniversite ve araştırma merkezlerinde yürütülen ar-ge faaliyetlerinin bazılarının sonlanmaması, proje çıktılarının piyasaya giriş süresinin uzun olması, yenilik faaliyetlerine beklenilen ölçüde yansımaması gibi nedenlerle 2014-2020 yıllarını kapsayan 71  milyar euro’luk bütçesi ile”HORİZON 2020 Araştırma ve Yenilik Çerçeve Programı”(H2020) ar-ge ve yenilik faaliyetlerini birlikte ele almaktadır.Bu konseptle ,  genelde yeniliği olan ürün ve süreçlerin  argesi esas alınmaktadır. H2020’de projelerde  teknoloji olgunluğu için Teknoloji Hazırlık  Seviyeleri (Technology readiness levels (TRL)  tablosu büyük önem taşımaktadır:

 

– TRL 1 – basic principles observed (Gözlenen temel prensipler)

– TRL 2 – technology concept formulated (Formüle edilmiş teknoloji konsepti)

– TRL 3 – experimental proof of concept ( Konseptin deneysel kanıtlanması)

-TRL 4 – technology validated in lab (Laboratuvar seviyesinde teknolojinin kanıtlanması)

– TRL 5 – technology validated in relevant environment (İlgili çalışma ortamında teknolojinin doğrulanması)

– TRL 6 – technology demonstrated in relevant environment (İlgili çalışma ortamında teknolojinin demosu)

– TRL 7 – system prototype demonstration in operational environment (Gerçek çalışma ortamında sistem/prototip ürünün demosu)

– TRL 8 – system complete and qualified (Sistemin tamamlanması ve kalifiye edilmesi)

– TRL 9 – actual system proven in operational environment (Gerçek ortamda sistemin uygunluğunun kanıtlanması).

(Kaynak:Horizon 2020  Work Programme 2014-2015 ,18.General Annexes ).

 

Bu gelişmeler üzerine “Araştırma ve Geliştirme/Ar-Ge” departmanı yerine “Araştırma ve Yenilik/ A&Y(bizim düşüncemize göre ) kısaltmasını kullanmak daha güncel bir yaklaşım olacaktır.

Ayrıca  Google arama sonuçlarına göre internette arama ar-ge kavramı ile yapılarak,bu aramaların hızla ar-ge ve yenilik  şeklindeki bir dönüşümü bizler için  bir ilerleme olacaktır.Keza pazarlama yaklaşımında da firmaları birbirinden ayıran temel kriter ,kalite,müşteri ilişkileri yönetimi(CRM) den çok  şimdi “TASARIM VE YENİLİK ” olup,böylece sadece tasarım yetmeyip,bunun hızla ticarileşmesi için yenilik faaliyetleri ile bütünleşmesi gerekmektedir.

 

AR-GE BAŞARI ÖYKÜLERİ ARAMALARININ OLMAMASI,GERÇEKLEŞEN PROJELER HAKKINDA YAYILMANIN OLMADIĞINI KANITLAMAKTADIR

 

Ülkemizde TÜBİTAK,KOSGEB,KALKINMA AJANSLARI,AVRUPA BİRLİĞİ vb ar-ge ve yenilik projeleri yapılarak,başarı ile sonuçlanmaktadır.Gördüğümüz kadarıyla bu bilgiler projeyi yapan firmalarda kalarak,topluma ve sektöre yayılarak,başka firmaları motive edecek çaprazlayıcı etkisi yetersiz kalmaktadır.”Tom Kelley”in “10 İnovasyon Şifresi kitabında “Çaprazlanma” fonksiyonu bu on şifreden üçüncüsü olup,  Çaprazlama  yolu ile mevcut başarılı projelerin analizi ile yeni fikir,tasarım ve ürünlerin geliştirilebileceğini ileri sürmektedir .Bu bakımdan başarı öyküleri yoluyla gerçekleşen ar-ge ve yenilik projelerinin toplumumuza yayılması ve ilgili kişi ve firmaların  bu konudaki algı derecelerinin artması ar-ge ve yenilik bilincinin  gelişmesine büyük katkısı olacaktır.AB ar-ge projelerinin ana kriterleri; bilimsel ve teknolojik mükemmellik, etki(impact) ve uygulamadır .Ülkemizde en çok ar-ge ve yenilik çalışmalarının yapıldığı TÜBİTAK-TEYDEB projelerinde ben şahsen etki faaliyetini içeren bir iş paketi görmedim.Bence böyle bir iş paketi öngörülerek,proje sonuçlarının topluma,sektöre ve nihai tüketiciye nasıl aktarılacağı konusu ilgililerce tartışılmalıdır.Bu süreçle de  SWOT analizi yoluyla başarı öykü ya da hikayeleri internette  aranır hale gelebilecektir.

 

 TÜBİTAK,KOSGEB VE  AR-GE  PROJELERİNE, ÖRNEKLERİ İLE HAZIRLANMASINA YÖNELİK  OLAN TALEP YÜKSEK GÖRÜNMEKTEDİR.

 

Özellikle google arama sonuçlarında AB projeleri aramaları bizce gelecek için ümit vaat etmektedir. Avrupa Birliğine aday ülke olarak Türkiye, AB’nin ar-ge projelerine bir Almanya gibi tam üye gibidir, bir Alman firmasının yararlandığı tüm haklardan Türk firmaları da aynen yararlanmaktadır. Ülkemiz 7.ÇP ar-ge çalışmaları için Birliğe 700 milyon euro katkıda bulunurken, proje azlığı ve eksiklikleri nedeniyle verdiğinin ancak üçte birini geri alabilmiştir. Medyada, iş alemi ile üniversitelerde H2020 programının daha yaygın ele alınarak, bu treni kaçırmamız gerektiğine inanmaktayız.

 

Kırsal kalkınma,Kalkınma Ajansı destekleri,Tarım Hibeleri,Ipard projeleri için aramaların bizce düşük oluşu,kaygı vericidir.

 

FİRMALAR DAHA ÇOK AR-GE VE YENİLİK PROJELERİ İÇİN GERİ ÖDEMESİZ HİBE DESTEKLERİ İÇİN  BİLGİ SAHİBİ OLMAK İSTEMEKTEDİRLER

Kredi talepleri de olsa,hibe fonları talebi  birinci derecededir.Kredilerde teminat sorunlarının çözülmesi için TÜBİTAK’ın transfer ödemesi ya da Kredi Garanti Fonu (KGF)gibi hususlarda arama verilerine  rastlanmamaktadır.

 

EN ÇOK KOSGEB DESTEKLERİ SONRA TÜBİTAK DESTEKLERİ ARANMAKTADIR

Bu oluşta kuşkusuz KOSGEB’İN  Ar-Ge dışında birçok destek programının bulunması büyük rol oynamaktadır.Ancak TÜBİTAK’ın son zamanlardaki  destek programlarında  da büyük oranda çeşitlenmeye gittiğini gözlemlemekteyiz.Aramalar , verilerde görüldüğü kadarıyla  genel  kurum destekleri şeklinde yapılmakta ,bizce spesifik programlar şeklinde aramalara da başlanılması bilgi derecemizin geliştiğini gösterecektir.

 

KOSGEB İÇİN DEĞİL,TÜBİTAK VE AB PROJE HAZIRLAMA DANIŞMANLIĞI İÇİN ARAMALAR VAR

 

Demek ki bu konuda bir talep olup, yetkin  hizmet kuruluşlarına ihtiyaç bulunmaktadır.Danışmanlık kuruluşlarında görev alan personelin  Tom Kelley’in belirttiği gibi “T BİÇİMLİ İNSAN” niteliğini taşıması bizce de büyük önem taşımaktadır.T biçimli insanlar, bir alanda uzman,diğer pek çok ilgili konuda  ise çok bilgili olurlar. Proje veren  firmaların  ve danışmanların ar-ge projelerinin yazımında teknik  uzmanlık dalı yanında 5746 sayılı Ar-Ge teşvik yasasının mali teşvikleri ,ar-ge indirimi,stopaj ve SGK destekleri,ar-ge muhasebesi,maliyet muhasebesi,vergi mevzuatı vb konusunda da güçlü bilgiye sahip olması gerekir.

 

AR-GE MUHASEBESİ, AR-GE İNDİRİMİ, GELİR VERGİSİ STOPAJ TEŞVİĞİ, SGK İŞVEREN HİSSESİ DESTEĞİ GİBİ PROJENİN ONAYLANDIKTAN SONRAKİ MALİ RAPORLAMAYA İLİŞKİN ARAMALARIN OLMAMASI

Firmalar yada proje yöneticileri daha çok teknik ağırlıklı proje oluşturma ve onayı ile ilgili çalışmalara ağırlık vermekte, onaylandıktan sonraki 5746 sayılı Ar-Ge Kanunu ile getirilen önemli mali desteklere pek ilgi duymamaktadır. Bu bakış açısı uygulamadan gördüğümüz kadarıyla öngörülen desteğin çok altında hibe alınarak hayal kırıklıklarına uğranıldığı şeklindedir.

 

SONUÇ

Bizce patent,araştırma ve yenilik faaliyetleri ile seri üretime geçiş için yatırım destekleri başlangıçta daha düşünsel düzeyde birlikte bir yol haritası şeklinde düşünülmeli, 5746 sayılı Kanun ile sağlanacak mali teşviklerden de azami yararlanılmalıdır. Ayrıca araştırma ve yenilik konusundaki bilgimizin sürekli güncellenmesi için de  uygulamalı olarak H2020 Programı hepimiz tarafından içselleştirilmelidir.

Araştırma ve Yenilik Projelerinin Bilimsel Yönünden Ne Anlıyoruz ?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 27 Haziran 2014 - 8:13

ARAŞTIRMA VE YENİLİK PROJELERİNİN

BİLİMSEL YÖNÜNDEN NE ANLIYORUZ?

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

GİRİŞ

 

TÜBİTAK SANAYİ ARAŞTIRMA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI UYGULAMA ESASLARI’nın 4/1-dd) maddesinde, “Proje Öneri Bilgileri Formu (AGY100): Destek için başvurulan projenin, konu ve amaçları, başarı ölçütleri, bilimsel ve teknolojik niteliği, iş-zaman planı, projenin gerçekleştirileceği kuruluşun altyapısı ve proje yönetimine yönelik bilgileri, katma değer, verimlilik ve rekabet gücü açısından yapması beklenen katkı, oluşacak teknik bilgi birikiminin yayınımına yönelik hedef ve stratejilerine ilişkin bilgiler ile tahmini maliyet formlarını içeren dokümanı “ olarak tanımlanmakta, projenin her şeyden önce bilimsel yönüne vurgu yapılmaktadır.

 

AR-GE VE YENİLİK PROJELERİNİN BİLİMSEL YÖNÜ NE ANLAMA GELİYOR?

 

Bu konuda K.R.Popper’in “Hayat problem Çözmektir-YKY” kitabından yararlanarak, Ar-Ge projelerinin bilimsel yönünü aşağıdaki aşamalar halinde tasvir edebileceğimizi ileri sürüyoruz:

 

1.-Çıkış noktamız problem olmalı.

 

2.- Birden fazla çözüm denemeleri ortaya atılarak, hedefe uygunluk bakımından denemeler eleştirel analize tabi tutulmalı. Problem çözümü için tek yöntem ya da stratejinin olduğu durumda, proje terminolojisiyle ifade edersek ortada bir Ar-Ge unsuru değil, yatırım unsuru olduğu  belirtilir.

 

3.- Eleştirel analiz sonucu bize uygun biri dışında diğer seçenekler ya da denemeler elenir ya da ortadan kaldırılır. Elimizdeki seçtiğimiz tek seçenek ya da bilgi, kuram, varsayım, hipotez  geçici olarak doğru olduğu varsayılarak, bu geçici doğruluğu için de gerçek ortamda  olgularla  test ve sınamalarla karşılaştırılıp, örtüşüp örtüşmediği ortaya konulmalıdır.

4.- Seçtiğimiz strateji ya da yöntemin gözle görülebilir bir yeniliğe yol açacağı ve bu yöntemin de bu hedefe ulaşmada riskler taşıdığı(bilimde kesinlik yoktur) belirtilerek, riskleri önleme planları yapılır.

 

Seçtiğimiz yönteme göre hedeflediğimiz  yenilikçi ve özgün yönler, belli değer ve yapısal prensiplerde geçerlidir. Bu bakımdan  geçerli olmayan diğer değer ve ilişkileri içeren yönleri  potansiyel  yanlışlayıcı (falsifier) olarak değerlendirmek  gerekir (yanlışlanamayan hipotez, varsayım  ya da iddia bilimsel değildir). Ürün ve süreç yenilikleri tasarımında; geçerlilik alanını daraltmak suretiyle yanlışlanabilirlik, sınanabilirlik ve doğru çıkması koşuluyla bilgi sağlayıcı içeriğin en yüksek olduğu değerlerin elde edilmesi amacıyla (K. Popper, The logic of scientific discovery, Routledge, London and New York, 2000) proje süresince optimizasyon çalışmaları mutlaka yapılmalıdır.

 

Tercih ettiğimiz  deneme çözümünün  amaçlanan  başarı kriterlerine  yol açmasında daima bilimsel ve teknolojik belirsizlikler(riskler) olabileceğini  dikkate almak gerekir. Çünkü deneme çözümü  bir öngörü yada bir tahminden ibarettir. Bir bakıma “A’ya ulaşmak için B’yi yapmalıyız ya da B’yi yaparsak A olacaktır” şeklindeki ön deyidir.

 

Bir öngörünün  yanlış çıkması hiç de istisnai bir durum değildir. Bu bakımdan  ar-ge projesi yapma sürecinde fiziksel boyutta prototip imalata geçmeden önce, tasarım aşamasında  mühendislik hesaplarının  ve optimizasyon koşullarını belirleyen bilgisayar ortamındaki  analizlerin yapılması zorunludur. Fon veren kuruluşların özellikle son zamanlarda bu konuda daha çok hassas olduklarını gözlemlemekteyiz. Bu şekildeki bir yöntem deneme ve yanılma sürecini kısaltarak, bize zaman ile mali ve  beşeri  kaynak tasarrufu sağlayacaktır.

 

Bilgisayar ortamında yapılabilecek analiz doğrulamasına ilişkin bir örnek olarak  ANSYS (“Finite Element Analysis Software”“Finite Element Method” i gösterebiliriz. Yapılabilecek analizler:

 

a)Yapısal Analizler: Statik (linear, nonlinear), Dinamik-Transient (linear, nonlinear),

 

b)CFD Analizler(computational fluid Dynamics): Staedy- state, Dinamik (Transient),

 

C)Termal  Analizler: Staedy- state, Dinamik (Transient),

 

d)Elektromanyetik Analizler: Magneto statik, Transient manyetik.

 

Bu analizlerle riskleri ve hataları  daha tasarım  aşamasında fark ederek, ortadan kaldırabiliriz. Kaldı ki, seçtiğimiz yöntemin de hedeflenen başarı kriterlerini sağlaması  yanında, prototip imalat aşamasında bizzat uygulamadan doğabilecek amaçlanmamış sonuçlar da verebileceğini  hesaba katmak gerekir. Anlaşılması için basit bir örnek verecek olursak, Örneğin preste baskı hızının artırılması, aynı zamanda sürtünmeden kaynaklanabilecek ısınma ve aşınmaları da beraberinde getirebilir. Ar-Ge projelerinde de uyguladığımız yöntemin bu tür amaçlanmamış sonuçlar verebileceğini dikkate alarak, tüm proje süresince uygulama sonuçlarına karşı eleştirel uyanıklılık göstermek gerekliliği, bilimsel olarak ortaya çıkmaktadır.

 

  1. Yeni sorunlar. Bilimsel faaliyet veya proje çalışmaları sonucunda varılan ve içinden yeni sorunların ve iyileştirilmelerin çıktığı durumdur. Başlangıç koşullarından farklı çözüm çıktılarıdır. Bilimsel faaliyet ya da proje çalışmaları sonucu istediğimiz sonuca ulaşamayarak başarısız olsak bile, sonuç her zaman başlangıç koşullarından farklıdır. Döngüsel değildir. Çünkü öğretici olarak bize bir sonraki Ar-Ge çalışmasında neleri yapmamamız gerektiğini ortaya çıkarır.

2014/1.Dönem (Ocak – Haziran) Tübitak Teknik Raporun Oluşturulmasında Firmalar Şimdiden Hangi Konuları Düşünmeli

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 26 Haziran 2014 - 8:50

2014/1.DÖNEM (OCAK – HAZİRAN)  TÜBİTAK  TEKNİK  RAPORUN OLUŞTURULMASINDA  FİRMALAR ŞİMDİDEN  HANGİ KONULARI DÜŞÜNMELİ

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

 

 

TÜBİTAK’tan ar-ge projesi onaylanan firmaların 2014 Ocak-Haziran  aylarına ait 2014/ 1.dönem  hibe desteğini talep etmek için teknik rapor,mali rapor ve ymm raporundan oluşan ar-ge yardımı istek formunu doldurarak en geç 2014 Eylül ayı sonuna kadar TÜBİTAK’a online ve basılı olarak sunmaları  gerekiyor. Aşağıda  deneyimlerimize göre  diğer iki raporla uyumlu olarak  teknik raporun düzenlenmesinde   dikkat edilmesi gereken hususlar yer almaktadır. Uygulamadaki deneyimlerimize göre,3 rapor arasında çelişki ve eksiklikler olduğu takdirde bazı harcama ve giderler kapsam dışına alınabilmekte,hatta onaylanan projenin reddine kadar gidilebilmektedir.

 

 

 

TEKNİK RAPORUN SÜREÇ ADIMLARI (AGY300 – AGY301)

 

1.İŞ PAKETİNDE GERÇEKLEŞEN FAALİYETLER

 

 

Proje faaliyetlerinin ana gruplar halinde sınıflandırılması ile iş paketleri (working packages) oluşur, örneğin birbirini takip eder şekilde; kavram geliştirme, tasarım, prototip imalat ve testler vb. Bu iş paketleri proses ya da süreç adımları olarak süreç tasviri(betimleme) ve analizi gerektirir. Her şeyden önce süreç oluşumları birbirini takip eden;

‐ sebep ve sonuç,

‐ etki ve tepki’lerdir.

“Tepki” olan herhangi bir faaliyet, ondan daha önce gelen bir faaliyetin “etki” sidir. Bu “etki” de başka bir faaliyetin “tepkisi” olur. Bu bağlamda sıfırdan yepyeni bir proje faaliyetler zinciri başlatmak mümkün değildir.

 

Bu bakımdan süreçler, etkiler zinciri ya da zincirler reaksiyonu olarak da tanımlanır. Proje Yürütücüsü dönem raporunu yazarken dönem başında hangi etki ya da sebeple başlıyor, dönem sonunda da hangi tepki ya da sonuç ile bitirdiğini

 

Aşağıda  TÜBİTAK Ar-Ge yardımı İstek formu hazırlama Kılavuzu’ndaki bilgilere göre açıklamalar yer almaktadır.

 

AGY300 formunun 1.1 İş Paketinde Gerçekleşen Faaliyet Bilgileri bölümünde dönem iş paketleri analizine “20../… Dönem başındaki durumu” bölümünde önceki dönemin sonu itibariyle iş paketinde gelinen aşama hakkında özet bilgi verilmeli, iş paketi faaliyetlerinin tamamlanma oranı belirtilmelidir.” Dönem içinde gerçekleşen faaliyetler AGY300 Hazırlama kılavuzunda belirtilen aşağıdaki hususları içermelidir: “20../… Dönemi içinde yapılan çalışmalar” başlığı altında aşağıda belirtilen hususlarda açıklamalar yapılmalıdır. ‐ Sunulan döneme ait iş paketinde yapılan çalışmalar, varsa tercihen alt iş paketleri altında açıklanmalıdır. Bu açıklama; o kullanılan yöntemi, o karşılaşılan teknik problemler ve çözüm yöntemlerini, o kavram geliştirme, tasarım, geliştirme, prototip üretim, test gibi Ar‐Ge faaliyetlerini, o elde edilen sonuçları ve o teknik kazanımları kapsamalıdır.

‐ Faaliyetlerin proje önerisinde öngörülenlerle karşılaştırılarak farklılıkları gerekçelendirilmelidir.”

‐ Ayrıca aynı bölümde dönem içinde gözle görülen gerçekleşen fiziksel çıktılar ‐ deliverables ‐(örneğin rapor, çizim, tutanak, resim, prototip ürün‐süreç, test sonuçları vb) belirtilmelidir.

 

2. PROJE PLANINA UYGUNLUK

Projeler kapsam, süre ve maliyetlere ilişkin öngörüde bulunmayı gerektirir. Bu öngörülerin gerçekleşenle sapmalar göstermesi, sıkça karşılaşılan durumdur (karşılaşılmaz ise her şey belli olduğu için yatırım faaliyeti olarak da değerlendirilebilir). Aslında bilimsel alt yapı çalışmasını da içeren proje faaliyetinde kesinlik değil, doğruluk aranmalıdır. Öngörülerimizin daima teknik ve mali hatalar içerebileceğini, proje süresince bu hataların eleştirel analizlerle ayıklanması gerektiğini dikkate alırsak, projelerde kesinlik aramak, bilimsel değil dogmatik bir yaklaşımdır. Projelerde doğruluk demek “projelerde öngörülen çıktıların gerçekleşenle örtüşmesi” anlamındadır. Bu doğruluk da her zaman geçicidir. Bilimde ve proje faaliyetlerinde geleceğe ilişkin bilinmezlik söz konusudur. Proje süresince gerçekleştirdiğimiz faaliyet ve çalışmalarımızın, daima istenmeyen ve beklenmedik sonuçlar verebileceğini gözden uzak tutmamak gerekir. Bunun anlamı proje süresince sebep ve sonuçlar konusunda sürekli uyanık olmak gerekiyor.

 

Yukarıdaki açıklamalara göre AGY 300’ün 2.bölümü olan “ÖNGÖRÜ – GERÇEKLEŞME KARŞILAŞTIRMA TABLOLARI” ile proje giderleri olan personel, alet/teçhizat/yazılım, malzeme ve hizmet, danışmanlık, seyahat gibi diğer giderlerin sapmaları dönemsel ve birikimli olarak gerekçeleriyle açıklanır. Örneğin ilgili Kılavuzun malzeme alımları karşılaştırma tablosu açıklamasında şöyle denilmektedir:

“Proje başlangıcından dönem sonuna kadar M016 formunda yer alan malzeme alımlarında özellik, çeşit veya miktar farklılıkları var ise, bunlar öneriden sapma olarak değerlendirilip gerekçeleri belirtilmelidir. Planlandığı halde alımı yapılmayacak olan malzeme alımı var ise, gerekçe ile beraber bu eksikliklerin faaliyetlerin gerçekleştirilmesine olumsuz bir etkisi olmaması için alınan önlemler de tablo da açıklanmalıdır. M016 formunda yer almadığı halde alınan malzeme de bu tabloda gerekçesiyle gösterilmelidir. Tablo sunulan dönemle birlikte önceki dönem bilgilerini de içerecek şekilde birikimli hazırlanmalıdır.” Diğer harcama ve gider kalemleri için de aynı değerlendirme kriterleri söz

 

Bu anlatımlarla ilgili olarak; maliyet, gider ve harcama kavramlarını da açıklamakta yarar var. Örneğin malzeme alımının yapılarak firmanın ambarına ya da stokuna alınması bir maliyettir. Bu malzemenin projeyi gerçekleştirmek için kullanılıp, tüketilmesi bir giderdir. Bu giderlere yapılan ödeme veya borçlanmalar, harcamadır.

 

2.2 PROJE DEĞİŞİKLİK BİLDİRİMİ

 

Bizce proje yapmanın olmazsa olmazı olan revizyonun işlendiği ve izlendiği bu bölüm önemlidir. Revizyon talepleri AGY300 formu ile TÜBİTAK’a gerekçeleriyle beyan edilmelidir. Uygulamada karşılaştığımız bir sorun; bazen projenin kabulünün geç çıkması ya da sözleşmenin geç imzalanmasından dolayı projenin 2 dönem raporunun aynı tarihte verilmekte oluşu, bu yolla hem projelerdeki gelişmeleri TÜBİTAK uzmanının ve izleyicinin izlemesi zorlaşmakta hem de revizyon talepleri geç yapıldığı için kabulü ve buna bağlı olarak gerçekleşmesi mümkün olamamaktadır. Bu bakımdan her bir dönem raporunu zamanında ve ayrı ayrı tarihlerde TÜBİTAK’a verilmesini öneririz. Projelerde revizyon kapsam, süre ve kaynaklarda değişiklikleri, ikameleri, yeni eklemeler gibi unsurları kapsamaktadır. Bu değişikliklerle ilgili 1501 uygulama esaslarının 38.maddesinde açıklamalar yer almaktadır:

 

“Proje değişiklikleri;

 

MADDE 39

(1) Kuruluşun, kuruluş yetkilisinin, proje yürütücüsünün adres ve iletişim bilgilerinin değişmesi, kuruluş yetkilisinin veya proje yürütücüsünün değişmesi, kuruluş unvan değişikliği, vergi dairesi ve vergi numarasındaki değişiklik, banka bilgilerinin değişmesi hallerinde kuruluş on beş (15) gün içerisinde, TÜBİTAK’ı bilgilendirir. Aksi durumda her türlü sorumluluk kuruluşa aittir. Söz konusu değişiklik bildirimlerinin sadece PRODİS üzerinden yapılması istenebilir. Ayrıca gönderilmez, bu talepler AGY300’ün Dönem Raporu içinde Proje Değişiklik Bildirimi bölümünde sunulur.

(2) Projede gerçekleşen veya gerçekleşmesi öngörülen tüm değişiklikler ve revizyon talepleri

(3) Proje sözleşmesinde belirtilen proje destek süresinin uzatılması kuruluş tarafından gerekçesi belirtilerek talep edilebilir. Bu talepler proje izleyicisinin de görüşü alınarak TÜBİTAK tarafından değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda proje destek süresi otuz altı (36) ayı geçmemek üzere ve proje destek süresinin en fazla yüzde yirmi beşi (%25) oranında bir defaya mahsus olmak üzere artırılır. Hesaplanan süre uzatımı tam ay değilse, yüzde yirmi beş (%25) artış oranı kısıtı dikkate alınmaksızın, süre uzatımı bir üst aya tamamlanır.

 

Değişiklik taleplerinin değerlendirilmesi

MADDE 40

(1) Sözleşmesi TÜBİTAK ve kuruluş/kuruluşlar tarafından imzalanmış projeye ilişkin gerçekleşmiş veya öngörülen değişiklik taleplerinde aşağıdaki ölçütler esas alınarak karar verilir:

a)Destek kapsamına alınan veya izleme aşamasında değerlendirilmesi uygun bulunan giderlerde, kuruluşun talep edebileceği nitelik ve nicelik değişiklikleri ayrı ayrı ele alınarak sonuçlandırılır.

b) Herhangi bir AGY300’de talep edilen proje toplam adam‐ay değeri değişiklikleri, projenin tamamı için ihtiyaç duyulan ve proje sözleşmesinden önce PRODİS’teki en son AGY100’deki toplam adam‐ay değerinin %30’unu geçmiyorsa izleyici değerlendirmesi ile sonuçlandırılır. Toplam artış değeri proje sözleşmesinden önce PRODİS’teki en son AGY100’deki toplam adam‐ay değerinin %30’unu geçiyorsa değişiklik talebi izleyici ve komite değerlendirmesi ile sonuçlandırılır.

c) Toplam adam‐ay değer değişikliği dışında, personel değişikliklerinin uygunluğuna gerek duyulduğunda izleyici görüşü ile karar verilir.

d) Personel giderleri dışındaki giderlere ilişkin nicelik veya nitelik değişiklik taleplerinden kaynaklanan (örneğin, ilave bir teçhizat alımı, malzeme miktarındaki artış, teçhizatın yeni bir modelinin alımı gibi) toplam bütçe artışı, personel giderleri hariç proje sözleşmesinden önce PRODİS’teki en son toplam tahmini bütçenin %30’unu geçmiyorsa izleyici görüşü ile sonuçlandırılır. Söz konusu talep edilen bütçe artışı personel giderleri hariç proje sözleşmesinden önce PRODİS’teki en son toplam tahmini bütçenin %30’unun üzerinde olması durumunda, sözkonusu değişiklik talepleri izleyici görüşü alınarak komite değerlendirmesi ile sonuçlandırılır.

e) Bütçe değişikliğine yol açmayan, proje süresinin uzatılması ve diğer değişiklik talepleri izleyici görüşü çerçevesinde sonuçlandırılır.

f) TÜBİTAK tarafından uygun bulunan değişiklikler ve gerçekleşmeler, projenin destek kapsamı içerisinde kabul edilir ve sözleşmenin ayrılmaz parçası olarak değerlendirilir. Değişiklik talebi hususundaki TÜBİTAK kararı kuruluşa bildirilir. Tamamlanan projelerin destek sürecinin sonlandırılması”

 

Proje revizyonunun AGY300 de belirtilip TÜBİTAK’a sunulmasından sonra, bize göre proje yürütücüsü bu değişikliğin takipçisi olmalı, gerektiğinde projenin TÜBİTAK’taki uzmanı ile temasa geçerek, sonucu almalıdır. Bu konuda uygulamada birçok deneyim gözlemledik. Kabul edilen değişiklikler Proje Öneri Bilgileri’ne (AGY100) ilave edilmiş kabul edilerek firmanın TÜBİTAK sayfasında görülmektedir.

 

2.2.1 (Kapsam değişikliği)

 

İş paketleri faaliyetleri, hedefleri, çıktıları veya yöntemlerinde bir değişiklik varsa ya da projeye yeni bir iş paketi ilave ediliyorsa değişiklik gerekçesi ve proje zaman/maliyet planına etkisi ayrıntılı olarak açıklanmalıdır. Yukarıdaki paragrafta belirtilen değişiklikler söz konusu olduğunda, revize AGY100 hazırlanmasının gerekliliği konusunda TEYDEB’in görüşü alınarak, gerektiğinde revizyon hazırlanmalı ve Ar‐Ge Yardımı İstek Formu (AGY300) ile birlikte gönderilmelidir. Proje süresinin değişmesine yol açan değişikliklerde işzaman grafiği ve M030 formları revize edilerek gönderilmelidir.

 

2.2.2.1 (Süre değişikliği)

 

Süre değişikliği: İş paketleri sürelerinde değişiklik olduysa açıklaması/gerekçesi belirtilmeli, iş‐zaman planına etkisi gösterilmelidir.

 

2.2.2.2 (Bütçe değişikliği)

 

Kaynak/bütçe değişikliği: Personel, danışmanlık, hizmet alımı, alet/teçhizat/yazılım gibi proje kaynaklarındaki değişiklikler belirtilmeli, yeni personelin özgeçmişi ve yeni danışmanlık/hizmet alımı sözleşmesi eklenmelidir. Bütçe değişikliğinin hangi maliyet kalemlerinde olduğu ve gerekçesi açıklanmalı, ek bütçe talebi belirtilmelidir.

 

SONUÇ

Yukarıdaki analizlerden de anlaşılacağı üzere, proje faaliyeti canlı, dinamik bir süreçtir. Uygulamada bazı firmalarda gördüğümüz gibi, projenin onaylanması ile proje işi önemli ölçüde bitmiş kabul edilerek, sadece dönem sonlarında rapor yazılması için hatırlanmakta, revizyon durumları dikkate alınmamaktadır. Bunun sonucunda projenin gerçekleşmesinde büyük sıkıntılar yaşanmaktadır.

Teknokent Firmalarının Patent, Ar-Ge ve Yatırım Teşvikleri ile Birlikte Desteklenmesi

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 26 Haziran 2014 - 8:41

 TEKNOKENT   FİRMALARININ PATENT , AR-GE  VE YATIRIM TEŞVİKLERİ İLE  BİRLİKTE DESTEKLENMESİ

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM, Baş Denetçi

 

 

  1. MEVCUT DURUM                                                                                                                                                                       

 

Teknoloji Geliştirme Bölgesi(TGB)  yada bu kapsamda Teknokent veya Teknopark; yeni veya ileri teknolojide mal ve hizmet üretmek isteyen girişimcilerin, araştırmacı ve akademisyenlerin sınaî ve ticari faaliyetlerini üniversitelerin yanında veya yakınında yürütebilmelerine ve bu üniversitelerden yararlanabilmelerine imkan vermek için kurulmuş akademik, sosyal ve kültürel organizasyonlardır (Kaynak: TC Bilim Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı). Bu yazımızda TGB’lerdeki özellikle yazılım firmalarının mevcut durumu, sorunları ve çözüm yollarına ilişkin hipotez çalışmamızı sunuyoruz. Kuşkusuz bu hipotezin en sert koşullarda geçerliliği eleştirel uygulama sonuçları ile sınanıp, geri bildirim alınması gerekir.

 

2001 yılında 4691 sayılı yasayla kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Temmuz 2012 tarihi itibariyle 45 adet Teknoloji Geliştirme Bölgesi kurulmuş olup (21.03.2014 tarihli Bakanlığın web sitesinde bu sayı 52’e yükselmiştir).

 

TC Bilim Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı sitesindeki bazı sayısal veriler aşağıdadır:

‐ Firma sayısı 2.037’ye,

‐ İstihdam edilen personel sayısı 17.784’e (14.493 Ar‐Ge, 3.291 Destek Personeli)

‐ Biten Proje Sayısı 9.461’e,

‐ Üzerinde çalışılan proje sayısı 5.121’e

‐ İhracat 599 milyon A.B.D. Dolarına,

 

‐ Yabancı/yabancı ortaklı firma sayısı 71’e, bu firmalarca yapılan yatırım tutarı 685 milyon ABD Dolarına,

‐ Başvurusu yapılan/tasdik edilmiş patent sayısı 301’e ulaşmıştır.

 

Bölgelerde Faaliyette Bulunan Firmaların Sektörel Dağılımı;

• % 54 Yazılım ve Bilişim

• % 9 Elektronik Sanayi

• % 6 Savunma Sanayi

• % 4 Tasarım

• % 3 Medikal Bio Medikal

• % 2 Biyoteknoloji

• % 2 İleri Malzeme

• % 2 Telekomünikasyon

• % 3 Tıp

• % 2 Otomotiv

• % 2 Kimya

• % 2 Çevre

• % 2 Enerji

• %2 Makine

• % 5de diğer sektörlerde Ar‐Ge çalışmalarında bulunmaktadır.

 

TEKNOKENTLERİN TEKNOKENTTEKİ FİRMALARA AVANTAJLARI

 

• Bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu Bölgedeki yazılım ve Ar‐Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31.12.2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır.  Muafiyet ve istisnalardan yararlanılabilmesi için Vergi Dairesine yapılacak başvuru dosyasına yönetici şirketten alınan söz konusu vergi mükelleflerinin Bölgede yer aldığını ve mükelleflerin faaliyet alanlarını gösteren belge de eklenir, aksi takdirde istisna uygulanmaz.

 

Yönetici şirket, ayrıca, Kanunun uygulanması ile ilgili olarak düzenlenen kâğıtlardan ve yapılan işlemlerden dolayı damga vergisi ve harçtan muaftır. Yönetici şirket, bu muafiyet ve istisnaların uygulanabilmesi için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvuruda bulunur.

 

 

• Bu süre içerisinde münhasıran bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri de katma değer vergisinden muaf tutulmaktadır.

 

• Bölgede çalışan Ar‐Ge ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31.12.2023 tarihine kadar her türlü vergiden muaf tutulmaktadır. Ancak muafiyet kapsamındaki destek personeli sayısı Ar‐Ge personeli sayısının yüzde onunu aşmamalıdır.

 

• 12 Mart 2014 tarihinde yayınlanan yeni TGB Yönetmeliği ile de Bölge dışında geçirilen sürelerin bir kısmının belirli izinlerle istisna kapsamına alınması sağlanmıştır. Bu kapsamda bölge dışında geçirdiği sürelere ait ücretleri; firmanın Ar-Ge personeli için % 25,üniversite bünyesinde kadrolu olan öğretim elemanları için % 50 oranında gelir vergisi kapsamı dışında tutulacaktır. 

 

• Bu süre içerisinde münhasıran bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri de katma değer vergisinden muaf tutulmaktadır.

 

((Kaynak: TC Sanayi, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı)

 

5746 Sayılı kanun kapsamında firmalara sağlanan muafiyetler:

 

–          4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile 5746 Sayılı Araştırma Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunda birçok uygulama benzerlik göstermekle beraber, firmaların her iki kanunun kapsamına girmesi durumunda uygulamada ne yapacaklarına ilişkin hususlar net değildi ve firmalar Teknoloji Geliştirme Bölgesinde yer alıyorsa 5746 sayılı kanundan faydalanamıyorlardı. Düzenleme ile firmalara seçim hakkı verilmiş olup,  5520 sayılı Kanun, 193 sayılı Kanun ve 5746 sayılı Kanunda yer alan vergisel teşviklerden yararlanmak isteyenler, bu durumu Maliye Bakanlığına ve Bölge yönetici şirketine eş zamanlı olarak bildirimle yapabilme imkânı sağlanmıştır.

 

 

  • Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde bulunan personelin sigorta primi işveren hissesinin %50’si 5746 sayılı Kanun kapsamında desteklenmektedir.

 

  • 5746 Sayılı Araştırma Ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun Ve Kanunun Uygulanması kapsamında bölgede yer alan işletmelerde çalışan Ar‐Ge ve Destek personeli ile 4691 sayılı teknoloji geliştirme bölgeleri kanunu uyarınca ücretine gelir vergisi istisnası uygulanan personelin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin %50 si maliye bakanlığı bütçesine karşılanan ödenekten karşılanır.

 

  • Destek personelinin tam zaman eşdeğer sayısı toplam tam zamanlı Ar‐Ge personelinin yüzde onunu geçemez.

 

  • 03 Nisan 2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan maliye bakanlığı kurumlar vergisi genel tebliği (Seri No:1) TGB ‘lerde yazılım ve Ar‐Ge faaliyetlerinde bulunan şirketlerin bu faaliyetleri sonucu buldukları ürünleri kendilerinin seri üretime tabii tutarak pazarlamaları halinde, bu ürünlerin pazarlanmasından elde edilen kazançların lisans, patent gibi gayri maddi haklara isabet eden kısmı transfer fiyatlandırması esaslarına göre ayrıştırılmak suretiyle istisnadan yaralandırılabilecektir.

 

  • İstisnadan yaralanan Ar‐Ge projelerine ilişkin olarak TÜBİTAK ve benzeri kurumlar tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde hibe şeklinde sağlanan destek tutarları ile diğer kurumların bu mahiyetteki her türlü bağış ve yardımları kurum kazancına dahil edilecek ve istisnadan yararlandırılacaktır.

 

  • Yönetici şirketlerin ilgili mevzuat uyarınca anonim şirket olarak kurulması zorunlu olduğundan, bu şirketlerden yapılan kiralamalarda ödenen kira bedelleri üzerinden vergi kesintisi yapılmayacaktır.

 

  • Bölgede yer alan firmalar, Bölgede başlatıp sonuçlandırdıkları Ar‐Ge projeleri sonucu elde ettikleri teknolojik ürünün üretilmesi için gerekli yatırımı, yönetici şirketin uygun bulması ve Bakanlığın izin vermesi şartıyla Bölge içerisinde yapabilirler. Söz konusu yatırıma konu olan teknolojik ürünün üretim izin belgeleri, ilgili kurum ve kuruluş tarafından Bakanlık görüşü alınarak, öncelikle verilir. Bu yatırımlara ilişkin faaliyetler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu gereğince tutulması zorunlu defterlerde, yatırım yapan işletmelerin Bölgede yürüttükleri Ar‐Ge faaliyetlerinden ayrı olarak izlenir. Bu yatırımlar nedeniyle Bölgede çalışan personel ve bu yatırımlarından elde edilecek kazançlar

 

Bölge dışında faaliyet gösteren işletmelerin ve bunların personelinin tabi olduğu esaslara göre vergilendirilir.

 

Öğretim Üyelerine sağlanan avantajlar

 

  • Bölgelerde görevlendirilen öğretim üyelerinin Bölgede elde edecekleri gelirler üniversite döner sermaye kapsamı dışında tutulmaktadır.
  • Öğretim elemanları Üniversite Yönetim Kurulu izni ile yaptıkları araştırmalarının sonuçlarını ticarileştirmek amacı ile bu Bölgelerde şirket kurabilmekte, kurulu bir şirkete ortak olabilmekte ve/veya bu şirketlerin yönetiminde görev alabilmektedirler (KAYNAK: TC Bilim Teknoloji ve Sanayi Bakanlığı).

 

 

 

 

 

 

 

TEKNOKENT FİRMALARINI İYİLEŞTİRMEDE  TÜBİTAK, KOSGEB, EUREKA VE EUROSTARS  DESTEK PROGRAMLARI

 

TÜBİTAK’ın 1507 ‐ KOBİ Ar‐Ge Başlangıç Destek Programı, 1501‐Sanayi Ar‐Ge Projeleri Destekleme Programı ve EUREKA ve EUROSTARS’ın desteklendiği 1509‐Uluslararası Sanayi Ar‐Ge Projeleri Destekleme Programına Teknokentteki Limited ve Anonim Şirketler, bireysel ya da da ortaklı Ar‐Ge projeleri sunmalıdır. Bu destek programları ile % 40-75 arası hibe fonu sağlanmakta, ayrıca stopaj desteği, SGK işveren desteği ve % 100 Ar-Ge indirimi mali teşviklerden de yararlanmak söz konusudur. Sermaye şirketi olmayan şahıs ve Kollektif şirketler ise geri ödemesiz ve ödemeli 500.000 TL üst limitli, % 75 destek oranlı KOSGEB Ar-Ge  ve inovasyon  programına başvurabilirler (elbette sermaye şirketleri de bu programa başvurabilir).

 

EUREKA ve EUROSTARS Programları hakkında kısa bir bilgi verirsek:

 

EUREKA, pazar odaklı, kısa sürede ticarileşebilecek ürün ve süreçlerin geliştirilmesine yönelik, ağırlığını AB ülkelerinin oluşturduğu 40 ülkeden en az iki ortaklı projelerin desteklendiği uluslararası Ar‐Ge destek programıdır. Programda uluslararası işbirlikleri oluşturulurken, projeler ulusal kaynaklarla desteklenmektedir. Bu kapsamda Türkiye’de EUREKA Programının yürütülmesinden TÜBİTAK sorumludur. TÜBİTAK, EUREKA programına sunulan projeleri TEYDEB 1509 programıyla desteklemektedir. EUREKA projelerine katılan büyük ölçekli firmaların projelerine %60 oranında, KOBİ’lere ise %75 oranında hibe destek sağlanmaktadır. Temmuz 2012‐Haziran 2013 tarihleri arasındaki EUREKA Dönem Başkanlığını Türkiye Üstlenmiştir.

 

EUROSTARS Programı; Avrupa Komisyonu ve EUROSTARS üye ülkelerin Avrupa’daki KOBİ’lerin rekabetçiliğinin arttırılması için başlattıkları KOBİ’lere özel, hızlı ve etkin bir destek programıdır. EUROSTARS herhangi bir teknoloji alanı ve sektör ayrımı yapmaksızın Ar‐Ge odaklı faaliyetler yürüten KOBİ’lerin projelerinin desteklenmesini amaçlamaktadır. Avrupa Birliği KOBİ tanımına uygun işletmeler ana ortak (proje koordinatörü) olarak EUROSTARS projesi başlatabilirler. Fakat bu tanıma uygun olmayan işletmeler ve büyük firmalar, gerekirse üniversite veya araştırma kuruluşlarını da yanlarına alarak EUROSTARS projelerinde ortak olarak yer alabilmektedir. EUROSTARS projeleri TÜBİTAK’ın “Uluslararası Sanayi Ar‐Ge Projeleri Destekleme Programı” kapsamında desteklenmektedir. EUROSTARS projelerine katılan büyük ölçekli firmaların projelerine %60 oranında, KOBİ’lere ise %75 oranında hibe destek sağlanmaktadır. EUROSTARS Programı proje başvurularına sürekli açık değildir. Genellikle yılda 2 kere çağrı açılmakta ve son başvuru tarihinden önce projelerin EUROSTARS ofisine internet üzerinden sunulması gerekmektedir (Kaynak: TÜBİTAK)

 

Teknoketlerdeki Ar‐Ge projelerine örnekler vermek istersek:

 

Bir yazılım programı veya sistemi geliştirmek için gerekli olan teknolojinin geliştirilmesi ve uygulanması kapsamında, örneğin Baz istasyonlarında takip yazılımın geliştirilmesine yönelik bir Ar‐Ge projesi kapsamında projenin gerçekleştirilmesi için gerekli olan yazılım geliştirme (compiler) lisansları, server, mobil uygulamalar için akıllı telefonlar gibi ekipman ile personel desteği için

TÜBİTAK’a başvurulması.

 

Bio Medikal’den bir pilot tesis Ar‐Ge projesi örneği: Peloid Çamurdan sivilcelerin giderilmesine yönelik ürünün elde edilmesi için, pilot ölçekte kurutma fırını, UV Dezenfektasyon, mixer, formulasyon çalışmalarında kullanılacak laboratuar ekipmanları (İletkenlik ölçer, ultrasonik su banyosu, hassas terazi) bu kapsamda desteklerden yararlanılır.

 

Sözkonusu projelerin TÜBİTAK’a verilerek onaylanması halinde Teknokent avantajlarına ilave olarak;

Ar‐Ge projesinin gerçekleşmesi için proje bütçesinin %25’ine kadar daha sonra mahsup edilmek üzere ön ödeme alınır. Proje gerçekleşmesi ile birlikte KOBİ’lerde %75’e kadar, diğer projelerde %40‐60 arası hibe alınır.

Gelir ve Kurumlar Vergisi istisnası Ar‐Ge projelerine uygulanırken, onaylanan TÜBİTAK proje Ar‐Ge giderleri Teknokent firmasının geçici ve yıllık tüm vergi matrahına uygulanır. Bir ayrım söz konusu değildir.

 

Ar-Ge projenin tamamlandığına dair yazının TÜBİTAK’tan ya da KOSGEB’den alınarak 1 yıl içinde KOSGEB Endüstriyel Uygulama ve aynı zamanda YATIRIM TEŞVİKİNE başvurulması prosedürü başlamaktadır.

 

 TEKNOKENT’DEKİ FİRMA KOBİ İSE KOSGEB ENDÜSTRİYEL UYGULAMA  DESTEK PROGRAMININ ÖNEMİ

     

 

Firmanız KOBİ ise, TÜBİTAK ar‐ge projesi çıktısının üretimi için gerekli olan standart ve Ar‐Ge unsuru taşımayıp ancak ticarileştirilmesini sağlayan alet/teçhizat ve yazılımlar gibi sabit kıymetlerin temini için, KOSGEB’in Endüstriyel Uygulama programına başvurulur. Yukarıdaki örneğimizle bağlantılı olarak;

 

Baz İstasyonu Projesinin ticarileşmesi için KOSGEB’den Data Center ile ihtiyaç olan müşteriler sunumun sağlanması için, gerekli olan Server, Güç Kaynağı, Lan Switch, Yedekleme üniteleri ve bu Data Center işletilmesi için monitoring, firewall yazılımların desteklenmesinin talep edilmesi.

Peloid çamurun ticarileşmesi için gerekli olan paketleme ve ambalajlama makineleri ile ambalaj malzemelerinin talep edilmesi.

KOBİ’lerin bir defaya mahsus olmak üzere maksimum 18 ay süre ile yararlanacağı destekler aşağıdadır:

 

%75 hibeli makine, teçhizat ve yazılımda maksimum 150.000 TL.’lik hibe (fatura değeri 300.000 TL veya 200.000 TL nin %75 i 150.000 TL)

%75 hibeli net ücretin %75 oranı ile 100.000 TL lik personel hibesi

%75 destek oranlı 200.000 TL lik 2 yılı ödemesiz faizsiz makina, teçhizat yazılım alımında, geri ödemeli kredi.

 

 TÜBİTAK YADA KOSGEB AR-GE PROJESİNİN TAMAMLANMASI SONRASI  EKONOMİ            BAKANLIĞININ  TEKNOKENT FİRMALARI İÇİN 5. BÖLGE DESTEKLERİ

   

 

TÜBİTAK yada KOSGEB Ar‐Ge projesi çıktısının seri üretimi için, Firmanın TEKNOKENT’de yapacağı yeni fabrika inşası ile yerli ve ithal makine ve teçhizatlar, programlar, donanımlar vs gibi yatırımlar için örneğin Ankara ve İstanbul’da en az 1 milyon TL bütçeli, uzatma dahil maksimum 3 yıl vadeli yatırım teşvik belgesi ile Teknokentlerde seri üretime geçilmesi halinde dahi aşağıdaki vergi ve mali

avantajlardan yararlanabilmektedir:

 

1. Teknokent’de sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor. Sabit yatırım tutarı: Arazi‐arsa, bina‐inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır. Teknokentlerin bünyesinde seri üretime geçmek için üretim yeri ve imkânları bulunmaktadır,  yeni yönetmelik değişikliği ile Teknokent mevzuat ı da buna müsaittir, sadece harekete geçmek lazım. Teknokentte sağlanan seri üretim kazançları kurumlar vergisinden muaf olmadığı için, 5.bölge destekleri ile bu sorun çözülmektedir. Mevcut haliyle seri üretim kazancının vergiye tabi olmasından dolayı kanımca Teknokentlerin özellikle de yazılım dışındaki faaliyetler için cazibesi azalarak, atıl kapasite ile çalışmaktadır.

 

2. Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında muafiyet söz konusu olup, normal Teknokent mevzuatında bu tür bir destek bulunmamaktadır.

 

3. KDV istisnası: Yatırım teşvik belgesi olmayınca Teknokentteki bir firma bu tür alımları için KDV ödemektedir.

 

4. Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

 

5. Sigorta primi işveren hissesi desteği: Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6‐7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

 

6. Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir. Teknokentlerde ise bol miktarda seri üretim için yatırım yeri vardır ve 4691 sayılı Teknokent yasası ile de bu mümkündür.

 

7. Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar %70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

 

İl: İstanbul

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2013 /30.09.2015

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2014 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

 

 

Not: Görüldüğü gibi yatırım teşvikinde örneğin 1. Bölge desteği  sadece KDV istisnası ve 3. Ülkelerden makine ve teçhizat ithalatında gümrük vergisi muafiyeti sağlarken yani yatırım teşvik proje maliyetinin %20 si kadar teşvik sağlarken, yukarıdaki 5. Bölge destekleri ile bizim hesaplamalarımıza göre bu oran %50’nin üzerine çıkabilmektedir.

 

 

BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜNLERİN YATIRIM DESTEK PROGRAMI

 

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’n yayınlanan yönetmeliğinde, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa, prototipi yapılan ürün yada yazılımın seri üretimine geçişinde aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

 

A) Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40’lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve 5 milyon TL.

– Büyük ölçekli firmalarda ilgili oran %10 ve 5 milyon TL.

 

B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği,

 

C) İşletme gideri desteği

– Yatırım tamamlandıktan sonra ki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75’i hibe olarak ödeniyor.

 

Öte yandan Ar-Ge projesini yurtdışında tamamlayıp patentini alan yabancı firmalar bölgenizde seri üretime geçiş için üretim faaliyetine başlarlarsa, yukarıdaki desteklerden yararlanabileceklerdir.

 

NOT: Firmalar makine teçhizat desteği için ya aşağıda açıklanan Ekonomi Bakanlığının 5. Bölge destek Programına ya da Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bu programına başvurabilir. Aynı makine/teçhizat yatırımı için iki programa aynı anda başvuramaz.

 

 

 PATENT YA DA FAYDALI MODEL UYGULAMASI İLE GETİRİLEN VERGİ İSTİSNALARI

 

06.02.2014 tarihinde TBMM kabul edilen Torba Yasası kapsamında Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda oluşan çıktılara patent ya da faydalı model alınması sonucunda elde edilen satış gelirlerine kurumlar vergisi ve KDV istisnası getirilmesi ile bizce Türkiye Ekonomisi için yenilikçi ürünlerin yeterince ticarileşmesini engelleyen yapısal sorununa mikro ve makro ağırlıklı önemli bir çözüm getirilmiştir.

İSTİSNALARIN ÖZÜ

 

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI 

6 Şubat 2014 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 6518 sayılı Kanun’un 32 ve 82. maddeleri çerçevesinde 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere bir  madde eklenerek Türkiye’ de gerçekleştirilen araştırma ve yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktılara ilişkin patent ya da faydalı model alınmasından sonra 01.01.2015 yılından itibaren seri üretime geçilmesi elde edilecek gelirler,  koruma süresi olan 10 yıl boyunca % 50 kurumlar vergisi istisnası yararlanacaklardır.

 

KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI

Türkiye’ de gerçekleştirilen Araştırma – Geliştirme ve Yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktıların satışı halinde ihracat faturası gibi KDV’siz  fatura düzenlenecek olup, bize göre söz konusu imal edilen mamul ile ilgili olarak 2015 Ocak başından  itibaren iade talebinde bulunabilinecektir. Bu yolla söz konusu satış gelirlerine tanınan KDV istisnası yanında  % 50 Kurumlar vergisi istisnası getirilmesi, mal alan ve satan firmalar için büyük bir avantajdır.

 

 

 TEKNOKENT FİRMALARININ AB H2020 ARAŞTIRMA VE YENİLİK ÇERÇEVE PROGRAMINA KATILMASI

 

Avrupa Birliği Komisyonunun 1 Ocak 2014 tarihinde başlatıp 2020 sonuna kadar sürecek HORIZON 2020 araştırma ve yenilik programları ile Türk firmalarının Avrupalı KOBİ ve büyük ölçekli firmalarla birlikte oluşturulacakları konsorsiyumlarda hem teknoloji transferi yapma imkânına kavuşmakta hem de Ar-Ge harcamasının araştırma ve yenilik projelerine yönelik olması durumunda hibe oranı işletme giderleri ile beraber % 125 olmaktadır. Yapılan ortak faaliyet sadece yenilik faaliyeti ise bu oran işletme giderleri ile beraber % 87.5’a kadar ulaşabilmektedir. Ayrıca ortak projenin kabulü halinde sözleşmenin imzalanması sonrası öngörülen proje maliyetinin % 70’nin teminat mektubu istenmeden peşin olarak firmalara  verilebilmektedir.

 

Ar-Ge Hareket Noktalı Modüler Büyüme Modeli

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 25 Haziran 2014 - 15:43

AR-GE HAREKET NOKTALI  MODÜLER BÜYÜME MODELİ

 

 Güncellendi.

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ar-Ge ve İnovasyon Danışmanı, YMM

 

Firmaların piyasaya çıkabilen, teknik özelliklerinde ve/veya kullanım kolaylıklarında kendi mevcut ve yerli üreticilere karşı mukayeseli ürün üstünlüğü (yeniliği-inovasyon) olması halinde Ar-Ge projesi oluşturabilme potansiyeli mevcuttur.

 

Eğer firmaların verecekleri Ar-Ge projelerinde ürün yeniliği yok, ancak makine yapma tecrübesi ve tasarım gücü var ise; süreç yeniliği ile prototip makine imalatı hedeflenerek, bu makineden çıkan üründe maliyet düşüşü, kalite artışı, enerji tasarrufu, çevre dostu vb. gibi mukayeseli üstünlük sağlayabilmesi halinde, süreç yeniliği projelerini TÜBİTAK’a, KOSGEB’e ve AVRUPA BİRLİĞİ’ne sunabilir.

 

28-30 Nisan 2014 tarihleri arasında İnovasyon Buluşmaları toplantısında konuşan Neil Jacobson’a göre “ Yeni dönemde İnovasyonun temel işlevi, bugünü değiştirerek aynı zamanda yarını dönüştürmek olduğudur”. Bu bağlamda aşağıda imalatçı ve yazılım firmalarının önce TÜBİTAK veya KOSGEB ya da AVRUPA BİRLİĞİ H2020 Araştırma ve Yenilik Destek Programlarına AR-GE projesi  vererek bugünkü koşullarını değiştirmeleri, sonrasında yarını dönüştürmek için tamamlanan Ar-Ge projesinin ardından seri üretim ile vergi teşvikleri için açık olan ve aşağıda açıklanan destek programlarına başvurarak, rekabet güçlerini geliştirmeleridir.

 

 

AŞAĞIDA FİRMALARIN MEVCUT DURUMLARINA GÖRE BİRLEŞTİREBİLECEKLERİ MODÜLER SİSTEM YER ALMAKTADIR

 

1.MODÜL

 

Ürün yeniliği var, ürünü gerçekleştirecek prototip makine(ya da makine grubu veya hattı) tasarımı ve imalatı firmaya ait ise bizim önerimiz TÜBİTAK kurumuna önce 500.000 TL  bütçe üst  limitli 1507 KOBİ destek programından % 75 hibe destek oranlı  3 adet tekli (ya da alternatif olarak  2 ortak proje, 3 tekli proje içeren toplam   5 adet) KOBİ Ar-Ge projesi sunmaktır. Daha sonraki süreçte destek oranının % 40-60 arasında seyrettiği bütçe üst limiti olmayan TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge destek programına başvuru yapmaktır. TÜBİTAK ‘da bir firmanın birden fazla Ar-Ge projesi aynı anda olabilir, herhangi bir kısıt yoktur.

 

2.MODÜL

 

Aslında ikinci adım birinci adımın devamı olmayıp, firmanın tercihi ile ilgilidir. Ürün yeniliği var, ürünü gerçekleştirecek prototip makine tasarımı firmaya ait, ancak firma ürün yeniliğine odaklanıp makine imalatı ile uğraşmak istemiyor ise makine imalatını kendi tasarım çıktısına göre firma dışında, tercihli olarak yurt içinde, yurt içinde olmuyor ise yurt dışında malzeme tedariki şeklindeki ar-ge projesini birinci adımda tanımlanan destek programları ile TÜBİTAK’a başvurabilir.

 

 

 

3.MODÜL

 

Ortak proje vermek

 

TÜBİTAK’a verilen Ar‐Ge projelerinin verilme şekline göre 2012 yılı verilerine baktığımızda, firma bazında verilen tekil Ar‐Ge proje sayısı 1501 ve 1507 için toplam 2050 iken iki veya daha fazla firmanın (genelde iki firmalı) ortak proje sayısı yaklaşık 60 adet gibi çok düşük düzeyde gerçekleşmiştir. Ortak projelerle firmalar arasında ileriye ve geriye doğru ortak sinerji yaratılır (matematiksel deyişle 2×2= 4′ün üzeri). Örneğin otomotiv sektörü için özel lazer makinesine ihtiyaç duyan bir otomotiv yan sanayi üreticisi, ürün iyileştirme için makine imalatçısını ortak projeye alarak, muhatap firma olarak Ar‐Ge projesini verir. İki firma da desteklerden ve mali teşviklerden yararlanarak rekabetçi güçlerini artırırlar. Ülke içinde ortak Ar‐Ge projelerinin verilmeyip bu yönde bir kültürün gelişmemesine bağlı olarak hepsi ortak proje olan AB 7.çerçeve programı, Eureka ve Eurostars programına Türk firmalarının katılımı çok düşük düzeyde kalmaktadır. AB Ar‐Ge proje havuzuna yaptığımız katkının ancak üçte birinden yararlanacak kadar proje sunarak batılı firmaları finanse ediyoruz.

 

ORTAK PROJE VERMENİN AVANTAJLARI

 

1507 KOBİ Başlangıç Ar‐Ge proje destek programında %75 hibe destek oranı tekil projelerde 2 projeye uygulanırken, 2 tekil + 2 ortak proje ve 1 tekil proje olmak üzere 5 projeye uygulanabilecektir.

1501 Sanayi Ar‐Ge proje destek programlarında hibe destek oranının alt limiti tekil projelerde %40 iken, ortak projelerde bu orana %10 ilave edilmektedir. 1501 TEYDEB uygulama esaslarının 15/7) maddesinde “…şirketlerinin, programa başvurabileceği veya destek alabileceği proje sayısında sınırlama yoktur. Ancak, TÜBİTAK Başkanlığının belirleyeceği bir sayının üzerinde bu destek programı kapsamında projesi desteklenmiş olan kuruluşların, yeni bir proje önerisinin bu program kapsamında desteklenmesi için uluslararası destekli en az bir Ar‐Ge projesi yürütmüş olmak veya bu destek programı kapsamında ortaklı en az bir TÜBİTAK projesi yürütmüş olmak şartını sağlaması istenebilir.”

Demek ki yurt içinde ortak proje vermeden ve AB projelerine katılmadan daha ilerisi için Ar‐Ge projelerinden hibe almanın çok zor olacağının farkında olmak gerekiyor.

 

4.MODÜL

 

Ürün yeniliği var, ancak firmanın prototip makine tasarım ve imal etme alt yapısı ve tecrübesi yok ya da yetersiz, ancak yenilikçi ürünü üretmek için yurtiçi ve yurtdışı özel alet/teçhizat/yazılım tedarik ihtiyacı varsa, 500.000 TL üst limitliKOSGEB’in AR-GE VE İNOVASYON destek programına başvurulmasını öneririz. KOSGEB mevzuatına göre proje çıktıları ile tedarik edilen makineler 3 yıl içinde başkasına satışı ve devri mümkün değil, TÜBİTAK’ta böyle bir kısıtlayıcı hüküm yoktur. Ayrıca KOSGEB’de aynı anda bir Ar-Ge projesi desteklenir iken, TÜBİTAK’ta böyle bir kısıtlama yoktur.

 

PROJE SÜRESİ

Ar-Ge ve İnovasyon Programı için en az 12 (on iki), en çok 24 (yirmi dört) ay, Program için de Kurul kararı ile 12 (on iki) aya kadar ek süre verilebilir.

 AR-GE, İNOVASYON DESTEK PROGRAMI Destek Üst Limiti (TL) DESTEK ORANI (%)
% 75
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği 100.000
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği (Geri Ödemeli,2.5 yıl vadeli,8 taksitte,faizsiz kredi) 200.000
Personel Gideri Desteği 100.000
Proje Geliştirme  Desteği Proje Danışmanlık Desteği 25.000 % 75
Eğitim Desteği 5.000
Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları Desteği 25.000
Proje Tanıtım Desteği 5.000
Yurtdışı Kongre/Konferans/Fuar Ziyareti/Teknolojik İşbirliği Ziyareti Desteği 15.000
Test, Analiz, Belgelendirme Desteği 25.000

 

Firmalar, pekâlâ ürün yeniliği olarak örneğin özgün bir makine yapabilirler, bunun için malzeme ağırlıklı çalışırlar, ürün imalatı için de pekâlâ alet/teçhizat/yazılım ve hizmet alımını da projeye dâhil edebilirler. Burada dikkat edilmesi gereken husus, aynı alet/teçhizat/ yazılım ihtiyacı için geri ödemeli ve geri ödemesiz desteği birlikte kullanma imkânı olmayıp, ayrı ayrı ihtiyaç için ayrı kullanılmasıdır.

 

5.MODÜL

 

TÜBİTAK ya da KOSGEB ürün yenilik projeleri başarı ile tamamlanır ise, tamamlandığı tarihten itibaren 1 (bir) yıl içindeKOSGEB’in ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMINA başvurularak prototip ürünün seri üretimi için gerekli olan ve Ar-Ge unsuru taşımayan standart makineler ve ekipmanlar yurtiçinden ve yurtdışından temin edilerek 500 bin TL.’ye kadar aşağıdaki destek unsurlarından yararlanabilirler. Bu program firmaya bir defaya mahsus olarak verilir.

– Destek oranı %75,Süre: 18 aydır. Mevzuatta en az süre belirtilmediği için firma alımlarını gerçekleştirebilirse proje süresi 4 aya kadar inebilir.

 

Destek Unsurları:

 

  1. MAKİNETEÇHİZAT, DONANIM, SARF MALZEMESİ, YAZILIM VE TASARIM GİDERLERİ DESTEĞİ

– İşletmeye; test, analiz ve laboratuar ekipmanı ile bunlara yönelik sarf malzemesi giderleri, üretim hattı tasarım giderleri, üretime yönelik makine, teçhizat, donanım, kalıp ve yazılım giderleri için destek sağlanır.

– Destek ödemesi yapılmadan önce, KOSGEB uzmanı işletmeyi ziyaret ederek, Ar‐Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı Tespit Tutanağını düzenler.

– Destek kapsamında satın alınacak makine‐teçhizat yeni veya en fazla 3 (üç) yaşında olabilir.

– Bu desteğin üst limiti; geri ödemesiz 150.000 (yüz elli bin) TL, geri ödemeli 200.000 (iki yüz bin) TL olmak üzere toplam 350.000 (üç yüz elli bin) TL’dir.

– Geri ödemeli desteklerde, destek ödemesinin yapılabilmesi için; destek ödemesinden önce işletmeden, destek tutarı kadar, son geri ödeme tarihinden asgari 2 (iki) ay sonrasını kapsayacak şekilde Banka Teminat Mektubu alınır. Ancak işletmenin uzun süreli teminat mektubu temin edememesi halinde asgari 1 (bir) yıl süreli teminat mektubu kabul edilebilir.

– Geri ödemeli destekler kapsamında yapılacak geri ödemeler, proje bitiminden itibaren 6 (altı) ayı ödemesiz olmak üzere, 3 (üç)’er aylık dönemler halinde 8 (sekiz) eşit taksitte yapılır. İlk taksitin geri ödeme tarihi, 6. (altıncı) ayın bitimini takip eden ilk iş günüdür.

 

  1. PERSONEL GİDERİ DESTEĞİ

– Personel Gideri Desteği, projede çalışması şartı ile yeni istihdam edilecek personel için sağlanır. Bu destek, işletmenin son 4 (dört) aylık SGK Sigortalı Hizmet Listesinde bulunmayan yeni istihdam edilecek personel veya Taahhütnamenin Hizmet Merkezinde kayda alındığı tarih itibarı ile son 30 (otuz) gün içinde istihdam edilmiş olan personel için verilir.

– Desteklenecek personelin sayısına, niteliğine ve destek süresine Kurul karar verir.

– İşletmeye, personel giderleri için net ücret üzerinden aylık; meslek lisesi mezunlarına 500 (beş yüz) TL, ön lisans mezunlarına 1.000 (bin) TL, lisans mezunlarına 1.500 (bin beş yüz) TL, yüksek lisans mezunlarına 2.000 (iki bin) TL. ve doktora programı mezunlarına 2.500 (iki bin beş yüz) TL olmak üzere toplam üst limiti 100.000 (yüz bin) TL geri ödemesiz destek sağlanır. Asgari Geçim İndirimi

net ücrete dâhil edilmez.

 

6.MODÜL

 

Türk firmasının Ürün yeniliği var, ancak ürün yeniliği için gerekli makine tasarım ve imalatı Türkiye’de yapılmayıp yurtdışında yapılıyor, bu durumda yurtdışındaki makine imalatçısı firmayla EUREKA destek programı kapsamında Ar-Ge ortak proje verilmesini öneriyoruz. 1509 TÜBİTAK uluslararası destekleme programından EUREKA projesi önce bir formatla Brüksel’deki EUREKA ofisine genel nitelikli form verilir ve sonra TÜBİTAK’a 1507 ya da 1501 gibi proje sunulur.

– Burada makine imal edip satan yabancı ortağın payı %30’dan aşağı olmayıp %30’larda olması uygun oluyor. Proje kapsamında sadece bir makine prototip imalatı söz konusu ise makinenin bir kısım Ar-Ge’sini de ürün yeniliği ile beraber yerli firma  yapar. Eğer mümkünse proje kapsamında bir makine grubu verilir, bir kısım makine ve tasarımı yerli firma yaparak payı %70’lerde tutulur.

 

– Türkiye’deki makinelerin üretimi için 2 yerli ortak da olabilir, yabancı ortak makine grubunda lazım olan bir makineyi yapar  ve toplam bütçe içindeki payı %30 civarında tutulur. Burada yabancı ortak ülkesinin TÜBİTAK muadili kurumu o ortağın projesini kabul edip fon yok dese ya da o ülke için Ar-Ge unsuru yok deyip reddetse bile, yabancı ortak proje makinesini kendi öz kaynağıyla yapıp Türk ortağına tedarik edeceğini beyan ederse, Türk ortağının %70’lik proje maliyeti KOBİ olması durumunda %75 oranında ve 500 bin TL sınırlaması olmaksızın kabul edilir. Karşı ülke projesi reddedilse bile tüm proje için destek oranı 70 x 75 = %52,50 olmaktadır. KOBİ dışındaki firmalarda destek oranı Türk tarafı için hep %60 olup, 60 x 75 = %45 tüm proje maliyeti için genel destek oranıdır. EUREKA projesinin teknik, mali raporlaması ve YMM’si 6 aylık dönemler halinde 1507 – 1501 ile aynıdır.

 

EUREKA ÜYESİ ÜLKELER:

ALMANYA HOLLANDA LİTVANYA SAN MARİNO
AVUSTURYA İNGİLTERE LÜKSEMBURG SIRBİSTAN   
BELÇİKA İRLANDA MACARİSTAN SLOVAKYA
BULGARİSTAN İSPANYA   MAKEDONYA   SLOVENYA   
ÇEK CUMHURİYETİ
İSRAİL                 MALTA      TÜRKİYE     
DANİMARKA İSVEÇ MONAKO UKRAYNA
ESTONYA İSVİÇRE NORVEÇ YUNANİSTAN
FİNLANDİYA İTALYA POLONYA AVRUPA BİRLİĞİ
FRANSA İZLANDA PORTEKİZ
  1. KIBRIS RUM YÖNETİMİ
KARADAĞ ROMANYA
HIRVATİSTAN LETONYA RUSYA

 

 

 

 

7.MODÜL

 

AVRUPA BİRLİĞİ H2020 ARAŞTIRMA VE YENİLİK ÇERÇEVE PROGRAMI

Avrupa Birliği Komisyonunun 1 Ocak 2014 tarihinde başlatıp 2020 sonuna kadar sürecek HORIZON 2020 araştırma ve yenilik programları ile Türk KOBİ’lerinin Avrupalı KOBİ ve büyük ölçekli firmalarla birlikte oluşturulacakları konsorsiyumlarda hem teknoloji transferi yapma imkânına kavuşmakta hem de ar-ge harcamasının araştırma ve yenilik projelerine yönelik olması durumunda hibe oranı işletme giderleri ile beraber % 125 olmaktadır. Yapılan ortak faaliyet sadece yenilik faaliyeti ise bu oran işletme giderleri ile beraber % 87.5’a kadar ulaşabilmektedir. Ayrıca ortak projenin kabulü halinde sözleşmenin imzalanması sonrası öngörülen proje maliyetinin % 70’nin teminat mektubu istenmeden peşin olarak verilebilmektedir.

 

8.MODÜL

 

BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜNLERİN YATIRIM DESTEK PROGRAMI

 

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’n yayınlanan yönetmeliğinde, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa, prototipi yapılan ürün yada yazılımın seri üretimine geçişinde aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

 

  1. A) Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40’lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve 5 milyon TL.

– Büyük ölçekli firmalarda ilgili oran %10 ve 5 milyon TL.

 

  1. B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği,

 

  1. C) İşletme gideri desteği

– Yatırım tamamlandıktan sonra ki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75’i hibe olarak ödeniyor.

 

Öte yandan Ar-Ge projesini yurtdışında tamamlayıp patentini alan yabancı firmalar bölgenizde seri üretime geçiş için üretim faaliyetine başlarlarsa, yukarıdaki desteklerden yararlanabileceklerdir.

 

NOT: Firmalar makine teçhizat desteği için ya aşağıda açıklanan Ekonomi Bakanlığının 5. Bölge destek Programına ya da Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bu programına başvurabilir. Aynı makine/teçhizat yatırımı için iki programa aynı anda başvuramaz.

 

9.MODÜL

 

PATENT YA DA FAYDALI MODEL UYGULAMASI İLE GETİRİLEN VERGİ İSTİSNALARI

 

06.02.2014 tarihinde TBMM kabul edilen Torba Yasası kapsamında Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda oluşan çıktılara patent ya da faydalı model alınması sonucunda elde edilen satış gelirlerine kurumlar vergisi ve KDV istisnası getirilmesi ile bizce Türkiye Ekonomisi için yenilikçi ürünlerin yeterince ticarileşmesini engelleyen yapısal sorununa mikro ve makro ağırlıklı önemli bir çözüm getirilmiştir.

 

İSTİSNALARIN ÖZÜ

 

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI 

6 Şubat 2014 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 6518 sayılı Kanun’un 32 ve 82. maddeleri çerçevesinde 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere bir madde eklenerek Türkiye’ de gerçekleştirilen araştırma ve yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktılara ilişkin patent ya da faydalı model alınmasından sonra 01.01.2015 yılından itibaren seri üretime geçilmesi elde edilecek gelirler,  koruma süresi olan 10 yıl boyunca % 50 kurumlar vergisi istisnası yararlanacaklardır.

 

KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI

Türkiye’ de gerçekleştirilen Araştırma – Geliştirme ve Yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktıların satışı halinde ihracat faturası gibi KDV’siz  fatura düzenlenecek olup, bize göre söz konusu imal edilen mamul ile ilgili olarak 2015 Ocak başından  itibaren iade talebinde bulunabilinecektir. Bu yolla söz konusu satış gelirlerine tanınan KDV istisnası yanında  % 50 Kurumlar vergisi istisnası getirilmesi, mal alan ve satan firmalar için büyük bir avantajdır.

 

AR-GE MERKEZİ ÇALIŞAN SAYISINDA İNDİRİM

Söz konusu patent ya da faydalı model teşvikleri ile yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş ürünlerin üretimi artacağından, genişleyen üretim için de mühendis ve teknisyenlere gereksinim artacağından sayılarında artış olacak, bu da torba yasayla çalışan sayısı 50’den 30’a indirilen Ar-Ge merkezlerinin artışına yol açacaktır.

 

Bilindiği üzere 5746 sayılı Ar-Ge Teşvik yasasına göre şimdiye kadar Ar-Ge merkezlerinde mühendis ve teknisyenden oluşan minimum 50 tam zamanlı personel istihdamı ile bu merkezlere harcama ve giderlere ilişkin % 100 Ar-Ge indirimi, personele %80, doktoralıya  %90 gelir vergisi stopaj desteği ile 5 yıl süre ile SGK işveren hissesinin yarısının alınmaması desteği ve damga vergisi istisnası uygulanmaktadır.  30 personele indirmek suretiyle özellikle orta ölçekli KOBİ’lerin de bu teşviklerden yararlanması olanağı doğmuş oldu.

 

10.MODÜL

 

TÜBİTAK ya da KOSGEB’den ürün yeniliği ar-ge projesini gerçekleştirdikten sonra 3 yıl içinde EKONOMİ BAKANLIĞI’NA 5. Bölge destekleri için yatırım teşvik belgesi için başvuruda bulunmaktır.

 

13 Ekim 2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Bölgesel Teşvik Uygulamaları çerçevesinde desteklenen yatırım projeleri kapsamında ilave olarak istihdam edilecek personel için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı için Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır ve Mardin’in de aralarında bulunduğu 6. Bölgede “sabit yatırım tutarı oranı” kaldırılarak, tamamı 10-12 yıl süreyle Ekonomi Bakanlığı tarafından karşılanması söz konusudur.

 

Ayrıca aynı kararın 2. Maddesi ile;

 

-“h) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından desteklenen AR-GE projeleri neticesinde geliştirilen ürünlerin veya parçaların üretimine yönelik yatırımlar” ifadesi ile TÜBİTAK ve KOSGEB AR-GE projelerinin net ve açık bir şekilde Yatırım Teşvik sistemi ile bütünleştirilebileceği belirtilmektedir. Bu şekilde 19/06/2012 tarihindeki Yatırım Teşvik kararının 17.maddesinin 1.fıkrasının h)bendindeki “Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından desteklenen AR-GE projeleri neticesinde geliştirilen ürünlerin üretimine yönelik yatırımlar” ibaresine açıklık getirilmektedir.

 

Ar-Ge projeleri sonucunda oluşan çıktının patent ve faydalı belgesine sahip olması yanında bundan böyle bu belgeler düzenlenmemiş olduğu durumlarda da söz konusu çıktıların üretime yönelik yatırımların TÜBİTAK’ın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı yatırım teşvik belgesine bağlanarak firmaya 5.Bölge destekleri sağlanabilecektir. Buradaki temel şart, projenin destek sürecinin Ekonomi Bakanlığı müracaat tarihinden geriye dönük olarak 3 yıl içinde başarı ile tamamlanmış olması gerekmektedir.

 

Bilindiği gibi TÜBİTAK VE KOSGEB AR-GE projelerinin tamamlanmasından sonra bu kurumlardan alınacak yatırımın tamamlandığına dair bir yazı ile, ilgili sanayi odasına ya da Ekonomi Bakanlığına başvurularak örneğin İstanbul ya da Bursa’da asgari 1 milyon TL meblağlı arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamından oluşan sabit yatırım tutarı için yatırım teşvik belgesi alınarak, HER YER 5. BÖLGE SLOGANI ile aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır:

 

5.BÖLGE DESTEKLERİ

 

1.İstanbul’da yada Bursa’da sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor.  Sabit yatırım tutarı: Arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır. Ar-Ge projelerinde arsa, bina inşaat giderleri desteklenmez.

 

  1. Gümrük vergisi muafiyeti:Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

 

  1. KDV istisnası.

 

  1. Faiz desteği:Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

 

  1. Sigorta primi işveren hissesi desteği:Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6-7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

 

  1. Yatırım yeri tahsisi:Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.
  2. Vergiindirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar  % 70 indirimli olarak uygulanır.  Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

 

 

 

 

İl: Bursa

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2013 /30.09.2015

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2014 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

 

Not: Görüldüğü gibi yatırım teşvikinde örneğin 1. Bölge desteği  sadece KDV istisnası ve 3. Ülkelerden makine ve teçhizat ithalatında gümrük vergisi muafiyeti sağlarken yani yatırım teşvik proje maliyetinin %20 si kadar teşvik sağlarken, yukarıdaki 5. Bölge destekleri ile bizim hesaplamalarımıza göre bu oran %50’nin üzerine çıkabilmektedir.

2014/1.Dönem (Ocak – Haziran) Tübitak AGY500 YMM Tasdik Raporu Oluşturulması İçin Firmalar Şimdiden Hangi Evrakları Hazırlamalı?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 25 Haziran 2014 - 8:00

2014/1.DÖNEM (OCAK – HAZİRAN)  TÜBİTAK AGY500 YMM TASDİK RAPORU OLUŞTURULMASI İÇİN
FİRMALAR ŞİMDİDEN  HANGİ EVRAKLARI HAZIRLAMALI?

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM, Baş Denetçi

 Gülçin GÖKÇEYREK & Buse ARSLAN
Ar-Ge ve Yenilik Mali Rapor Uzmanları

 

 

TÜBİTAK’tan Ar-Ge projesi onaylanan firmaların 2014/1. Dönem (Ocak-Haziran) hibe desteğini talep etmek için teknik rapor, mali rapor ve YMM raporundan oluşan Ar-Ge yardımı istek formunu doldurarak en geç 2014 Eylül ayı sonuna kadar TÜBİTAK’a online ve basılı olarak sunmaları  gerekiyor.

 

Aşağıda  deneyimlerimize göre AGY500 YMM RAPORU OLUŞTURURKEN FİRMALARIN HAZIRLAYACAKLARI EVRAKLAR LİSTESİile kısa tanımlamaları yer almaktadır.

 

 

A)     Tübitak tarafından onaylanan AGY101 yada AGY100 formu, varsa değişikliklerle beraber (revize edilmiş haliyle) e-mail olarak,

B)      Ar-Ge Konusu makine ya da ürün satıldı ise kesilen Satış faturası,(satış faturası  proje bitiş tarihinden önce kesilmemeli, özellikle Kamu’ya proje konusu makine ya da ürün satıldı ise destek reddedilir).

C)      Projede kullanılacak tüm gider faturalarında “Bu faturada belirtilen toplam tutarın ………..TL’si ……….. numaralı TÜBİTAK – TEYDEB projesi için kullanılmıştır.” ibaresi yer alması gerekmektedir. Bu ibare için kaşe yaptırılmalıdır. 

D)     Harcama ve gider belgeleri, fatura, irsaliye, muavin dökümleri ve aşağıdaki diğer belgelerin üzerine ASLI GİBİDİR kaşesi vurulduktan sonra şirket unvanı veya unvanı içeren şirket kaşesi üzerine şirket yetkilisi tarafından imzalanması gerekmektedir.

E)      Banka ve çek ödemelerine ait banka dekontlarının ya da banka ekstrelerinin ilgili banka tarafından kaşeli imzalı teyidi.

 

F)      Personel Giderleri (G011);

1-      Proje başlangıç tarihinden itibaren SGK hizmet dökümleri(prim hizmet belgeleri), tahakkuk fişleri, ödeme makbuzları, ücret bordroları, maaş ödemelerine ait banka dekontları yada banka ekstresi (banka tarafından kaşeli imzalı teyidi)

2-      Projede çalışan personele ait öğrenim durumlarını gösteren diploma fotokopileri, işe giriş bildirgeleri,

3-      AR-GE işçiliklerine ait 335, 360, 361, 720 hesapların muavin dökümleri,

4-      İlgili aylara ait (Proje süresince) Muhtasar Beyannameleri, tahakkuk fişleri ve vergi alındıları,

 

G)     Seyahet Giderleri (G012);

1-      Proje ile ilgili seyahat giderlerine ait faturalar, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopisi ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği hesabın muavin dökümü,

2-      İlgili seyahate ait Elektronik Yolcu Bileti

 

H)     Alet/Teçhizat/Yazılım/Yayın Giderleri (G013);

1-      Proje ile ilgili Alet/Teçhizat/Yazılım/Yayın giderlerine ait faturalar, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopileri ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği mahsup fişleri ve ilgili hesapların muavin dökümleri

2-      İthal alımlarda, Gümrük Giriş Beyannamesi, ithalat faturası, Gümrük Vezne Alındısı ve faturada belirtilen döviz tutarının transferine ait banka dekontu

3-      Finansal Kiralama Leasingle alınan alımlarda Aylık Kira taksitlerine ait faturalar ve ödeme belgeleri, ayrıca finansal kiralama sözleşmesi ve ödeme planı

 

İ)        Yurtiçi AR-GE Kuruluşlarına Yaptırılan İşler (G014);

1-      Proje ile ilgili Yurtiçi AR-GE Kuruluşlarında Yaptırılan İşlere ait fatura ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği hesabın muavin dökümü,

2-      Yurtiçi AR-GE Kuruluşu ile yapılan sözleşme yada protokol söz konusu sözleşmede, alınan hizmete ilişkin ayrıntılı açıklama yer alması gerekmektedir.

 

J)       Danışmanlık Hizmeti ve Diğer Hizmet Giderleri (G015);

1-      Proje ile ilgili hizmet alımlarına ait faturalar, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopileri ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği hesabın muavin dökümü,

2-      Danışmanlık sözleşmelerinin fotokopileri, söz konusu sözleşmede, alınan hizmete ilişkin ayrıntılı açıklama yer alması gerekmektedir.

 

K)      Malzeme Giderleri (G016);

1-      Proje ile ilgili olarak alınan malzemelere ait satıcı faturaları, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopileri,  320 satıcı hesaplarının ve ilgili 150 hesaplarının muavin dökümleri, firmalara yapılan ödemelerle ilgili banka dekontları, çek fotokopileri ve ödendiğine dair banka dekontları,

2-      Ar-Ge kapsamındaki proje için malzeme sarflarına ait tutarlandırılmış stoktan çıkış sarf listeleri, ilgili 150 hesapların muavin dökümleri

3-      İthal alımlarda, Gümrük Giriş Beyannamesi, ithalat faturası, Gümrük Vezne Alındısı ve faturada belirtilen döviz tutarının transferine ait banka dekontu

 

L)       Bilanço ve Gelir Tablosu ile Firma Bilgileri;

1-      Son yılın Bilanço ve Gelir Tablosu (Vergi Dairesi veya YMM tarafından tasdikli)

2-      Proje süresi içinde verilen geçici vergi beyannameleri ve eki gelir tablolarının düzenlenmesine esas olan yansıtmalar kapatılmadan önceki mizanlar,

4-      Cari yılın Defter bilgileri, onay makamı, onay tarihi, yevmiye numaraları ve defterlerin noter tasdiklerinin olduğu sayfaların fotokopileri,

5-      Firma ortaklarının TC kimlik numaraları, görev/unvanları,  hisse oranları, hisse miktarları ve ortaklar pay defterinin ilgili sayfalarının fotokopileri,

6-      Şirket ortaklarından projelerde görev alanlar var ise “projedeki görevleri nedeniyle yapılan ücretin tutarı ve bu ücret ödemelerinin zamanı ve süresi, tespit ve tayinine ilişkin Ortaklar Kurulu Kararı’nın veya yönetim kurulu kararının proje başlangıç tarihinden önce noter tarafından onaylanmış örneği”,

7-      İmza Sirküleri,

8-      Ticaret Sicil Gazeteleri (kuruluştan itibaren değişikliklerle beraber)fotokopileri,

9-      KOBİ Beyannamesi,

10-   TÜBİTAK hibesinin yatırılacağı banka hesap nosu,

Tübitak Mali Raporlama Hazırlığı Yapılırken Aşağıdaki Hatalara Bilinçli Bakış Açısı

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 25 Haziran 2014 - 7:55

TÜBİTAK MALİ RAPORLAMA HAZIRLIĞI YAPILIRKEN AŞAĞIDAKİ HATALARA BİLİNÇLİ BAKIŞ AÇISI

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge Hibe
Fonları Uygulayıcısı, Dış Ticaret Uzmanı,
Öğretim Üyesi, YMM, Baş Denetçi

 

TÜBİTAK’tan ar-ge projesi onaylanan firmaların 2014 Ocak-Haziran  aylarına ait 2014/ 1.dönem  hibe desteğini talep etmek için teknik rapor,mali rapor ve ymm raporundan oluşan ar-ge yardımı istek formunu doldurarak en geç 2014 Eylül ayı sonuna kadar TÜBİTAK’a online ve basılı olarak sunmaları  gerekiyor. Aşağıda  deneyimlerimize göre mali raporun  harcama ve gider kalemlerinde olası  hata kaynaklarına  dikkat çekilmektedir.

 

HATA KAYNAKLARI VE İYİLEŞME  ÖNERİLERİ

 

1.SON ANI BEKLEMEK: Bu raporları yazmak için Haziran ayını takip eden  3 aylık süre  var iken,son Eylül ayına sıkıştırmak hem denetimleri zorlaştırıyor hem de yapılan hataların revizyonunu önlüyor.Bizce bu dönem raporları için en geç  Temmuz ayında hazırlık yapılarak Ağustos ayında TÜBİTAK’a vermek,Eylül ayına bırakmamak.

 

2.PROJE MALİYETLERİ İLE MALİ RAPOR HARCAMA VE GİDERLERİNİN BİRBİRİYLE TAM EŞLEŞTİRİLMEMESİ: Özellikle malzemelerde proje maliyetleri bilgileri ile fatura bilgileri birbiriyle çeliştiğinden bizler ek bilgi alarak ikna olmak zorunda kalıyoruz. Buradaki akılcı yöntem, firmanın satın almacısının proje bütçesini eline alarak, buradaki bilgilere göre fatura kestirmesi ve bu ar-ge faturalarının muhasebede ayrı bir dosya olarak ta baştan izlenmesidir.

 

3.HARCAMA VE GİDERLERİN BAZILARININ YMM RAPOR TARİHİNE KADAR ÖDENMEMİŞ OLMASI: Verilen çeklerin tarihleri rapor tarihinden sonraya isabet ediyorsa, ilgili harcama ve gider hibe kapsamı dışına alınıyor(Projenin son raporu ise telafisi yok, ara dönem raporu ise bir sonraki dönemde ödeme yapılırsa destek kapsamına girebiliyor). Ödemelerde dekontlar üzerine ilgili ar-ge faturasının numara ve tarihi yazılarak, cari hesap usulü ödemeden kaçınmak gerekli, aksi halde ar-ge faturası öncesi borçların da rapor tarihinden önce ödenmesi gerekiyor. Personel ödemeleri bankadan tam olarak ödenmeli, eksik olması halinde eksik ödenen ücrete ait hibenin tamamı kapsam dışına alınıyor. Malzeme, hizmet alımları gibi diğer harcama ve giderlerde eksik ödeme halinde ödenen tutardan önce KDV’nin tamamı düşülüyor, geri kalan tutar hibe matrahına tabi tutuluyor. Ödemelerin çekle yapılmasında bizce mutlaka firmanın kendi çeki kullanılmalı (müşteri çeki kullanmak zorunda kalırsak, tam cirolu olmalı, kullandığımız çek ürünümüzü sattığımız müşteriye ait ise müşterinin bankasından banka teyidi alınması şart, aksi halde kapsam dışı).

4.HARCAMA VE GİDER BELGELERİNİN TANZİM TARİHLERİNİN PROJE SÜRESİ İÇİNDE OLMASI GEREKLİLİĞİ: Aksi halde kapsam dışına alınır. Bunun iki istisnası vardır. Birincisi, firma normal üretimleri için kullandığı rutin malzemelerden stokunda kalan olarak bulunduruyorsa, fatura tarihi dikkate alınmadan proje süresi içinde sarfının yapıldığına dair muhasebe kaydı yapılmış ise kabul edilir. İkincisi; ithal malzeme ve makine ithalatına ait faturalar en geç proje tarihinden itibaren 3 ayı geçmemesi gerekir.

 

5.PERSONEL GİDERLERİ ARASINDA PROJEDE GÖREV ALAN ŞİRKET ORTAKLARINA AİT GENEL KURUL KARARI İLE NOTER TASDİKİNİN OLMAMASI: Haliyle kapsam dışına alınıyor. Ayrıca projede görev alan personel KOSGEB’in nitelikli eleman desteğinden de yararlanıyorsa, aynı anda TÜBİTAK personel desteğinden yararlanamaz.

 

6.PİLOT TESİS PROJELERİNDE AĞIRLIK MAKİNE PARKURUNDAN OLUŞTUĞU İÇİN KDV İSTİSNASI İÇİN YATIRIM TEŞVİK BELGESİ KULLANILMIŞ İSE, TÜBİTAK’DAN HİBE DESTEĞİ TALEBİNDE BULUNULAMAZ. Bu bakımdan makine ve teçhizatlarda YMM’lerin bu durumu sorgulaması büyük önem taşımaktadır.

 

7.AR-GE MUHASEBE KAYITLARININ AYRIŞTIRARAK 750 HESAP ÜZERİNDEN 263 AR-GE GİDERLERİ HESABINDA TOPLANMAMASI: Gördüğümüz kadarıyla bu hesaplar kullanılmayıp ar-ge harcama ve giderlerin genel üretim maliyetlerinin içerisinde gösterilmesi hem Ar-Ge indirimi imkanını ortadan kaldırıyor hem de 263’de bir kaydın olması halinde firma 1501 Sanayi Ar-Ge projelerinde  % 5-10 arası ek hibe destek oranından mahrum kalıyor.

 

8.TÜBİTAK UYGULAMASI İLE 5746 SAYILI AR-GE TEŞVİK KANUNU ARASINDAKİ FARKLILIKLARIN DİKKAT EDİLMEMESİ: Örneğin bu kapsamda en çok karşılaştığımız sorun; TÜBİTAK alet, teçhizat, yazılım ve program alımında bu alımların bedellerinin tamamını (oransal destek hariç) hibe matrahına dahil edilmesine imkan tanıdığından ve YMM tarafından onaylandığından ötürü, tamamı Ar-Ge gideri olarak firma tarafından geçici vergi ve kurumlar vergisi matrahından düşülürken, Ar-Ge kanunu sadece proje süresince kullanıldığı süreye isabet eden itfa ya da amortismanı kabul ettiğinden, arada fark çıkmakta, daha sonra cezalı düzeltme beyannamesi vermek zorunda kalmaktadır.

 

9.PROJE ÇIKTISI ÜRÜN SATIŞA KONU İSE, FATURA TARİHİNİN PROJENİN BİTİŞ TARİHİNDEN SONRA KESİLMESİ GEREKLİLİĞİ: Aksi halde hem proje süreci izleyici tarafından sorgulanır hem de ilgili harcama ve giderler destek kapsamı dışına alınır.

 

10.PROJE ÖNGÜRÜLERİNDE REVİZYON TALEPLERİNİN TEKNİK RAPORDA VE BUNA BAĞLI OLARAK MALİ RAPORDA HARCAMA VE GİDERLERİN ONAY İÇİN TANIMLANMAMASI: Proje geleceğe yönelik öngörü ve sapma riski taşıdığından, süre uzatımı/kısaltımı, bütçe kapsamı değişikliklerinin gerekçeli olarak raporlarda tanımlanarak, izleyici ve TÜBİTAK tarafından onayının alınması gerekir, bu şekilde onay yazısı olmadan YMM bu konuda bir işlem yapamaz. Ayrıca Teknik rapor muhteviyatı ile Mali Rapor muhteviyatının birbiriyle örtüşmeyip, çelişkiler içermesi halinde projenin iptaline kadar gidilebileceğini uygulamada deneyimledik.

Ocak-Haziran Aylarına Ait 2014/1.Dönem Tübitak Mali Rapor Hazırlıkları İçin Şimdiden Neler Yapılmalı ?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 24 Haziran 2014 - 8:04

OCAK-HAZİRAN  AYLARINA AİT 2014/1.DÖNEM TÜBİTAK MALİ RAPOR HAZIRLIKLARI
İÇİN  ŞİMDİDEN   NELER YAPILMALI ?                                                 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ar-Ge ve İnovasyon Danışmanı, YMM
Gülçin GÖKÇEYREK & Buse KABAL ARSLAN
Ar-Ge Mali Rapor Uzmanları

GİRİŞ  

 

TÜBİTAK’tan ar-ge projesi onaylanan firmaların 2014 Ocak-Haziran  aylarına ait 2014/ 1.dönem  hibe desteğini talep etmek için teknik rapor,mali rapor ve ymm raporundan oluşan ar-ge yardımı istek formunu doldurarak en geç 2014 Eylül ayı sonuna kadar TÜBİTAK’a online ve basılı olarak sunmaları  gerekiyor. Aşağıda  deneyimlerimize göre mali raporun  harcama ve gider kalemlerinde  dikkat edilmesi gereken hususlara  ilişkin açıklamalarımız yer almaktadır.

 

 

ARGENİN KALBİ PERSONELE AİT  GİDERLERDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ

 

-Personel giderlerine, ücret bordrosunda yer alan brüt ücret, SGK işveren payı, SGK işveren işsizlik payı ve varsa mutat ve süreklilik arz eden ikramiye dahil edilir. Huzur hakları ile Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) veya Bağ-Kur’a bağlı olmadan alınan ücretler huzur hakkı sayıldığından personel giderlerine dahil edilmez.

 

-5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun hükümleri uyarınca sigorta primi işveren hissesinin yarısı oranında destek sağlanmasından dolayı, sigorta primi işveren hissesinin yarısına karşılık gelen gider, proje personel maliyetine dahil edilmez, TÜBİTAK’a beyan edilmez ve desteklenmez.

 

-Emekli sigortalı olarak projede görev alıyor ise, Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) %22,5 – 29 arası işveren tarafından %7,5 çalışan tarafından ödenir, SGK işveren prim payı maliyete dahil edilerek,  herhangi bir düşüş söz konusu değildir. SGK işçi payı düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden gelir stopaj istisnası hesaplanmaktadır.

 

-5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun hükümleri uyarınca personel ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi tutarlarının doktoralı personeller için yüzde doksanı, diğer personeller için yüzde sekseni  oranında destek sağlanmasından dolayı, TÜBİTAK’a beyan edilecek brüt ücret tutarından terkin edilen gelir vergisi tutarları düşülerek beyan edilmelidir. Ar-Ge merkezleri ile serbest bölgede faaliyet gösteren firmalar için adam/ay oranı  <1> olarak alınır.

 

– Anonim şirketlerde projede görev alan firma ortağı Yönetim Kurulu Üyeleri (bizce TTK ‘ya göre de ortak olmayan Yönetim kurulu üyeleri için de) ile Limited şirketlerde projede görev alan şirket ortağı Müdür /lere veya şirketi yönetim ve temsile yetkili ortaklar için (uygulamada genelde ortaklar birlikte sorumlu olduklarından bizce projede görev alan tüm ortaklar için karar alınmasında yarar var) proje ismi, süresi ve mevzuatta tanımlanan eğitim durumu ve iş deneyimine göre belirlenen personel maliyetlerinin üst sınırlarını geçmeyecek aylık brüt ücreti gösteren Genel  kurulu kararı ve noter tasdikini projeye başlamadan önce almak gerekir (sonradan alınırsa, alındığı tarihten itibaren personel desteğine tabi olur).

 

-Şirket merkezinden verilen projede, SGK numarası farklı olan şirketin şubesinde çalışanlar da dahil edilebiliniyor.

 

-Net ücret ödemeleri eksiksiz olarak (1 lira bile eksik olsa kısmi ödeme kabul edilip,tüm eksik personel maliyeti kapsam dışına alınabilir) bankadan yapılmalı (bir kısmı kasadan yapılmış ise bankadan yapılan net ücret kapsama alınır).

 

– İlgili ayların Sosyal güvenlik yükümlülüğü, vergi ödemesi ve taksitlendirilmesi yapılmayan ya da eksik yapılan veya belgelendirilmeyen ile firmanın katma değer vergisi alacakları ile mahsup işlemi başlatılmış olup henüz sonucu alınamamış ilgili ayların personel maliyetleri desteklenmez. Ancak, hibenin havalesi aşamasında VERGİ BORCU YOKTUR sorgulaması TÜBİTAK tarafından internet ortamında otomatik olarak yapılarak borcu varsa firmaya nakdi havale yapılmayıp, SGK ve Vergi borcuna mahsubu yapılabilmektedir.

 

-Son dönem YMM raporunda personel maaş ödemeleri ile ilgili banka ödeme dekontları YMM’ye ulaşmadığından destek kapsamı dışına alınan personel giderlerini, firma daha sonra son dönem YMM raporu yazılıncaya kadar ödemesi yapılmış olmak kaydıyla bu ödemeler için son dönem ödemesinin yapıldığı tarihten itibaren 6 ay içinde itirazda bulunarak, ek süreci başlatabilir.

– Projede yabancı uyruklu personel görev alıyor ise, ilgili personelin oturma izni ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan alınan çalışma izninin dosyada yer alması gerekmektedir.

 

-Ar-Ge projesinde görev alan bir personel başka bir kamu kuruluşundan aynı anda destek alamaz. Örneğin TÜBİTAK Ar-Ge projesinde görev alan personel aynı anda KOSGEB’in nitelikli eleman desteğinden yararlanamaz. Bize göre, böyle bir durum söz konusu olduğunda projenin gerçekleşmesi açısında projede gösterilmeli, bununla birlikte TÜBİTAK projesindeki personel maliyeti kapsam dışına alınmalıdır.

PERSONEL GİDERLERİNİN DOĞRU HESAPLANMASI

– Proje onaylanıp destek karar yazısı geldiğinde bizce ilkin 5746 Sayılı Ar-Ge Teşvik Yasasına göre SGK İşveren desteğinden ve Gelir Vergisi Stopaj Teşvikinden yararlanılması aşamasına geçilmelidir.

– 5746 sayılı Kanundan faydalanılmak üzere proje destek karar yazısı ile beraber bir dilekçe ile SGK’ya başvurularak sistemin açılması sağlanmalıdır.

-Sistem açıldıktan sonra aylık bildirgeler verilirken çalışan Ar-Ge personeli projedeki adam/ay oranına göre gün sayıları belirlenip örneğin 0,30 adam/ay oranı ile Ar-Ge projesinde görev alıyor ise 9 gün 5746 sayılı Kanun’dan faydalandırılıp, 21 günü 5510 sayılı Kanun kapsamında bildirgeyi veriyor. Bu şekilde SGK Hizmet Listesi iki ayrı bildirim şeklinde veriliyor.

– Muhtasar Beyannamesinde yine aynı şekilde dilekçe ile vergi dairesine destek karar yazısı ile beraber başvurulup, 5746 sayılı Kanun Kapsamında Gelir Vergisi Stopaj teşvikinden yararlanılmak istenildiği talep ediliyor. Bilgi vererek işlem tamamlanmış oluyor.

– Muhtasar Beyannamesi doldurulurken 5746 Sayılı Kanun’a göre Ar-Ge Kapsamında Gelir Vergisi Stopajı Teşvikine İlişkin Bildirim bölümü doldurulmaktadır.

– Ar-Ge Çalışan personelin TC Kimlik numarası, işe başlama tarihi, adam/ay oranına isabet eden çalışmaya ilişkin brüt ücret tutarı toplamı yazılarak %14 SGK İşçi payı ve %1 SGK İşçi İşsizlik payı düşüldükten sonra kalan tutar Ar-Ge ve Yenilik Faaliyeti kapsamında Çalışmaya İlişkin Ücret Matrahı bulunmaktadır. Gelir Vergisi tablosu kümülatif vergi oranına göre minimum %15’ten başlamak üzere Gelir Vergisi hesaplanarak, bundan Asgari Geçim indirimi düşülüp bulunan tutardan öğrenim durumlarına göre doktora derecesine sahip personel için %90, diğerleri için %80 istisna oranı ile çarpılarak terkin edilecek tutar yani Vergi dairesine ödenmeyecek tutar bulunmaktadır.

– Personel ödemeleri mutlaka bankadan yapılması gerekiyor. Ücret ödemelerinin birebir bordroyla aynı olması söz konusu olup, bir lira bile eksik olmamalı. SGK Ödemeleri ve Muhtasar Ödemeleri mutlaka yapılmalı. Projenin ilgili dönemlerine ait Vergi Dairesine ve Sigortaya borcunun olmaması gerekiyor. Eğer bu dönemde ilgili kurumlara ve personele borcu varsa personel maliyeti destek kapsamı dışına alınıyor. Ayrıca, hibeyi alabilmek için TÜBİTAK, internet üzerinden SGK ve Vergi Dairesinden borcu olup olmadığını sorguluyor, borcu var ise nakdi ödeme yapmıyor. Ancak firma talep ederse SGK ve Vergi Dairesi borcuna bu alacağını mahsup edebiliyor.

–  TÜBİTAK’a dönem raporları altışar aylık dönemlerde verilirken personel giderleri de mali raporda gösteriliyor. TÜBİTAK mevzuatına göre personel giderleri hesaplanırken, aylık olarak G011-A formu dolduruluyor. Bu formda ilgili personelin Adı / Soyadı, SGK çalışılan gün sayısı, brüt ücreti, SGK İşveren Payı, SGK İşveren İşsizlik Payı varsa İkramiyesi yazılıyor. Daha sonra 5510 Sayılı Kanun kapsamında 5 puanlık düşüş yapılıyor, 5746 Sayılı Kanun kapsamında %50 SGK İşveren Payı düşülüp, yukarıda anlattığımız şekilde gelir stopaj teşviki ve damga vergisi istisnası düşülerek maliyet hesabı yapılmaktadır. Daha sonra G011-B formuna ilgili aylara ait maliyetler aktarılarak ortalama aylık maliyet tutarları bulunmaktadır. G011-C formunda ise ilgili personelin işe giriş tarihi, öğrenim durumları, lisans mezunlarının mezuniyet tarihleri, proje başvuru tarihi ile mezuniyeti arasında geçen süre yazılıyor. İlgili dönem asgari brüt ücret ve öğrenim durumlarına göre brüt asgari ücret kat sayıları hesaplanarak G011-B formundaki ortalama aylık maliyet ile mukayesesi yapılarak hangisi düşük ise G011 formuna aktarılıyor. G011 formunda ise proje önerisinde yazılan ve TÜBİTAK’ın kabul etmiş olduğu adam/ay oranlarına göre ve çalışılan iş paketlerindeki çalışma sürelerine göre maliyetleri bulunmaktadır.

– Hesaplanan personel maliyetlerinin muhasebe kayıtları,720 Direkt işçilik giderlerinin alt kırılımında Ar-Ge Personel Giderleri gösterilerek esas üretim faaliyetine değil 750 Ar-Ge Giderleri hesabına ve oradan da aktif bilanço hesabı olan 263 Ar-Ge Giderleri hesabına taşınmaktadır.

– Proje kapsamında görev alan personel ile ilgili herhangi bir değişiklik, işten ayrılma yerine başka bir personel istihdam edilmesi halinde raporun ekine yeni projeye dahil olanın CV’si, öğrenim durumunu gösteren diploma fotokopisi ile beraber AGY300-301 Dönem raporunda belirtilerek TÜBİTAK’a gönderilmelidir.

 

Proje başvuru tarihinden sonra projeye dâhil olan ve/veya eğitim durumu değişen personelin ortalama aylık maliyetinin hesaplanması aşağıdaki şekildedir;

 

Mali Rapor Hazırlama kılavuzunda belirtildiği gibi; Personelin eğitim durumu değişikliğe uğrarsa G011-C formundaki ilgili dönemde uygulanacak sınırlar yeni eğitim durumuna göre aşağıda belirtildiği şekilde revize edilecektir:

 

–          Projeye dâhil olduğu dönemin son günü itibariyle lise ve altı mezunu olup, bu tarihten sonra ve proje süresi içinde ön lisans mezunu olanlar için, ilgili dönemdeki brüt asgari ücretin dört (4) katı,

–          Proje başvuru tarihi veya projeye dâhil olduğu dönemin son günü itibariyle ön lisans veya altı mezunu olup, bu tarihten sonra ve proje süresi içinde lisans veya yüksek lisans mezunu olanlar için, ilgili dönemdeki brüt asgari ücretin altı (6) katı,

–          Proje başvuru tarihi veya projeye dâhil olduğu dönemin son günü itibariyle lisans veya yüksek lisans mezunu olup, bu tarihten sonra ve proje süresi içinde proje konusu uzmanlık alanlarından herhangi birisinde doktora derecesine sahip olan personel için ise ilgili dönemdeki brüt asgari ücretin oniki (12) katı yazılmalıdır.

 

ÇOĞU PROJE MALİYETİNDE   ORTALAMA % 70 BÜYÜKLÜĞE SAHİP MALZEME GİDERLERİNİN DENETİMİNDE ÖNE ÇIKAN HUSUSLAR

 

-TÜBİTAK-TEYDEB uygulamasında malzeme giderlerinin mali rapora kaydı iki şekilde yapılıyor;

 

1) Proje destek süresi içinde proje için alınan alımlar için G016 formu dolduruluyor,

2) Sac, profil, demir, elektrik malzemeleri, pnömatik malzemeleri, motorlar, bağlantı elemanları gibi normal üretim faaliyetleri için alınıp proje için de kullanılabilecek malzemeler, proje başlangıç tarihi öncesi ya da proje süresi içinde alınıyorsa G016A formu fatura tarihi esas alınmadan doldurulur, ancak stoktan kullanılan malzemelerin stok çıkış tarihleri, muhasebe fişlerinde proje destek süresi içinde olmalıdır.

 

-Fatura tarihinden önce malzemeler için banka ve çek ile yapılan (nakit yapılmamalı) avans ödemeleri fatura ödemesine sayılıyor (bu uygulama diğer tüm Ar-Ge proje faturaları için de geçerlidir).

 

– Malzemeye (ve diğer harcama ve gider kalemlerine ait)  fatura ödemelerinde cari ödeme (açık hesap) yöntemi tercih edilirse, Ar-Ge faturası kesildikten sonra gözüken cari borcun tamamının ödemesinin yapılmış olması gerekiyor. Cari hesap bazı yerine fatura bazlı ödeme yöntemini tercih ediyorsak, EFT ve ÇEK BORDROLARINDA Ar-Ge fatura numara ve tarihini mutlaka yazarak tam ödeme yapmaya özellikle dikkat edelim. Müşteri çeklerini malzeme alımlarında kullanıyorsak, cironun mutlaka tam ciro olması gerekiyor, hamiline niteliğindeki sadece imza ile yapılan beyaz cirolarda sorunlar yaşanmaktadır.

 

Ar-Ge ve yenilik projelerinde ithal malzeme kullanılması halinde TÜBİTAK mevzuatına göre proje başlangıç tarihinden önceki en geç 3 aylık sürede ithal edilmiş malzemeleri kullanabileceğimize dikkat edelim, bu süreden önceki stoklar kabul edilmemektedir. Dövizli faturaların TL karşılıkları ödeme tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru ile belirleniyor.

 

 Malzeme (ve diğer harcama ve giderlerin) faturalarının ödemesi YMM raporunun yazıldığı tarihe kadar yapılarak, bankadan teyitleri alınmalı, bir dönemde faturası kesilip de ödemesi  tam ya da kısmi yapılmayan malzemelerin ödemesi mutlaka takip eden dönemdeki YMM rapor tarihine kadar ödenmelidir (son dönem raporunda bu imkanın ortadan kalktığını hatırlayıp, kısmi ödemelerde KDV’nin tamamı düşülerek kalan kısım kadar hibe kapsamına girdiğini unutmamamız gerekmektedir).

 

 Firmalarda Ar-Ge malzeme faturalarının normal üretim faturalarından daha başlangıçta ayrı tutulması ve işlem görmesi sağlanarak, bu faturaların muhasebe fişleri, ödeme makbuzları bir set halinde tutularak, mali rapor hazırlanırken bu faturanın proje önerisindeki malzeme formunda yer alan sıra numarası ile tüm süreç boyunca ilişkilendirilmesi proje yürütücüsü ile muhasebe sorumlusu tarafından sağlanmalıdır. Bu yapılmadığında sonradan bulamama, eşleştirememe, mükerrer kullanma gibi sorunların yaşandığını gözlemliyoruz. Fatura üzerindeki malzemelerin tamamı proje döneminde kullanılmıyor ise, kullanılan miktar ve tutar fatura üzerine şerh düşülerek tanımlanmalıdır.

 

 Projeyi yazarken malzeme tanımı, miktar, birim fiyat, tutar gibi bilgiler tahmini proforma bilgiler olduğundan gerçekleşen verilerle mukayesesinde sapmalar olduğunda dönem raporundaki teknik raporda bu sapmalar iyi şekilde gerekçelendirilmelidir. Özellikle malzeme kalemlerinin pareto ilkesine göre; malzemelerin tutar olarak %80’i miktar olarak toplam miktar ya da sayının %20’sini oluşturduğundan tahmini malzeme formunu doldururken bağlantı elemanları, cıvata, somun vb gibi kalemleri ayrı ayrı dökmek yerine topluca yazmakta yarar görmekteyiz. Bu şekilde formun uzun olmasını ve takip zorluğunu önlemiş oluyoruz.

 

 Projede ilave malzeme kullanımı sonradan ortaya çıktığında ya da bazı malzemeler yerine tasarım değişikliğinden dolayı başka malzemelerin kullanılması söz konusu ise, mevzuatın izin verdiği en kısa süre içinde dönem raporu yazılarak, izleyiciden ve dolayısıyla TÜBİTAK’tan acil onay alınmalıdır. Bu ve benzeri konularda TÜBİTAK’taki uzmanla iletişime geçilerek, bilgilendirme yapılmalıdır.

– Hesaplanan malzeme  maliyetlerinin muhasebe kayıtları, 150 hesaptan çıkış yapılarak 710’a oradan  750 Ar-Ge Giderleri hesabına ve oradan da aktif bilanço hesabı olan 263 Ar-Ge Giderleri hesabına taşınmalıdır. 

 

ALET/TEÇHİZAT/YAZILIM GİDERLERİ;

 

-Ar-Ge projelerinde yazılım, bilgisayar, test cihazı, kalıplar vb. desteklenebilmektedir. Yazılım ve bilgisayar, firmanın Ar-Ge faaliyetlerinde kullanılacağı için normal   oranda desteklenmektedir.

 

-Test, analiz ve ölçüm cihazları gibi ağırlıklı olarak firmanın Ar-Ge altyapısının parçasını oluşturan alımlar, maliyetinin tamamı üzerinden dönemsel destek oranı ile desteklenir. Ancak test, analiz ve ölçüm cihazları gibi alımlar proje faaliyetleri sonrasında Ar-Ge’den çok üretim faaliyetlerine tahsis edilecek ise KDV’siz fatura tutarının %40 oransal destek ile matrahı bulunup, bu matraha normal  hibe oranı  olan %75-40 arası oran uygulanmaktadır.

-Projelerde kalıp sorunu, büyük önem arz etmektedir. TÜBİTAK mevzuatına göre;

 

  1. Prototip ürünü üretmekte kullanılacak kalıp proje sonrası seri üretimde de kullanılacaksa, kalıp gideri %40 oransal olarak destek kapsamına alınır.

İlgili kalıbın malzemesi alınarak hizmet alımı ile yaptırılıyorsa, bu durumda malzeme ve hizmet alımları oransal olarak destek kapsamına alınır.

  1. İlgili kalıp firmanın yenilikçi süreç makinesinin ya da ticari olarak satışa konu “projenin çıktısı” ise, malzeme giderleri doğrudan destek kapsamına % 75-40  oranında alınır.
  2. Kalıp, yalnızca prototip ürünleri üretmekte kullanılacak nitelikteyse, daha sonra özelliklerini kaybedecekse (örneğin hızlı (rapid) prototip cihazı ile ısıl işlem yapılmış uzun ömürlü çelik kalıp yerine kısa ömürlü alüminyum kalıp) doğrudan destek kapsamına alınır.

 Muhasebe kayıtları: Alet/teçhizat alımları ilk önce 253 nolu hesaba kaydedilip, proje süresince

kullanım süresine göre hesaplanan amortisman itfa payı 750’ye,

 

‐ Bilgisayar alımı 255 nolu hesaba kaydedilip proje kullanım süresine göre

hesaplanan amortisman itfa payı 750’ye,

 

‐ Yazılım gideri ise 260 nolu hesaba kaydedilip, kullanım süresine göre

hesaplanan amortisman itfa payı 750’ye kaydedilerek,

‐ dönem sonunda (aylık, üç aylık, yıllık dönem sonlarında) 750 nolu hesapta

biriken maliyetler 751 yansıtma hesabıyla, 263‐Ar‐Ge Giderleri hesabına taşınır.

 

SEYAHAT GİDERLERİ;

 

-Seyahat giderleri olarak sadece yol giderleri yasal belgeleri karşılığı ile destek kapsamına alınmaktadır.

 

-Proje personeline ait proje kapsamındaki seyahat giderleri;

 

a. Uçak, tren, otobüs, gemi ile yapılan şehirlerarası ve uluslar arası ekonomi sınıfı ulaşım giderleri desteklenmektedir.

b. Konaklama giderleri desteklenmemektedir.

 

 

AR-GE VE TEST KURULUŞLARINA YAPTIRILAN İŞLERE AİT GİDERLERLERDE ÖZEL HUSUSLAR

 

-Tasarım faaliyetlerinin bilgisayar ortamında statik ve/ya da dinamik analizleri (örneğin sonlu elemanlar yöntemi) yapılarak doğrulanması için firmalar; ya firma dışındaki Ar-Ge sağlayıcılarından hizmet almakta ya da tecrübeleri var ise program satın alarak TÜBİTAK’dan hibe talebinde bulunmaktadırlar. Fiili üretime geçmeden önce bilgisayar ortamında tasarım girdi-çıktı ilişkilerinin doğrulanarak hataların elenmesi süreci, Ar-Ge faaliyetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Projelerde bu faaliyet mutlaka sorgulanır.

 

-Teknik Danışmanlık hizmeti alınan kişi veya kurumla proje konusunda yapılan işbirliğinin detayını, ödeme tutarını ve şeklini gösterir sözleşme, proforma fatura veya protokol yapılmalı ve projeyi TÜBİTAK’a online girerken PDF formatında ek olarak gönderilmelidir.

 

-Kamu kurum ve kuruluş çalışanları ile üniversitelerde görevli öğretim elemanlarının projede görev alması halinde ilgili kuruluş veya üniversiteden izin belgesi alınmalı ve söz konusu kişiyle sözleşme yapılmalıdır.

 

-Projede çalışan kamu personeli ile üniversite öğretim görevlilerine yapılacak ücret ödemeleri ile ilgili olarak, sözkonusu kişilerin firmanın ücret bordrosuna dahil edilerek, sosyal güvenlik primi kesilmeden, Gelir Vergisi kesintisine tabi tutularak ücretinin ödenmesi TÜBİTAK tarafından önerilen yöntemdir. Teknopark’larda faaliyet gösteren firmalar için, projede çalışan kamu personeli ile üniversite öğretim görevlileri de, 4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan Gelir Vergisi desteğinden faydalanabilmektedirler (bölge içerisinde yaptıkları çalışmaları için). Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösteren firmalar için önerimiz, üniversite öğretim görevlilerinden alacakları hizmeti bölge içerisinde almak ve bölgede geçirilen zaman için, bölgede bulunulduğuna dair yönetici şirketten onay alarak gelir vergisi istisnasından faydalanmalarıdır.

 

-1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı  kapsamında Üniversitelerden ya da Teknokentteki Ar-Ge sağlayıcısından alınacak tasarım analiz hizmetlerinin KDV hariç fatura tutarının % 80’i hibeye konu olmaktadır. Bizim tecrübelerimize göre, bu analiz hizmetinin bedeli proje toplam bütçesinin %3’ünü geçmemelidir.

Muhasebe kaydı: Danışmanlık ve hizmet alımları 730’dan yansıtma hesabıyla 750, oradan da 751 yansıtma hesabıyla 263’e taşınmalıdır.

 

– HİZMET ALIMLARINDA MALZEME VE FASON İŞÇİLİK AYRIMINA DİKKAT

 

-Proje için firma dışından alınacak fason işçilik ile eğitim, YMM, danışmanlık hizmet vb. giderleri bu kapsama girmektedir.

 

-Desteklenmesi uygun bulunan proje kapsamında gerçekleşen toplam yurt dışı danışmanlık ve hizmet alımlarının, projenin dönemsel desteklemeye esas harcama tutarları toplamı içindeki payı %20 ile sınırlandırılır.

 

–  5746 sayılı Ar-Ge Teşvik Kanununa göre uygulanacak % 100 Ar-Ge indirimi için; yurt içi ve yurt dışı hizmet alımlarının toplam proje bütçe harcaması içindeki payı % 20’yi geçmemelidir.

 

–  Firmanın kendi makine yapma gücü ve ekipmanı ile yapabileceği işçilik ya da şekillendirme faaliyetleri firma dışından hizmet alımları yoluyla desteklenmez.

 

–  Hizmeti alınan kişi veya kurumla proje konusunda yapılan işbirliğinin detayını, ödeme tutarını ve şeklini gösterir sözleşme, proforma fatura veya protokol yapılmalı ve projeyi TÜBİTAK’a online girerken PDF formatında ek olarak gönderilmelidir.Ayrıca mali rapora  yapılan sözleşmeler ya da detaylı faturalar eklenmelidir.

 

–  AGY101 ve AGY301 dokümanlarının hazırlatılması için alınan danışmanlık hizmeti, 1507 sayılı program kapsamında desteklenirken, 1501 sayılı program kapsamında desteklenmemektedir. 1507 sayılı program kapsamındaki destek sınırı;

  • Her bir proje için toplamda en fazla 10.000 TL (AGY101-5.000+AGY301-5.000)
  • Söz konusu hizmet alımlarına yönelik giderlerin, bir seferde ve projenin ilk AGY301 dönemiyle beyan edilmesi zorunludur. Aksi durumlarda bu giderler desteklenmez.

-Yeminli mali müşavir ücretleri hem 1507 ve 1501 sayılı program kapsamında desteklenmekte olup,son dönem ymm hizmet faturasının düzenleme tarihinin raporun yazıldığı Eylül  ayı sonu  olması halinde dahi destek kapsamına alınmaktadır.

 

TRANSFER ÖDEMESİNDE KDV’YE DİKKAT

 

-Transfer ödemelerinde özel banka hesabından personele ait adam/ay oranı <1>in altında olduğundan hibeye giren net ücret önce bu hesaptan firmanın banka hesabına transfer (virman) edilerek, o hesaptan tamamı ödenmelidir. Keza Malzeme ve diğer harcama ve gider kalemlerinin desteği KDV’yi kapsamadığından, önce fatura tutarı özel banka hesabından firmanın normal banka hesabına virman edilmeli, oradan faturanın tamamının havalesi yapılmalıdır.

 

 AR-GE İNDİRİMİ

2014 Ocak-Haziran 2,geçici dönem ar-ge giderinin hesabında bizce dikkat edilecek hususlar şöyledir:

– Firmaların bazılarının 5746 Sayılı Ar-Ge Teşvik Kanuna göre değil de 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanuna göre % 100 Ar-Ge indirimini tercih ederek proje harcamalarının tamamını vergi matrahından düşmekte, TÜBİTAK’tan gelen hibeyi de 602-Diğer gelirler hesabına kaydetmektedir. 5520 Sayılı Kanun tercih edildiğinde; ayrı bir Ar-Ge departmanı kurulması, projede görev alanların Ar-Ge Merkezinde çalışıyor gibi adam/ay oranlarının 1 olması (kısmi görevlendirmeyi kabul etmiyor), TÜBİTAK’ın bazen oransal olarak desteklediği kalıplar, test cihazı gibi alet/teçhizatın kullanılması halinde bunlara ait amortisman giderlerinin Ar-Ge giderleri kapsamına giremeyeceği vb. kısıtlar söz konusu. Oysa 5746 Sayılı Kanunu firma tercih ettiğinde; bu kısıtlar ortadan kalkmakta, ancak TÜBİTAK’tan gelen hibe 549 nolu pasif hesaba kaydedilip, Ar-Ge harcamalarından bu hibenin düşülmesiyle bulunan rakam Ar-Ge indirimi olarak dikkate alınmaktadır. Bizim görüşümüz 5746 Sayılı Kanunun tercih edilmesi yönündedir.

Araştırma ve Yenilik Projesi Verme Arzusu İle Uyumlu “Yeni İnançlara Köprü Kurmak” Ne Anlama Geliyor?

Ana Sayfa » Ar-Ge (Page 3)
Paylaş
Tarih : 23 Haziran 2014 - 13:33

ARAŞTIRMA VE YENİLİK PROJESİ VERME ARZUSU İLE UYUMLU

“YENİ İNAÇLARA KÖPRÜ KURMAK”  NE ANLAMA GELİYOR?

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge Hibe Fonları
Uygulayıcısı, Dış Ticaret Uzmanı, YMM

 

MEVCUT DURUM

 

Ar-Ge ve Yenilik faaliyetleri konusunda ulusal ve uluslar arası kurumlara proje verilmesine ilişkin firma ziyaretlerinde çoklukla şu şikayetleri duyuyoruz:

 

– Biz üretimle uğraşıyoruz, Ar-Ge’ye ayıracak zaman ve elemanımız yok, bu işe bir mühendis ayıramayız,

– Biz şimdiye kadar devletten beş kuruş hibe almadık, hep kendi öz kaynaklarımızla yaptık,

– Proje yazmak zor, kabul edilse bile hibeyi almak için çok doküman hazırlamak lazım, prosedürü ağır,

– Proje yazmada yardımcı olan danışmanlar var, nasıl güvenelim? Önce hibe çıksın sonra hakkınızı alın diyoruz, kabul etmiyorlar,

– Proje yapanlardan duyuyoruz, bazen alınan hibeyi faiziyle geri istiyorlar,

– Proje bütçesinin çok az kısmını alan firmalar var, bu durumda uğraşmaya değmez,

– Mevzuat sık sık değişiyor, nasıl takip edelim? Takip edemediğimizden dolayı projelerin bir kısmı ret oluyor,

– Bu ve benzeri şikayetler daha da artabiliyor.

 

ARA MOMENTUM

 

Bu olumsuz düşünce, tutum ve davranışlara karşın özellikle küresel rekabet firmaları rahat bırakmıyor, yerli ve yabancı rakiplerine göre yenilikçi ürün ve bununla uyumlu süreç yenilikleri yapmaları gerekiyor. Ancak bu iş risk ve belirsizlik taşıyor, bunun için Ar-Ge projesi verip, devletin bu riske katlanılmasında yardımcı olunmasını, mühendis maaşlarının bir kısmının devlet tarafından karşılanmasını, üzerlerindeki sigorta ve vergi yüklerinden biraz arınmak istiyor vb. gibi gerekçelerle Ar-Ge projesi verme arzusu gündeme geliyor. Ancak momentum ya da zaman tamponunun başlangıcında mevcut alışkanlık ve inançlar (paradigmalar) proje verme arzusundan daha güçlü olduğu için, bir türlü proje verme aşamasına geçilemiyor. İşte bu durumda proje verme arzusu ile uyumlu “YENİ BİR İNANCA KÖPRÜ KURUP” zihinsel ve fiziksel boyutta bu konuya sürekli ve bilinçli bir şekilde odaklanıp yeni bir inanç ya da paradigma sistemi kurmak gerekiyor (İnanca köprü kurmak kavramını” Esther & Jerry Hicks’in Çekim Yasası “kitabından aldım). Haliyle bu durum yani proje verme arzusunun mevcut duruma göre daha baskın çıkması zaman ve bilinçli çaba gerektiriyor, ancak gerek literatürde okuduklarımdan gerekse kendimin ve başkalarının deneyimlerinden gözlemlediklerime göre başka yol da yok gibi görünüyor. Nitekim “Düşün ve Zengin Ol Kitabının yazarı Napoleon Hill’e göre, HİÇBİR BEDEL ÖDENMEDEN BİR ŞEY ELDE EDİLEMEZ”.

 

BİLİMSEL YORUM

 

Eğitim kurumlarında genelde sebep-sonuç ilişkilerinin analizinde şu tarz fonksiyonel analiz anlatılır:

Y= f(a,b,c,d…) bir örnek verirsek bir mala olan talep T=f (O malın fiyatı, başka malların fiyatı, tüketici tercihi, gelir seviyesi, vb).Örneğin diğer şartlar ya da bağımsız değişkenler sabit iken bir malın fiyatı yükseldikçe o mala olan talep azalır. Bu tarz analiz “additive function analysis” olarak adlandırılır. Bence “KARŞITLIK YASASI’na göre yeni paradigma oluşturma ile mevcut durum arasındaki analizde “combinative  function analysis” birleştirici, ilişkili şekilde örneğin bir malın fiyatı “P=Arz Miktarı / Talep Miktarı “ ilişkisine göre belirlenip, eğer arz miktarı talep miktarından fazla ise,piyasa fiyatı düşer, aksi durumda yükselir. Araştırma ve Yenilik Proje verme arzusunu “Innovation”  nın  <I> İle mevcut teknolojik durumu “State of the art” ın <S>  sembolü ile gösterirsek Proje verme çıktısı (Deliverables of Project) PD=I/S ‘e bağlıdır (Analiz konusundaki kavramlar için “Scheibler’in Technik und Methodik des Wirschaftswissenschaftlichen Arbeitens” kitabından yararlandım.

 

SONUÇ

 

Araştırma ve Yenilik Ar-Ge projesi verme çalışmalarına bütünsel ruhsal, zihinsel ve fiziksel boyutlarda hiç ara vermeden bilinçli düzeyde devam edilmesini öneririz. Elbette ara sıra başarısızlıklar olacaktır, yeni fikir ve uygulamalar geliştirmek için de olacaktır da. Napoleon Hill’in dediği gibi her başarısızlık, dengi ve daha fazla avantajın tohumlarını da beraberinde getirir, ayrıca olumsuz durum için harcadığımız zaman ve enerjiyi olumlu durum için harcarsak, başarı kaçınılmazdır. Bunun için bence birleştirici fonksiyonel analiz yöntemini kullanmalıyız. Aslında bana göre bu analiz yöntemi YENİLİKÇİ YAŞAM FELSEFEMİZ VE SÜREKLİ BÜYÜMEMİZ İÇİN ŞARTTIR.

 

SPONSOR REKLAMLAR

Mali Müşavirlere Özel Web Sitesi

BENZER HABERLER

Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!
Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!

Yaklaşık 1.5 ay önce Türkiye’de çalışan yabancılarla ilgili izin şartları değişti. Yabancı çalışma izni harçlarında ve cezalarda değişikliğe

Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları
Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları

Doğum borçlanması 5510 sayılı Kanunla 2008 yılından itibaren getirilen bir hak. Sadece sigortalılık başlangıcından sonraki sürelerin borçlanılması

10 işçiden 1’i sendikaya üye
10 işçiden 1’i sendikaya üye

1 Mayıs İşçi Bayramı geride kaldı fakat görüldü ki sendikalaşma oranları ülkemizde halen çok düşük. Türkiye örgütlülük konusunda ne



GENEL MUHASEBE

E-BÜLTEN ÜYELİK

E-posta Adresiniz:

NOT: E-postanıza gelen onay linkine tıklayınız. Onay linki gelen kutunuzda bulunmuyorsa, Gereksiz ya da Önemsiz klasörünü kontrol ediniz.

KÖŞE YAZARLARI