Tübitak İle KOSGEB Ar-Ge ve Yenilik Destek Programlarının Mukayeseli Analizi ve Ortaya Çıkan Fırsatlar

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 05 Aralık 2014 - 11:22

TÜBİTAK İLE KOSGEB AR-GE VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARININ MUKAYESELİ ANALİZİ VE ORTAYA ÇIKAN FIRSATLAR

 

 Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ar-Ge ve İnovasyon Danışmanı, YMM
abdanmer@gmail.com
www.abdanmer.com

 

 

GİRİŞ

Bilimde tek  yöntem yaklaşımı olmayıp, birden fazla yöntem arayışı söz konusu olup, kriterlerimize ya da parametrelerimize göre yöntemlerimize  eleştirel analiz uygulayarak, en uygun olanını seçeriz. Son zamanlardaki Ar-Ge ve İnovasyon danışmanlığımızda piyasadan sadece TÜBİTAK Ar-Ge proje talebi değil, ek olarak KOSGEB Ar-Ge ve İnovasyon  projelerine  de ilgi duyulduğu gözlemlemekteyiz.

KOSGEB Ar-Ge ve İnovasyon projeleri ile ilgili TÜBİTAK Ar-Ge ve yenilik projelerin mukayesesi için firmalar tarafından  aşağıdaki sorular sorulmakta ve biz de cevaplarını aşağıdaki şekilde vermeyi düşündük. Düşüncelerimiz yoğunlaştıkça, ek fırsatların da ortaya çıktığını gördük.

 

MUKAYESELİ ANALİZ

1) SORU/CEVAP: TÜBİTAK AR-GE projelerine sadece Limited ve Anonim Şirketler başvururken, şahıs firmaları ile Kolektif Şirketler başvuramamaktadır. KOSGEB’de durum nasıldır? KOSGEB’de KOBİ niteliğindeki tüm firmalar başvurabilmektedir.

2) SORU/CEVAP: TÜBİTAK projelerinde aynı anda firmaların birden fazla projeleri bulunurken, KOSGEB’de aynı anda tek bir Ar-Ge projesi söz konusu olmaktadır.

3) SORU/CEVAP: TÜBİTAK’a ürün ve süreç yeniliği için Ar-Ge projeleri verilirken, KOSGEB’e hangi tür projeler verilebilir? Gerek TÜBİTAK gerekse KOSGEB projelerinin uluslar arası temel alt yapısı Frascati ve Oslo kılavuzları olduğundan, KOSGEB projelerinde de ürün ve süreç yenilikleri geçerlidir. Nitekim KOSGEB’in Ar-Ge ve İnovasyon destek programı uygulama esaslarının 4/1-a) maddesinde Ar-Ge’nin tanımı şu şekilde yapılmaktadır:

“Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge): Kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının arttırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için, sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alanında bilimsel ve teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıları özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleridir” denilerek hem ürün yeniliği hem de süreç yeniliğinden söz edilmektedir.

 Ürün yeniliği var, ürünü gerçekleştirecek süreç yeniliği olarak prototip makine tasarımı ve imalatı firmaya ait ise bizim önerimiz  KOSGEB AR-GE ve İnovasyon programına ya da TÜBİTAK kurumuna 1507 ve 1501 destek programına ürün ve süreç yeniliği olarak başvuru yapmaktır. Eğer firma çıktı olarak örneğin cıvata yerine maliyeti yüksek prototip makine imali yapıyorsa, proje kapsamı sadece ürün yeniliğini içerebilir.

 Ürün yeniliği var, prototip makine tasarımı firmaya ait, imalatı tasarım çıktısına göre firma dışında malzeme tedariki şeklinde olduğunda bizce  KOSGEB  AR-GE ya da TÜBİTAK PROJESİ uygundur.

– Ürün yeniliği  prototipi TÜBİTAK ya da KOSGEB Ar-Ge destek programından çıktı olarak  sağlanmış ancak seri üretimi için  yurtiçi ve yurtdışı makine alımı, kalıplar, test cihazı, yazılım, donanım vb. gibi ihtiyaçları söz konusu olursa, Ar-Ge projesinin tamamlanma tarihinden itibaren bir yıl içinde KOSGEB ENDÜSTRİYEL UYGULAMA programına başvurulmasını öneririz.

4) SORU/CEVAP: TÜBİTAK Ar-Ge projeleri online olarak ilkin proje ön bilgileri ile girilip, doldurulan form ve istenen belgeler kaşelenip imzalanarak bu kuruma gönderilerek onaylandıktan sonra proje girişi yapılır. KOSGEB’de başvuru nasıl oluyor? KOSGEB’de başvuru iki aşamalı olmayıp, doğrudan internet ortamında başvuru formu doldurularak, form çıktısı ile istenen belgelere kaşe ve imza tatbik edilip KOSGEB’e sunmak ile yapılmaktadır. KOBİ projelerinde maksimum süre TÜBİTAK’ta alt süre limiti olmaksızın en fazla 18 ay iken, KOSGEB’de en az 12 ay, en fazla 24 aydır.

5) SORU/CEVAP: TÜBİTAK Ar-Ge projelerinde proje ön bilgilerinin değerlendirmesi, proje meblağına göre iki ya da daha fazla üniversite hocasının firmaya gelip, proje ön bilgilerini sorgulayıp, ulaştığı sonuçları bir raporla Komite’ye sunması ve Komite kararı ile oluşmakta olup, yaklaşık 2-3 aylık bir süreyi kapsamaktadır. KOSGEB’de ise ön değerlendirmeye göre uygun bulunan projeler, başvuru sahibinin de sunumu yapacağı Kurul toplantısında görüşülerek, karara bağlanır, yani hakemlerin firmaya ziyaretleri söz konusu değildir. Kurul toplantı tarihine göre burada da süreç  geçmişte 2 ayı geçebilmekte iken,Aralık 2014’de bu sürenin oldukça kısaldığını gözlemlemekteyiz.

6) SORU/CEVAPTÜBİTAK’ta KOBİ’ler ilk bireysel 3 Ar-Ge projeleri için (ortaklı projelerde 5 adet KOBİ Ar-Ge  projesi söz konusudur)  500.000 TL harcama ve gider limitli % 75 hibe oranı ile daha sonraki 1501 sanayi Ar-Ge  projelerinde üst limit sınırı olmaksızın %40-60 hibe oranı desteklenirken, KOSGEB Ar-Ge projelerinde durum nasıldır? KOSGEB Ar-Ge projelerinde hibeli ve geri ödemeli destek oranı her zaman % 75 olup, bu oranın uygulanması ile çoklukla aşağıdaki üst limit destekler talep edilmektedir (harcama tutarına uygulanacak destek oranı ile bulunacak rakam yüksek de olsa, bu üst limitler geçerlidir):

– Makine-Teçhizat, donanım, malzeme, yazılım ve hizmet alımı –geri ödemesiz destek üst limiti 100.000 TL.

– Makine-Teçhizat, donanım, malzeme, yazılım ve hizmet alımı –geri ödemeli (faizsiz, proje bittikten 2,5 yıl içinde taksitle ödemeli,%100 banka teminat mektuplu)  KOSGEB kaynağından destek üst limiti 200.000 TL(geri ödemesiz ve geri ödemeli destekler tek bir makine alımı için birleştirilmeyip, ayrı ayrı alımlar için kullanılabilir).Makineler yeni ya da ilk kullanıcı için düzenlenen satış faturası tarihi itibariyle en fazla üç yaşında olabilir. KOSGEB mevzuatına göre tedarik edilen makineler 3 yıl içinde başkasına satışı ve devri mümkün değil iken, TÜBİTAK’ta böyle bir kısıtlayıcı hüküm yoktur.

– Projede görev alan mevcut ve yeni personele gider desteği 100.000 TL.

– Test, analiz, belgelendirme desteği 25.000 TL.

– Eğitim desteği 5.000 TL.

– Üniversiteden döner sermaye kapsamında hocalardan danışmanlık desteği  25.000 TL.

– Patent, sınai ve fikri mülkiyet hakları desteği 25.000 TL.

– Yurt dışı bireysel fuar, sergi, müşteri ve tedarikçi ziyaretleri destekleri 15.000 TL.

– CD, katalog, web sayfası gibi tanıtım desteği  5.000 TL.

7) SORU/CEVAP: TÜBİTAK’ta hibe ödemeleri Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık aylarını kapsayan iki ayrı dönemi takiben hazırlanacak teknik, mali ve YMM tasdik raporunun sunulması, izleyicinin denetimi ile olmaktadır. KOSGEB’de ise, projenin onayı ile firmanın taahhütname vermesi sonucu harcama ve gider yapabilme imkanının kavuşması ile birlikte Kurul’dan çıkan destekleri elektronik ortamda başvuru formunda doldurarak ve çıktılarını kaşe ve imzalayarak KOSGEB’e sunarak, alımlarını yapar ve 3 ayda bir KOSGEB izleyicisinin gelmesini beklemeden (TÜBİTAK’da olduğu gibi 6 ay beklemeksizin) faturaları ve ödeme dekontlarını Destek Ödeme Talep formu ile sunarak, YMM raporu olmaksızın, KOSGEB’de fon varsa, desteğini alabilmektedir. Uygulamada gördüğümüz kadarıyla fon yetersizliği nedeniyle 2-3 ay beklenebilmektedir.

8) SORU/CEVAP: TÜBİTAK’ta harcama ve giderlere ait ödemelerin YMM raporu tanzim edilinceye kadar banka havalesi ve çekle ödeme yapılması gerekmekte olup, KOSGEB’de de aynı koşul geçerlidir. Aradaki fark, TÜBİTAK’ta ödeme yöntemi olarak cari hesap ya da dekont açıklamalı fatura bazında ödeme yöntemi uygulanırken, gördüğümüz kadarıyla KOSGEB uygulamasında uzmanlar sadece dekont açıklamalı fatura bazlı ödemeyi kabul etmektedirler.

 

ORTAK NOKTALARA İLİŞKİN ÖZET  NOTLAR

N0T 1:

Yukarıdaki açıklamalarda, firmanın piyasaya çıkabilen, teknik özelliklerinde ve/veya kullanım kolaylıklarında kendi mevcut ve yerli üreticilere karşı mukayeseli ürün üstünlüğü (yeniliği- inovasyon) olmalıdır. Ürün yeniliği varsa, bu ürünü üretmek üzere makine prototip imalatı için araştırma yani Ar-Ge yapılmalıdır. Yeni destek programlarının bu bakımdan adı “Araştırma ve Yenilik” destek programlarıdır.

Eğer firmanın verilecek olan projesinde Ürün yeniliği yok, ancak makine yapma tecrübesi ve tasarım gücü var ise; süreç yeniliği ile prototip makine imalatı hedeflenerek, bu makineden çıkan üründe maliyet düşüşü, kalite artışı, enerji tasarrufu, çevre dostu vb. gibi mukayeseli üstünlük sağlanabiliyorsa, süreç yeniliği projeleri TÜBİTAK VE KOSGEB’e verilebilinir.

NOT 2: TÜBİTAK ya da KOSGEB  ürün yenilik projeleri başarı ile tamamlanır ise, tamamlandığı tarihten itibaren 1 (bir) yıl içinde  KOBİ Firması, KOSGEB’in ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMINA başvurarak prototip ürünün seri üretimi için gerekli olan ve Ar-Ge unsuru taşımayan standart makineler, kalıplar ve ekipmanlar yurtiçinden ve yurtdışından temin edilerek 500 bin TL.’ye kadar aşağıdaki  destek unsurlarından  yararlanabilir. Son zamanlarda çok talep edilen bu program firmaya bir defaya mahsus olarak verilir.

– Destek oranı %75,Süre: 18 aydır. Mevzuatta en az süre belirtilmediği için firma alımlarını gerçekleştirebilirse proje süresi 4 aya kadar inebilir.

 Destek Unsurları:

   MAKİNETEÇHİZAT, DONANIM, SARF MALZEMESİ, YAZILIM VE TASARIM GİDERLERİ DESTEĞİ

– İşletmeye; test, analiz ve laboratuar ekipmanı ile bunlara yönelik sarf malzemesi giderleri, üretim hattı tasarım giderleri, üretime yönelik makine, teçhizat, donanım, kalıp ve yazılım giderleri için destek sağlanır.

– Destek ödemesi yapılmadan önce, KOSGEB uzmanı işletmeyi ziyaret ederek, Ar‐Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı Tespit Tutanağını düzenler.

– Destek kapsamında satın alınacak makine‐teçhizat yeni veya en fazla 3 (üç) yaşında olabilir.

– Bu desteğin üst limiti; geri ödemesiz 150.000 (yüz elli bin) TL, geri ödemeli 200.000 (iki yüz bin) TL olmak üzere toplam 350.000 (üç yüz elli bin) TL’dir.

– Geri ödemeli desteklerde, destek ödemesinin yapılabilmesi için; destek ödemesinden önce işletmeden, destek tutarı kadar, son geri ödeme tarihinden asgari 2 (iki) ay sonrasını kapsayacak şekilde Banka Teminat Mektubu alınır. Ancak işletmenin uzun süreli teminat mektubu temin edememesi halinde asgari 1 (bir) yıl süreli teminat mektubu kabul edilebilir.

– Geri ödemeli destekler kapsamında yapılacak geri ödemeler, proje bitiminden itibaren 6 (altı) ayı ödemesiz olmak üzere, 3 (üç)’er aylık dönemler halinde 8 (sekiz) eşit taksitte yapılır. İlk taksitin geri ödeme tarihi, 6. (altıncı) ayın bitimini takip eden ilk iş günüdür.

       PERSONEL GİDERİ DESTEĞİ

– Personel Gideri Desteği, projede çalışması şartı ile yeni istihdam edilecek personel için sağlanır. Bu destek, işletmenin son 4 (dört) aylık SGK Sigortalı Hizmet Listesinde bulunmayan yeni istihdam edilecek personel veya Taahhütnamenin Hizmet Merkezinde kayda alındığı tarih itibarı ile son 30 (otuz) gün içinde istihdam edilmiş olan personel için verilir.

– Desteklenecek personelin sayısına, niteliğine ve destek süresine Kurul karar verir.

– İşletmeye, personel giderleri için net ücret üzerinden aylık; meslek lisesi mezunlarına 500 (beş yüz) TL, ön lisans mezunlarına 1.000 (bin) TL, lisans mezunlarına 1.500 (bin beş yüz) TL, yüksek lisans mezunlarına 2.000 (iki bin) TL. ve doktora programı mezunlarına 2.500 (iki bin beş yüz) TL olmak üzere toplam üst limiti 100.000 (yüz bin) TL geri ödemesiz destek sağlanır. Asgari Geçim İndirimi net ücrete dahil edilmez.

NOT 3:

TÜBİTAK VE KOSGEB’den ürün Ar-Ge’si tamamlanıp seri üretime geçmek için yerli ve ithal standart makinelerden oluşan bir yatırım faaliyetine ve yatırım teşvik belgesine ihtiyaç var ise 3 (üç) yıl içinde Ekonomi Bakanlığına başvurarak Erzurum’a fabrika yapar gibi 5. Bölge Teşvikleri sağlanabilmektedir. Bu durumda her yer 5. Bölgedir. Alternatif seri üretim  yatırım teşvik modeli için Sanayi Bakanlığının yılda 2 kez çağrısı yapılan  Teknoyatırım programına Ar-Ge projesinin tamamlanma tarihinden itibaren 5 yıl içinde başvurabilmektedir. Ayrıca Ar-Ge proje çıktısı ürünün tanıtımı için aynı Bakanlığın tekno tanıtım ve pazarlama programına başvurabilmektedir.

NOT 4: Gerek TÜBİTAK gerekse KOSGEB Ar-Ge projesi çıktısı ürün  için incelemeli patent/faydalı model alınırsa, koruma süresi boyunca yurt içine KDV’siz satış ile ödenecek  geçici vergi ve gelir ya da kurumlar vergisinin yarısını ödeme imkânı 1 Ocak 2015 tarihinden itibaren uygulamaya geçilecektir.

 

SONUÇ

Çağımız bireysel bilgi çağı değil, bireysel bilgilerin sentezi ve entegrasyonu çağı. Bu  şekilde düşününce, kullanabileceğimiz birçok fırsat olduğunu ben şahsen deneyimliyorum. Doğruluğunu Siz de eyleme geçerek sınayabilirsiniz.

 

Kobi’ler İçin Tek Başına Başvurabilecekleri H2020 Yeni Kobi Aracı Çağrısı 17 Aralık 2014 Tarihinde Kapanıyor

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 04 Aralık 2014 - 9:43

KOBİ’LER İÇİN TEK BAŞINA BAŞVURABİLECEKLERİ H2020
YENİ KOBİ ARACI ÇAĞRISI 17 ARALIK 2014 TARİHİNDE KAPANIYOR

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ar-Ge ve İnovasyon Danışmanı, YMM
abdanmer@gmail.com
www.abdanmer.com

 

GİRİŞ                                                                                                                                                                                

TÜBİTAK 1507 ve 1501’den projesi olan, patent alan KOBİ’ler ile Teknokent firmaları için Avrupa’da katma değer yaratacak bir ürün ya da yazılım programınız varsa, KOBi’nin H2020 Çerçeve Programı’na  bireysel olarak başvurmasının mümkün olduğu yeni KOBİ aracı (new smes instrument)’nin faz 1 ve faz 2  proje başvurusu 17.12.2014 tarihinde kapanıyor.

 

AB’DE KOBİ TANIMI

Avrupa Birliği’nde KOBİ tanımı:

Çalışan sayısı: <250,

Yıllık net satış hasılatı: ≤ 50 milyon €

Yıllık bilanço toplamı : ≤ 43 milyon €

Bağımsızlık (başka firma hissesi): < % 25

 

YENİ KOBİ ARACI

 

H2020 linkinde” http://ec.europa.eu/easme/en/horizons-2020-sme-instrument”Bilgiler verilmektedir.

Ayrıca yeni KOBİ aracı konusunda TÜBİTAK’IN videosu: http://www.dailymotion.com/video/x1zc7ri_horizon-2020-webineri-29-05-2014_tech” linkinde yer alıp, çok faydalı bilgiler yer almaktadır.

Tek başına KOBİ’nin ilgili H2020 çerçeve programına başvurmasının mümkün olduğu bu araç, üç ana fazdan oluşmaktadır.

Faz 1: Kavram ve Fizibilite analizlerinden oluşmakta olup, çıktısı “İş Planı 2”dir. Konunun önemi nedeniyle General Anexes ‘deki İngilizce açıklaması şöyledir:

“Description: Feasibility study verifying the technological/practical as well as economic viability of an innovation idea/concept with considerable novelty to the industry sector in which it is presented (new products, processes, design, services and technologies or new market applications of existing technologies). The activities could, for example, comprise risk assessment, market study, user involvement, Intellectual Property management, innovation strategy development, partner search, feasibility of concept and the like to establish a solid high-potential innovation project aligned to the enterprise strategy and with a European dimension.

 

“Bütçesi sabit olarak 50.000 € olup, süresi 6 ay, yaklaşık 10 sayfalık proje önerisi.

 

Faz 2: İnovasyon ve Ar-Ge faaliyetleri olup; dizayn, prototip, test, klinik deneyler gibi faaliyetleri içermekte olup, çıktısı “İş Planı 3”dür. İngilizce metinden tanımı:

“Description: innovation projects that address a specific challenge and demonstrate high potential in terms of company competitiveness and growth underpinned by a strategic business plan. Activities should focus on innovation activities such as demonstration, testing, prototyping, piloting, scaling-up, miniaturisation, design, market replication and the like aiming to bring an innovation idea (product, process, service etc) to industrial readiness and maturity for market introduction, but may also include some research.

 

Bütçesi: 1-2,5 Milyon €, süre 12-24 ay, hibe oranı % 70(üzerine % 25 dolaylı vergi ilave edilir), yaklaşık 30 sayfalık proje önerisi.

Faz 3: Doğrudan hibe desteğinin söz konusu olmadığı bu fazda, finansman araçlarına ve kredilere erişim, eğitim, network oluşturma gibi faaliyetler için dolaylı destek sağlanmaktadır.

 

KOBİ ARACINDAN İLK SONUÇLAR

H2020 Linkinde

http://ec.europa.eu/easme/SME-instrument-statistics-for-the-first-cut-off-date-of-phase-1-released.htm” şu bilgiler verilmektedir:

 

SME instrument statistics for the first cut-off date of phase 1 released

The evaluation of proposals submitted before the first cut-off date for Phase 1 (18 June) is over. 155 projects from 21 countries have been pre-selected for funding. They will receive €50,000 to finance a feasibility study and up to 3 days of mentoring.

Out of the 2 666 proposals submitted, 2602 were eligible and 317 got a score above the threshold. 49% of these are pre-selected for funding.

Spain had the most projects selected (39) followed by the United Kingdom (26), Italy (20), Germany (11), Ireland (10) and France (9).

Ireland had the greatest success rate (20%) followed by Austria (14,81% – 4 projects pre-selected), the United Kingdom (11,21%), Israel (10,26% – 4 projects selected) and (Spain (9,29%).

The SMEs pre-selected for funding will be informed by mail in August 2014. The next cut-off date for Phase 1 is on 24 September.

 

Türkiye yine proje kabulünde sonlarda. H2020 kapsamında 50.000 Euro’luk KOBI ARACI Hibe programının 1.faz sonuçları açıklandı. 2666 adet proje önerisi verildi,2602’si on elemeyi geçti, 317’si esik değeri geçti, bunlardan 21 ülkeye ait 155 proje fonlamaya layık görüldü. İspanya 39 proje ile birinci, İngiltere 26, İtalya 20, Türkiye kabul edilen 2 proje ile yine sonlarda. Benim hipotezim, birçok firmanın her an TUBİTAK’da yürüyen ortalama 3 adet proje başarı ölçütüne ulaşılırsa, AB H2020 de mutlaka sayımız artar, TUBİTAK’da süreç adımlarının hızlanması da pozitif etki yapar.

 

 YENİ KOBİ ARACI PROJE ÖNERİ FORMATININ YAZILMASI (TÜBİTAK TEYDEB Projesi ile mukayeseli)

FAZ 1 için bu senenin son çağrısı 17 Aralık’ta kapanıyor. Proje öneri formatı Faz 1 için başvuru formu linki; “http://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/call_ptef/pt/h2020-call-pt-sme-1_en.pdf” yer almaktadır.

 

Faz 2 proje öneri formatı başvuru formu linki:

http://ec.europa.eu/research/participants/data/ref/h2020/call_ptef/pt/h2020-call-pt-sme-2_en.pdf.

 

Avrupa Birliği Komisyonuna TÜBİTAK’taki elektronik geçiş sistemi olan PRODİS gibi EPSS (Electronic Proposal Submission System) ile proje öneri bilgileri (Proposal)  geçilmektedir.

Proje öneri bilgileri A ve B kısımlarından oluşur. A kısmı idari bilgilerden -Administrative forms (Part A) – B kısmı teknik bölümden -Research proposal (Part B) oluşur.

TÜBİTAK’daki proje öneri bilgi formunun Bölüm A – Kuruluş Bilgileri ve Proje Özeti kısmında olduğu gibi H2020 A bölümünde;

 

-1.Genel Bilgi (General Information)

-2.Partner detayları ve iletişim(Participants & contacts)

‐3.Proje maliyetinin özeti(Budget)

-4.Etik Kurallar(Ethics) ve

-5.Çağrı özel sorular (Call-specific questions) yer alır.

 

Tablo.1‘e ulaşmak için tıklayın.

 

TEKNİK BÖLÜM ya da EK -(technical annex)/Proposal template, çağrıyla ilişkili olarak ilkin 1. Bölümünde MÜKEMMELİYET (1. Excellence) projenin bilimsel ve teknik kalitesi, yönü analiz edilir.

TÜBİTAK projelerinde bu analiz Bölüm B – Projenin Endüstriyel Ar-Ge İçeriği, Teknoloji Düzeyi ve Yenilikçi Yönü kısmında yapılır. H2020 ‘de Ar‐Ge ve yenilik projeleri için örneğin 2014-2015 yılları için ARALIK 2013’de Komisyonun mevcut sorunlara göre belirlediği konular çağrılar (calls) halinde ilan edilerek, bu çağrılarla ilişkili olarak ortak projeler verilmesi talep edilir. TÜBİTAK’da sadece 1511 kodlu öncelikli alanlar Ar‐Ge projeleri için çağrı programı vardır.

 

  1. bölümünün ilk alt kırılımı olan 1.1.’de çağrıyla ilişkili Proje hedefleri (1.1 Objectives) belirtilir. Hedeflerin SMART metoduna uymasında yarar var. SMART’ın açılımı: Specific: Hedefimizin belirli olması, Measurable:Ölçülebilirlik, Attainable: Ulaşılabilir hedefler, Realistic: Gerçekçi hedefler, Time: Hedeflere zaman koyma. Kuşkusuz konsept ya da bakış açısı geliştirmek çağrıda vurgulanan ana soruna göre olmaktadır. Bu konuda konsorsiyum partnerlerin hem bireysel hem de birlikte yaptıkları literatür tarama, proje ön çalışmaları, ön prototipler yapma, eleştirel analiz ve hata elemeye dayanan fiziksel ve tele konferans şeklindeki toplantı çıktıları büyük girdi oluşturmaktadır.

 

 1.2 kısmında proje önerisinin İş programı ile olan ilişkisi ele alınır (1.2 Relation to the work programme- • Indicate the work programme topic to which your proposal relates, and explain how your proposal addresses the specific challenge and scope of that topic, as set out in the work programme.

 

1.3 kısmında Konsept ve yaklaşım (1.3 Concept and approach yer alır. Kuşkusuz konsept ya da bakış açısı geliştirmek çağrıda vurgulanan ana soruna göre olmaktadır. Bu konuda konsorsiyum partnerlerin hem bireysel hem de birlikte yaptıkları literatür tarama, proje ön çalışmaları, ön prototipler yapma, eleştirel analiz ve hata elemeye dayanan fiziksel ve tele konferans şeklindeki toplantı çıktıları büyük girdi oluşturmaktadır. TÜBİTAK projelerinde bu bölüm “B.1- Projenin Somut / Ölçülebilir Hedeflerle Tanıtımı ve Çözüm Yaklaşımları (Ar-Ge Sistematiği) kısmında ele alınır.

 

1.4 Ambisyon-Arzu (1.4 Ambition) bölümünde projenin çıkış noktası olan mevcut duruma ilişkin problem ile giderilmesine yönelik özgün ve yenilikçi yönler analiz edilir (progress beyond the stateofthe art) (TÜBİTAK projelerinde bu bölüm B.2- Projenin Yenilikçi Yönler B.3- Projenin Teknoloji Düzeyi) ele alınır. Yenilikçi yönlerin açıklanmasında ise ürün ve/ya da sürece ilişkin yeniliklerin mevcut durumla olan mukayesesi yapılır. Yenilikçi yönlerin hangi araç, girdi, usul, metodla yapılacağı da ayrıca projenin özgün yönleri olarak açıklanır.

 

2.Kısım etki (2. Impact) ile ilgili olup,2.1’de Beklenen Etkiler (2.1 Expected impacts) 2.2’de Etkinin maksimize edilmesi için önlemler (2.2 Measures to maximise impact) Alt bölümünün ilk kırılımı  Sonuçların Tanıtımı ve Ticarileşmesi (a) Dissemination and exploitation of results Faaliyetlerin iletişimi (b) Communication activities yer alır.

 

TÜBİTAK projelerinde Bölüm D – Projenin Ekonomik Yarara ve Ulusal Kazanıma Dönüşebilirliği

D.1- Ekonomik Öngörüler

D.2- Ulusal Kazanımlar kısmında yer alır.

Fikri mülkiyet hakların yönetimi (Management of intellectial property) konusu da bu bölümde yer alır. Özellikle proje çıktısının kullanımının hangi partner(ler)e ait olacağına ilişkin bir sözleşmeyi tüm partnerlerin imzalayarak Komisyona sunmaları gerekmektedir. TÜBİTAK kapsamında yapılan ortak projelerde de aynı ilkeler geçerlidir.

 

 

3.Bölüm Uygulama (3. Implementation) ile ilgili olup ilk 3.1 alt bölümünde İş Paketi,Çıktılar ve Kilometre Taşları ( 3.1 Work plan — Work packages, deliverables and milestones ) yer alır.

 

TÜBİTAK’ın C.1. kısmındaki anlatılan C.1- İş Planı’nda yer alır.İşplanında en önemli kısım iş paketleridir (Work Package). TÜBİTAK’ın iş paketleri formatına ve içeriğine hakim olunursa H2020 iş paketleri rahatlıkla yazılabilir. Buradaki temel farklılık; AB projeleri konsorsiyum yani ortak projeler olduğu için proje koordinatörünün yönettiği “Management‐Yönetim” iş paketinin birinci iş paketi olması, hangi iş paketlerinin hangi partner tarafından diğer partnerlerin katkısıyla yürütüleceğinin iş paketlerinde tanımlanması, Etki(impact) iş paketi olarak da projenin çarpan etkisinin ele alındığı “Dissemination, Exploitation” iş paketidir. TÜBİTAK projelerinde gördüğümüz kadarıyla sözü edilen iki iş paketi pek kullanılmamaktadır.

 

3.2’de Yönetim yapısı ve Prosedürler (3.2 Management structure and procedures) 3.3’de Bir Bütün Olarak Konsorsiyum (Consortium as a whole) anlatılır. Bu kısımda konsorsiyum bir bütün olarak tanımlanması talep edilerek aşağıdaki açıklamalar istenmektedir:

 

  • Describe the consortium. How will it match the project’s objectives? How do the members complement one another (and cover the value chain, where appropriate)? In what way does each of them contribute to the project? How will they be able to work effectively together?
  • If applicable, describe the industrial/commercial involvement in the project to ensure exploitation of the results and explain why this is consistent with and will help to achieve the specific measures which are proposed for exploitation of the results of the Project.

 

3.4’de Taahhüt Edilen Kaynaklar (3.4 Resources to be committed),

 

Buraya her bir partnerin personel adam/ay oranı ile diğer doğrudan maliyetleri gösterilir.

 

ÖRNEKLER;

Örneklere ulaşmak için tıklayınız;

Tablo.2

Tablo.3

 

3.4.’ün ilk kırılımı iş paketi tanımı (Table 3.1a: Work package description), İş paketlerinin Listesi (Table 3.1b: List of work packages) Çıktıların Listesi (Table 3.1c: List of Deliverables), Risk Analizi (Table 3.2b: Critical risks for implementation), Personel adam/ay oranların özeti (Table 3.4a: Summary of staff effort), Diğer Maliyet Unsurları(Table 3.4b: ‘Other direct cost’ items (travel, equipment, other goods and services, large research infrastructure)yer alır.

 

Bu bölüm TÜBİTAK projelerinde “Bölüm E – Proje Bütçesi” kısmında personel, seyahat, alet/teçhizat/yazılım/yayın, Hizmet alımları, Malzeme alımları ve “E.7- Dönemsel Tahmini Maliyet Formu (M030-TL) kısmında yer alır.

 

4.Bölümde Konsorsiyum Üyeleri (Section 4: Members of the consortium) yer alır. (4.1. Participants (applicants)

Her bir partnerin kuruluş bilgileri, ana görevleri, profilinin önerideki işle uyuşması, CV’ler, personel görev tanımları, 5 tane çağrı içeriği ile örtüşen yayın, ürün, hizmet döküm listesi, çağrıyla örtüşen daha önceki 5 proje ye da faaliyet döküm listesi, teknik alt yapı dökümü yer alır.

 

Firma dışından hizmet alımı 4.2’de (4.2. Third parties involved in the project (including use of third party resources) açıklanır.

 

5.Bölümde Etik VE Güven sorgusu yer alır(Section 5: Ethics and Security)

 

SONUÇ

Avrupa Birliği H2020 Araştırma ve Yenilik projelerine katılmak milli bir görevdir. TÜBİTAK –TEYDEB Ar-Ge projelerinde kazandığımız deneyimle H2020 projelerini yazmak oldukça kolay. Bize göre her iki Ar-Ge proje türünün mantığı ve içeriği birbiriyle  % 95 örtüşmektedir.17 Aralık 2014 tarihi KOBİ’ler için kaçırılmamalı.

Tübitak-Teydeb’den Ar-Ge Projesi Onaylanan Firmaların Tübitak Mevzuatına ve 5746 Ar-Ge Teşvik Kanununa Göre Yapacakları İşlemlerin Yol Haritası

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 03 Aralık 2014 - 9:12

TÜBİTAK-TEYDEB’DEN AR-GE PROJESİ ONAYLANAN FİRMALARIN TÜBİTAK MEVZUATINA VE 5746 AR-GE TEŞVİK KANUNUNA GÖRE YAPACAKLARI İŞLEMLERİN YOL HARİTASI


Gülçin GÖKÇEYREK & Buse ARSLAN
Ar-Ge ve Yenilik Mali Rapor Uzmanları

GİRİŞ

 

Firmalardan aldığımız bilgiler arasında TÜBİTAK-TEYDEB projelerinin onaylandığını TÜBİTAK sitesinde “DESTEK SÜRECİ BAŞLADI” koduyla gördüklerini ve bundan sonra ne gibi işlemleri hangi sırayla yapmaları gerektiklerini bize soruyorlar. İşin başında hata yapmak istemediklerini belirtiyorlar. Çünkü onlara göre “SÖZKONUSU PROJE OLUNCA YAVAŞ GİTMEK HIZLIDIR, HIZLI GİTMEK YAVAŞTIR”.

Deneyimlerimize göre yapılması gereken çalışmaları aşağıdaki şekilde sırayabiliriz:

1.Destek Karar yazısını bekleyerek, ekindeki sözleşmeyi kaşe ve imzalayarak en geç 15 gün içinde TÜBİTAK’a gönderip, imzalanmasını sağlamak.

Projenin başlama tarihi PRODİS üzerinden gönderildiği başvuru tarihinin bulunduğu ayın birinci günü yada takip eden herhangi bir ayın birinci günüdür.  Bu şekilde öngörülen projenin başlama tarihi çeşitli nedenlerle onaylanması gecikir ise, sözleşmenin firma tarafından imzalanmasından önce, proje faaliyetleri, iş paketleri, bütçesi, gider kalemleri ve süresi değişmeksizin, sadece projenin başlangıç tarihinin en fazla destek karar yazısı tarihinin bulunduğu ayı takip eden ayın ilk gününe kadar firmanın talebi halinde TÜBİTAK tarafından değiştirilerek uzatılabilinir. Buna göre tekrar TÜBİTAK tarafından tekrar düzenlenen sözleşme firma tarafından kaşe ve imzalanıp TÜBİTAK’a imzalanması için gönderilir.

MALİ RAPOR HARCAMA VE GİDERLERİ

 

1.PERSONEL MALİYETLERİ

 

Proje kapsamında, destek karar yazısının düzenlendiği tarihten veya proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce 5746 sayılı Kanunda belirtilen destek, teşvik ve istisnalardan yararlanılmadığı için bu destek, teşvik ve istisnalar düşürülmeden personel maliyetleri hesaplanmaktadır.

-Destek karar yazısının düzenlendiği tarihten veya proje sözleşmesinin yürürlüğe girdiği tarihten sonra 5746 sayılı Kanunda belirtilen destek, teşvik ve istisnalardan yararlansın yada yararlanmasın personel maliyetlerinden düşürülerek beyan edilir.

-Proje onaylanıp destek karar yazısı geldiğinde bizce ilkin 5746 Sayılı Ar-Ge Teşvik Yasasına göre SGK İşveren desteğinden ve Gelir Vergisi Stopaj Teşvikinden yararlanılması aşamasına geçilmelidir.

-5746 sayılı Kanundan faydalanılmak üzere proje destek karar yazısı ile beraber bir dilekçe ile SGK’ya başvurularak sistemin açılması sağlanmalıdır.

-Sistem açıldıktan sonra aylık bildirgeler verilirken çalışan Ar-Ge personeli projedeki adam/ay oranına göre gün sayıları belirlenip örneğin 0,30 adam/ay oranı ile Ar-Ge projesinde görev alıyor ise 9 gün 5746 sayılı Kanun’dan faydalandırılıp, 21 günü 5510 sayılı Kanun kapsamında bildirgeyi veriyor. Bu şekilde SGK Hizmet Listesi iki ayrı bildirim şeklinde veriliyor.

-Muhtasar Beyannamesinde yine aynı şekilde dilekçe ile vergi dairesine destek karar yazısı ile beraber başvurulup, 5746 sayılı Kanun Kapsamında Gelir Vergisi Stopaj teşvikinden yararlanılmak istenildiği talep ediliyor. Bilgi vererek işlem tamamlanmış oluyor.

Muhtasar Beyannamesi doldurulurken 5746 Sayılı Kanun’a göre Ar-Ge Kapsamında Gelir Vergisi Stopajı Teşvikine İlişkin Bildirim bölümü doldurulmaktadır.

-Ar-Ge Çalışan personelin TC Kimlik numarası, işe başlama tarihi, adam/ay oranına isabet eden çalışmaya ilişkin brüt ücret tutarı toplamı yazılarak %14 SGK İşçi payı ve %1 SGK İşçi İşsizlik payı düşüldükten sonra kalan tutar Ar-Ge ve Yenilik Faaliyeti kapsamında Çalışmaya İlişkin Ücret Matrahı bulunmaktadır. Gelir Vergisi tablosu kümülatif vergi oranına göre minimum %15’ten başlamak üzere Gelir Vergisi hesaplanarak, bundan Asgari Geçim indirimi düşülüp bulunan tutardan öğrenim durumlarına göre doktora derecesine sahip personel için %90, diğerleri için %80 istisna oranı ile çarpılarak terkin edilecek tutar yani Vergi dairesine ödenmeyecek tutar bulunmaktadır.

-Personel ödemeleri mutlaka bankadan yapılması gerekiyor. Ücret ödemelerinin birebir bordroyla aynı olması söz konusu olup, bir lira bile eksik olmamalı. SGK Ödemeleri ve Muhtasar Ödemeleri mutlaka yapılmalı. Projenin ilgili dönemlerine ait Vergi Dairesine ve Sigortaya borcunun olmaması gerekiyor. Eğer bu dönemde ilgili kurumlara ve personele borcu varsa personel maliyeti destek kapsamı dışına alınıyor. Ayrıca, hibeyi alabilmek için TÜBİTAK, internet üzerinden SGK ve Vergi Dairesinden borcu olup olmadığını sorguluyor, borcu var ise nakdi ödeme yapmıyor. Ancak firma talep ederse SGK ve Vergi Dairesi borcuna bu alacağını mahsup edebiliyor.

-Örneğin TÜBİTAK’a dönem raporları altışar aylık dönemlerde verilirken personel giderleri de mali raporda gösteriliyor. TÜBİTAK mevzuatına göre personel giderleri hesaplanırken, aylık olarak G011-A formu dolduruluyor. Bu formda ilgili personelin Adı / Soyadı, SGK çalışılan gün sayısı, brüt ücreti, SGK İşveren Payı, SGK İşveren İşsizlik Payı varsa İkramiyesi yazılıyor. Daha sonra 5510 Sayılı Kanun kapsamında 5 puanlık düşüş yapılıyor, 5746 Sayılı Kanun kapsamında %50 SGK İşveren Payı düşülüp, yukarıda anlattığımız şekilde gelir stopaj teşviki ve damga vergisi istisnası düşülerek maliyet hesabı yapılmaktadır. Daha sonra G011-B formuna ilgili aylara ait maliyetler aktarılarak ortalama aylık maliyet tutarları bulunmaktadır. G011-C formunda ise ilgili personelin işe giriş tarihi, öğrenim durumları, lisans mezunlarının mezuniyet tarihleri, proje başvuru tarihi ile mezuniyeti arasında geçen süre yazılıyor. İlgili dönem asgari brüt ücret ve öğrenim durumlarına göre brüt asgari ücret kat sayıları hesaplanarak G011-B formundaki ortalama aylık maliyet ile mukayesesi yapılarak hangisi düşük ise G011 formuna aktarılıyor. G011 formunda ise proje önerisinde yazılan ve TÜBİTAK’ın kabul etmiş olduğu adam/ay oranlarına göre ve çalışılan iş paketlerindeki çalışma sürelerine göre maliyetleri bulunmaktadır.

-Hesaplanan personel maliyetlerinin muhasebe kayıtları,720 Direkt işçilik giderlerinin alt kırılımında Ar-Ge Personel Giderleri gösterilerek esas üretim faaliyetine değil 750 Ar-Ge Giderleri hesabına ve oradan da aktif bilanço hesabı olan 263 Ar-Ge Giderleri hesabına taşınmaktadır.

-Proje kapsamında görev alan personel ile ilgili herhangi bir değişiklik, işten ayrılma yerine başka bir personel istihdam edilmesi halinde raporun ekine yeni projeye dahil olanın CV’si, öğrenim durumunu gösteren diploma fotokopisi ile beraber AGY300-301 Dönem raporunda belirtilerek TÜBİTAK’a gönderilmelidir.

-Mali raporda yer alan personel giderlerini denetim ve tasdiki için YMM raporu hazırlanırken aşağıdaki evraklar gerekli olmaktadır;

-Proje başlangıç tarihinden itibaren SGK hizmet dökümleri(prim hizmet belgeleri), tahakkuk fişleri, ödeme makbuzları, ücret bordroları, maaş ödemelerine ait banka dekontları yada banka ekstresi (banka tarafından kaşeli imzalı teyidi, personellerin ad ve soyadları mutlaka gözükmeli).

-Projede çalışan personele ait öğrenim durumlarını gösteren diploma fotokopileri, işe giriş bildirgeleri,

-AR-GE işçiliklerine ait 335, 360, 361, 720 hesapların muavin dökümleri,

– İlgili aylara ait (Proje süresince) Muhtasar Beyannameleri, tahakkuk fişleri ve vergi alındıları,

2.MALZEME MALİYETLERİ

-Prototip ürün ve/ ya da süreç Ar-Ge projelerinin genelde çıktısı bir makine olup, makinenin de tasarıma göre malzemeden imalatı söz konusudur. Projenin yenilikçi unsurlarını projede anlatırken, genelde mevcut durumla mukayesesinde makineyi bir bütün olarak değil de makineyi 5-7 arası ana bölüm ya da gruba ayırarak, mukayesesi yapılmaktadır. Bizce bu bölümlendirmeyi örneğin TÜBİTAK’ın <M016> formuna taşıyarak, malzemeleri listelemek gerekir. Bu şekilde formu inceleyen uzman ve hakem daha iyi bilgilendirilmiş olmakta, hatta projenin ekine makinenin katı model çizimini koyarak, üzerinde hem ana bölümleri hem de fiyatı yüksek malzemelerin yerlerini göstermek daha uygun olmaktadır.

-TÜBİTAK’ın TEYDEB Mali Rapor Hazırlama Kılavuzunda bu konu şu şekilde vurgulanmaktadır:

Malzeme Giderlerinin Gruplandırılması

 

Proje çıktısı ürün çok sayıda modülden/üniteden oluşuyorsa, modül/üniteyi oluşturan malzemelerden her biri ilgili modül/ünite başlığı altında M016 formunda malzemenin adı/birimi/miktarı/tutarı belirtilerek listelenmelidir.”

-Proje maliyetini forma listelerken Maliyet Sistemlerinden “Tahmini Maliyet sistemi” esas alınabilir. Sadece geçmiş dönemlerin neticelerine ve gelecekteki muhtemel gelişmelere göre istatistiki bazı hesaplarla önceden tespit edilen maliyetlere, tahmini maliyetler demekteyiz. Bunlar olması beklenen bir çeşit ortalama maliyettir ki, kesinlik dereceleri ve firma içi kontrol değerleri oldukça zayıftır. Haliyle fiilen gerçekleşen malzeme miktar ve maliyetleri esas alınarak maliyetlerin hesaplanması yöntemi olan <Fiili Maliyet Sistemi> de yaygın olarak kullanılmaktadır. Ekonomideki fiyat ve miktar hareketlerindeki değişkenlikler esas alınarak, bu sistemlerden hangisi ya da birlikte kullanımına firma karar vermektedir.

-Civata, somun, pul, vida gibi bağlantı elemanlarını tahmini maliyet listesine tek tek işlemektense toplu halde ebatları belirtilmeden adet yada kg. olarak gösterilmesi, listenin gereksiz yere uzatılmasını önlemektedir.

-Malzeme miktarları yazılırken küsüratlı miktarlar yazılmamalı, tam miktarlar yazılmalıdır.

-Projenin yapımında kullanılması öngörülen kalıplar daha sonra üretimde de kullanılacak ise TÜBİTAK mevzuatına göre %40 oransal desteklenmektedir. Kalıplar malzemeler olarak alınıp, firma bünyesinde işleniyor ise malzeme listesine kaydedilmeli, yine malzeme olarak alınıp firma dışında şekillendirme faaliyetine tabi tutulduğunda ayrıca M015 Hizmet alımları listesine fason işçilik bedeli kaydedilmelidir. Bununla birlikte kalıp bitmiş yarı mamul olarak firma dışından temin edildiğinde doğrudan M013 Alet/Teçhizat formuna işlenerek proje girişi için proformaları alınarak sisteme girilmelidir.

-Proje onaylanıp öngörülen maliyetler projede kullanılarak gidere dönüştüğünde, hibe talebi için de malzeme giderlerini listelemek gerekmektedir. TÜBİTAK’ın TEYDEB Mali Rapor Hazırlama Kılavuzunda malzeme gider listelemesi ile ilgili şöyle denilmektedir:

Malzeme alımları iki türlü belgelendirilebilir;

a) Malzemenin satın alınması,

b) Malzemenin firma stokundan kullanılması.

 

a) Malzemenin Satın Alınması

Proje destek süresi içerisinde proje faaliyetleri dikkate alınarak alınan malzeme giderleri G016 formunda gösterilmelidir.

 

b) Malzemenin Stoktan Kullanılması

Stoktan kullanılan malzemelerin fatura tarihi dikkate alınmaz. Ancak, stoktan kullanılan malzemelerin stok çıkış tarihi proje destek süresi içerisinde olmalıdır.

Buradan anlaşılacağı üzere proje süresi içerisinde malzeme alınırsa G016 formunda, daha önceden malzeme alınmış stoklarında bulunuyorsa malzemenin G016-A formunda gösterilmelidir (İthal malzemelerde proje başlangıç tarihinden geriye doğru en geç 3 ay içinde fiili ithalatı yapılmalıdır). Malzemenin stoktan kullanılması halinde muhasebe fişindeki stok çıkış tarihinin proje süresi içerisinde olmasına dikkat edilmelidir.

Yukarıdaki ifadelerden anlaşılacağı üzere proje süresi içerisinde alınan malzeme kalemlerine ait muhasebe kayıtları, ayrı bir Ar-Ge muhasebesinin oluşturulması halinde sarfın yapıldığı tarihte kayıtların yapılmasını önerirken, uygulamada aralıklı envanter yöntemini kullanan firmaların geçici vergi dönemlerinde bu malzeme kayıtlarını esas üretim maliyetleri ile beraber kayıtlarını yaptıkları gözlenmektedir. Ama unutmamak gerekir ki stoktan kullanılan malzemeler olması halinde, stoktan malzeme kullanımına ilişkin ayrı bir muhasebe fişi düzenlenmelidir.

-Kuşkusuz öngörülen maliyet ile gerçekleşen maliyet mukayesesinde çoğu kez farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. Eksik maliyetlerin olabileceği proje süresince ortaya çıkabileceği gibi süreç içinde projenin Ar-Ge niteliği yada yönü değişerek bazı malzemeler yerine yeni malzemelerin kullanılması da söz konusu olabilmektedir. Bu tür değişiklikleri, gerekçeleri ile birlikte teknik raporda belirtmek gerekir. Malzeme maliyetini TÜBİTAK mevzuatına göre onaydan sonraki aşamada %25 arttırmak mümkündür.

-Öngörülen ile gerçekleşen malzemelerin fiyat ve miktarlarında sapmaların olması doğaldır. Bize göre aynı olması halinde; ürün, süreç veya yaklaşım büyük ölçüde oluşturulmuş kabul edilerek, Ar-Ge’si bitmiş olarak algılanabilmektedir.

-Proje malzeme maliyeti faturaları kesilirken proje öneri formundaki malzeme tanımı ile faturadaki malzeme tanımı ve ölçü birimleri birebir örtüşmeli, eğer değişiklik var ise teknik raporda gerekçeleriyle beraber açıklanmalıdır.

-Malzeme kalemlerinin proje başlangıç tarihinden önce ödeneceği gibi YMM Raporu yazılıncaya kadar mümkünse cari hesap usulü değil havale yada çek ile fatura tarih/numarası belirtilerek yapılmalı. Kısmi ödeme yapılması halinde ödenen kısım kadar hibeye tabi olmaktadır. Ödenmeyen kısım için daha sonraki dönemde ödemesi yapıldığı takdirde hibeye dahil edilebilmektedir.


3.SEYAHAT GİDERLERİ

-TÜBİTAK mevzuatına göre yalnızca ekonomik gidiş/geliş uçak biletinin giderinden hibe alınabilir. Eğer İhracatçılar Birliğinin pazarlama desteğine başvurulursa, o destekte otel giderleri de hibeye dahildir. Ancak iki ayrı kurumdan aynı konuda iki defa destek alınamayacağın unutmamak gereklidir.

 

4.ALET-TEÇHİZAT GİDERLERİ

-Projede kullanılması öngörülen Alet/Teçhizat (örneğin kalıp gibi) aynı zamanda üretimde de kullanılacak ise, bu maliyet unsurunun Ar-Ge unsuru ve sistematiği (bilimsel ve teknolojik belirsizliği ve giderilmesi önlemleri)  olmadığı için ya reddedilir yada %40 oransal desteğe tabi tutulur. Örnek verir isek bir kalıp setinin KDV hariç bedeli 2.000,00.-TL önce bunun %40 alınır. 800,00.-TL.’nin  %75’i 600,00.-TL’sı KOBİ projelerinde hibe olarak verilir (Sanayi projelerinde bu oran %40-60 arasıdır). Sadece Ar-Ge ‘de kullanılacak bir alet olursa, örneğin hızlı (rapid) prototipler, yazıcı, yazılım programı gibi, bu durumda fatura bedelinin %75’i hibeye konu olur. Diğer yandan sadece Ar-Ge faaliyetinde kullanılacak olan bir test cihazı ise, doğrusal destek oranı uygulanır.

5.TASARIM DOĞRUMA FAALİYET GİDERİ

-Yurtiçi Ar-Ge kuruluşlarına yaptırılan tasarım doğrulama analizleri örneğin Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Tasarım Doğrulama faaliyeti için firma dışından destek alınırsa hibeye tabi olur. Eğer bu analizi firma kendisi yapabiliyor ve gelen hakeme ispat edilebiliyor ise, firma dışından hizmet almaya gerek olmadan proje faaliyeti yürütülür.

-TÜBİTAK sanayi projelerinde destek oranı %40-60 arası olmasına karşın, tasarım doğrulama hizmetinin Üniversitelerden yada Teknokent’teki analiz firmasından alınması halinde, destek oranı %80 olmaktadır.


6.DANIŞMANLIK VE FİRMADIŞI FASON ŞEKİLLENDİRME GİDERLERİ

– Burada bilinmesi gereken bir husus da yurt içi (ve özellikle yurt dışı) Danışmanlık ve fason işçilik toplam bedelin proje bütçesinin %20’sini geçmemesine dikkat etmek gerekiyor. Aksi halde Tasarımı da dışarıdan alınıyor olarak yorumlanarak proje ret edilebilir. Böyle durumlarda ortak proje yapmak gerekiyor.

– Ayrıca fason işçilikler, Ar-Ge projesi verilen firmada yapılması söz konusu ise, dışarıdan alınacak fason işçilikler ret olur. YMM tasdik ücretleri de TÜBİTAK KOBİ ve sanayi projelerinde (AB Projelerinde de) desteklenmektedir. KOSGEB projelerinde YMM tasdik ve denetim raporu istenmemektedir.

 

7.MUHASEBE KAYDI

– Ar-Ge projesinin sonunda  “gayri maddi bir hak” oluşacağı için, proje maliyetlerini oluşturan ilk madde ve malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri firmanın normal üretim sürecinden ayrıştırılarak, 750-751 hesaplar aracılığıyla bilanço aktif kalemi olan 263 hesaba taşınmalıdır. Bu hesap yoluyla Ar-Ge giderlerinin maliyet yönetimi daha kolaydır. Ayrıca Ar-Ge giderlerinin 263 nolu hesapta görülmesi 1501 Sanayi Ar-Ge projelerinde %5 ila 10 arası ek destek ilavesine tabi olmaktadır.

 

  1. TEKNİK RAPOR

Yılsonuna yaklaştığımız şu günlerde firmalardan TÜBİTAK tarafından onaylanan projelerinde değişiklik talepleri bize gelerek, TÜBİTAK mevzuatına göre ne yapabileceklerini sormaktadırlar. Aşağıda hem TÜBİTAK mevzuatına göre değişiklik türleri hem de uygulamada karşılaştığımız konular analiz edilmektedir. Böylece firmalara değişikliklerin yönetimi konusunda yardımcı olunması amaçlanmaktadır.

AGY 300  

TÜBİTAK Ar-Ge ve Yenilik projesi kabul edilen firmalar hibe desteği için; mali rapor, dönem raporu ve Yeminli Mali Müşavirlik Proje Harcamaları Değerlendirme ve Tasdik Raporu’ndan oluşan Ar‐Ge Yardımı İstek Formu (AGY 300 )ile TÜBİTAK’a;

I.Dönem : ( 1 Ocak – 30 Haziran ) – 30 Eylül’ e kadar

II.Dönem: ( 1 Temmuz – 31 Aralık ) – 31 Mart’a kadar başvururlar.

Dönem raporu, projenin dönemsel teknik gelişmelerini sunmak için hazırlanır. Çoğu kez önerilen projede, proje süreci içinde aşağıdaki değişikliklerin yapılması gerekli olabilir. Değişiklik talepleri, AGY300’ün Dönem Raporu içinde Proje Değişiklik Bildirimi bölümünde sunulur.

TÜBİTAK mevzuatına göre önerilen projedeki değişiklikler 3 ana gruba ayrılmaktadır:

 

PROJELERDEKİ DEĞİŞİKLİKLERİN YÖNETİMİ

 

TÜBİTAK mevzuatına göre önerilen projedeki değişiklikler 3 ana gruba ayrılmaktadır:

 

Kapsam değişikliği

 

İş paketleri faaliyetleri, hedefleri, çıktıları veya yöntemlerinde bir değişiklik varsa ya da projeye yeni bir iş paketi ilave ediliyorsa değişiklik gerekçesi ve proje zaman/maliyet planına etkisi ayrıntılı olarak açıklanmalıdır. Böyle bir değişiklik söz konusu olduğunda, revize AGY100 ya da AGY101’in hazırlanmasının gerekliliği konusunda TEYDEB’in görüşü alınarak, gerektiğinde revizyon hazırlanmalı ve Ar‐Ge Yardımı İstek Formu (AGY300) ile birlikte gönderilmelidir. Proje süresinin değişmesine yol açan değişikliklerde iş zaman grafiği ve M030 formları revize edilerek gönderilmelidir.

Uygulamada özellikle yenilikçi ve özgün yönlere ulaşmada izlenecek anayol olan teknik yöntem değişiklikleri (örneğin hidrolik sistemden pnömatik sisteme geçiş gibi) ve buna bağlı olarak iş paketi faaliyetleri ile malzeme değişiklikleri ve süre uzatımı değişiklikleri söz konusu olabilmektedir.

 

Süre değişikliği

 

Süre değişikliği: İş paketleri sürelerinde değişiklik olduysa açıklaması/gerekçesi belirtilmeli, iş‐zaman planına etkisi gösterilmelidir.

Proje sözleşmesinde belirtilen proje destek süresinin uzatılması talebi ilk dönem raporunda ya da ikiden fazla dönemin olduğu durumlarda en geç 2.dönem raporunda yer almalıdır. Bu talep, firmaya gelen izleyicinin de görüşü alınarak TÜBİTAK tarafından proje destek süresinin en fazla % 25 oranında bir defaya mahsus olarak artırılabilinir. Proje destek süresinin örneğin 10 ay olması durumunda 2,5 ay süresi bir üst ay olan 3 aya çıkarılır.

Bazen süre uzatımı, ilgili dönemi takip eden 3 ay sonuna kadar otomatik olarak uzamaktadır. Örneğin projenin bitiş tarihi 2013 Kasım ya da Aralık ayında bitiyor ise, AGY 300 raporu dönemi takip eden 3. Ayın sonu olan 2014 Mart ayının sonuna kadar verebilmektedirler. Burada rapor verme süresi her ne kadar otomatik olarak uzasa da, proje harcama ve gider belge ve faturalarının proje süresi içinde düzenlenmesi gerektiğini unutmamak gerekir. Bu bakımdan bazı firmalar fatura tanzim tarihlerini daha ileri bir tarihe taşımak için proje süresinde uzatma talebinde bulunmaktadırlar. Aradaki bu farka dikkat etmek gerekir.

Bütçe değişikliği

 

Kaynak/bütçe değişikliği: Personel, danışmanlık, hizmet alımı, malzeme alet/teçhizat/yazılım gibi proje kaynaklarındaki değişiklikler belirtilmeli, yeni personelin özgeçmişi ve yeni danışmanlık/hizmet alımı sözleşmesi eklenmelidir. Bütçe değişikliğinin hangi maliyet kalemlerinde olduğu ve gerekçesi açıklanmalı, ek bütçe talebi belirtilmelidir. TÜBİTAK mevzuatına göre bütçe değişikliği 2 alt grupta analiz edilebilir:

– Projede görev alan personelin projeye harcayacağı zamanı ifade eden toplam adam-ay değerinde %30’a kadar değişiklik izleyici değerlendirmesi ile sonuçlandırılır. %30’u geçerse izleyici ve komite değerlendirmesi söz konusudur.

Adam-ay oranları dışındaki personel değişikliklerinin uygunluğuna izleyici görüşü ile karar verilir. Örneğin projede görev alan personelin eğitim durumu proje süresince değişikliğe uğrarsa, G011-C formundaki ilgili dönemde uygulanacak sınırlar yeni eğitim durumuna göre; lise ve altı mezunu olarak başlayıp proje süresince ön lisans mezunu olursa brüt asgari ücretin 4 katı, ön lisans veya altı mezunu olup lisans ve yüksek lisans mezunu olursa 6 katı, lisans veya yüksek lisans mezunundan doktora derecesini alırsa 12 kat olacak şekilde revize edilmelidir.

– İlave bir teçhizat veya teçhizatın yeni bir modelinin alımı, malzeme miktarındaki artış, yeni bir hizmet alımı gibi personel giderleri dışındaki giderlere ilişkin nicelik veya nitelik değişiklik taleplerinden kaynaklanan toplam bütçe artışı, personel giderleri hariç bütçenin %30’unu geçmiyorsa izleyici görüşü alınarak karar verilir. %30’u aşıyorsa izleyici görüşü alınarak komite tarafından sonuçlandırılır.

– Bütçe değişikliğine yol açmayan, proje süresinin uzatılması ve diğer değişiklik talepleri izleyici görüşü çerçevesinde sonuçlandırılır.

 

 

PRATİKTE YAŞAYIP DA BİZE GÖRE DERS ALABİLECEĞİMİZ HUSUSLAR

– Proje revizyonunun AGY300 de belirtilip TÜBİTAK’a sunulmasından sonra, bize göre proje yürütücüsü bu değişikliğin takipçisi olmalı, gerektiğinde projenin TÜBİTAK’taki uzmanı ile temasa geçerek, sonucu almalıdır. Bu konuda uygulamada çok tecrübeler yaşadık. Kabul edilen değişiklikler Proje Öneri Bilgileri’ne (AGY100) ilave edilmiş kabul edilerek firmanın TÜBİTAK sayfasında görülmelidir.

 

– Uygulamada karşılaştığımız bir sorun; bazen projenin kabulünün geç çıkması ya da sözleşmenin geç imzalanmasından dolayı projenin 2 dönem raporunun aynı tarihte verilmekte oluşu, bu yolla hem projelerdeki gelişmeleri TÜBİTAK uzmanının ve izleyicinin izlemesi zorlaşmakta hem de revizyon talepleri geç yapıldığı için kabulü ve buna bağlı olarak gerçekleşmesi mümkün olamamaktadır. Bu bakımdan her bir dönem raporunu zamanında ve ayrı ayrı tarihlerde TÜBİTAK’a verilmesini öneririz.

 Her üç dönem, mali ve YMM raporu bir bütün olarak, birbiriyle bütünleşik ve aralarında çelişkiler içermeyecek şekilde düzenlenmelidir. Uygulamada şöyle bir yapılanma ile sıkça karşılaşıyoruz:

Proje yürütücüsü dönem raporunu ve gerektiğinde projede revizyon yaparken, mali raporu muhasebe sorumlusu proje ön bilgilerine göre hazırlamakta, sonuçta 3 rapor arasında farklılıklar oluştuğundan, izleyici geldiğinde negatif enerji verilmekte ve bazen uygulamada gördüğümüz gibi proje askıya alınabilmektedir.

 

Özetle, projeler kapsam, süre ve maliyetlere ilişkin öngörüde bulunmayı gerektirir. Bu öngörülerin gerçekleşenle sapmalar göstermesi, sıkça karşılaşılan durumdur (karşılaşılmaz ise her şey belli olduğu için yatırım faaliyeti olarak da değerlendirilebilir). Aslında bilimsel alt yapı çalışmasını da içeren proje faaliyetinde kesinlik değil, doğruluk aranmalıdır. Öngörülerimizin daima teknik ve mali hatalar içerebileceğini, proje süresince bu hataların eleştirel analizlerle ayıklanması gerektiğini dikkate alırsak, projelerde kesinlik aramak, bilimsel değil dogmatik bir yaklaşımdır. Projelerde doğruluk demek “projelerde öngörülen çıktıların gerçekleşenle örtüşmesi” anlamındadır. Bu doğruluk da her zaman geçicidir. Bilimde ve proje faaliyetlerinde geleceğe ilişkin bilinmezlik söz konusudur. Proje süresince gerçekleştirdiğimiz faaliyet ve çalışmalarımızın, daima amaçlananın dışında istenmeyen ve beklenmedik sonuçlar verebileceğini gözden uzak tutmamak gerekir. Bunun anlamı proje süresince sebep ve sonuçlar konusunda sürekli eleştirel uyanıklık içinde olunmalıdır.

9.AGY 500 YMM RAPORU

YMM raporunu oluştururken “doğru işi, doğru şekilde“  ilk ve bir  defada yapabilmemiz  için deneyimlerimize göre aşağıdaki bilgi ve belgeleri firmalar  bize  zamanında ulaştırılması halinde, sorun çıkmamaktadır:

  BİLGİ VE BELGELER

A) TÜBİTAK tarafından onaylanan AGY101 yada AGY100 formu, varsa değişikliklerle beraber (revize edilmiş haliyle) e-mail olarak,

B)Ar-Ge Konusu makine ya da ürün satıldı ise kesilen Satış faturası,(satış faturası  proje bitiş tarihinden önce kesilmemeli, özellikle Kamu’ya proje konusu makine ya da ürün satıldı ise destek reddedilir).

C)Projede kullanılacak tüm gider faturalarında“Bu faturada belirtilen toplam tutarın ………..TL’si ……….. numaralı TÜBİTAK – TEYDEB projesi için kullanılmıştır.”ibaresi yer alması gerekmektedir. Bu ibare için kaşe yaptırılmalıdır. 

D) Harcama ve gider belgeleri, fatura, irsaliye, muavin dökümleri ve aşağıdaki diğer belgelerin üzerine ASLI GİBİDİR kaşesi vurulduktan sonra şirket unvanı veya unvanı içeren şirket kaşesi üzerine şirket yetkilisi tarafından imzalanması gerekmektedir.

E) Banka ve çek ödemelerine ait banka dekontlarının ya da banka ekstrelerinin ilgili banka tarafından kaşeli imzalı teyidi.

F) TRANSFER ÖDEMESİ olanlar için ilgili özel TÜBİTAK banka hesabına transfer ödemesi geldiği tarihten YMM raporu yazılıncaya kadarki hesap hareketlerini gösteren banka hesap ekstresi banka onaylı teyidi,

G) Personel Giderleri (G011);

– Proje başlangıç tarihinden itibaren SGK hizmet dökümleri(prim hizmet belgeleri), tahakkuk fişleri, ödeme makbuzları, ücret bordroları, maaş ödemelerine ait banka dekontları yada banka ekstresi (banka tarafından kaşeli imzalı teyidi)

– Projede çalışan personele ait öğrenim durumlarını gösteren diploma fotokopileri (bazılarında mezuniyet tarihleri diplomanın arka sayfasında olduğundan diplomaların önlü arkalı fotokopisi),  işe giriş bildirgeleri,

– AR-GE işçiliklerine ait 335, 360, 361, 720 hesapların muavin dökümleri, bunların 750 ve 263 hesaplara taşınma kayıtları

– İlgili aylara ait (Proje süresince) Muhtasar Beyannameleri, tahakkuk fişleri ve vergi alındıları,

– Projede çalışan personel işten ayrılırsa yada projeye yeni dahil olan personel var ise işe giriş bildirgeleri, öğrenim durumlarını gösteren diploma fotokopileri ayrıca cv’leri, projedeki görev ve unvanları, adam/ay oranları

– Projede çalışan personellerden KOSGEB Nitelikli Eleman desteğinden yararlananlar var ise bunların kapsam dışına alınması için tarafımıza bildirilmesi,

– Projede firma ortakları, Yönetim Kurulu Üyeleri (Anonim Şirketler) ve Müdürlerinin (Limited Şirketler)görev alması durumunda, bunlara ilişkin personel giderlerinin belgelenmesi (tüm belgeler firma onaylı olarak) aşağıdaki şekilde gerçekleştirilmelidir;

–  Anonim şirketlerde; Projede görev alan Yönetim Kurulu Üyelerine tutarı esas sözleşme ile veya genel kurul kararı alınması şartıyla ücret ödenebilir. Yapılan ücret ödemeleri ile ilgili:

–  ücret ödemesinin başladığı tarihi,

–   ücret tutarının tespiti (ücret tutarı açıkça belirtilmedir) ve tayinini gösteren Genel Kurul Toplantı Tutanağı’nın (ücretler Genel Kurul Toplantı Tutanağı’nın düzenlendiği tarihten itibaren destek kapsamına alınır ve geçmiş tarihlere yönelik alınan kararlar dikkate alınmaz) noter tarafından onaylanmış kopyası veya esas sözleşmenin firma onaylı bir nüshası,

 –  Limited şirketlerde: Projede görev alan şirket Müdürlerine yapılan ücret ödemeleri ile ilgili:

–   ücret ödemesinin başladığı tarihi,

–   ücret tutarının tespiti (ücret tutarı açıkça belirtilmedir) ve tayinini gösteren Genel Kurul Kararı’nın noter tarafından onaylanmış kopyası,

 

H)Seyahet Giderleri (G012);

1-      Proje ile ilgili seyahat giderlerine ait faturalar, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopisi ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği hesabın muavin dökümü,

2-      İlgili seyahate ait Elektronik Yolcu Bileti

 

İ)  Alet/Teçhizat/Yazılım/Yayın Giderleri (G013);

1-      Proje ile ilgili Alet/Teçhizat/Yazılım/Yayın giderlerine ait faturalar, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopileri ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği mahsup fişleri ve ilgili hesapların muavin dökümleri

2-      İthal alımlarda, Gümrük Giriş Beyannamesi, ithalat faturası, Gümrük Vezne Alındısı ve faturada belirtilen döviz tutarının transferine ait banka dekontu

3-      Finansal Kiralama Leasingle alınan alımlarda Aylık Kira taksitlerine ait faturalar ve ödeme belgeleri, ayrıca finansal kiralama sözleşmesi ve ödeme planı

4-      İlgili hesapların 750 ve 263 nolu hesaplara amortisman kayıtlarının aktarılması

 

J)  Yurtiçi AR-GE Kuruluşlarına Yaptırılan İşler (G014);

1- Proje ile ilgili Yurtiçi AR-GE Kuruluşlarında Yaptırılan İşlere ait fatura ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği hesabın muavin dökümü,

2- Yurtiçi AR-GE Kuruluşu ile yapılan sözleşme yada protokol söz konusu sözleşmede, alınan hizmete ilişkin ayrıntılı açıklama yer alması gerekmektedir.

3- 730 yada 750’den 263 nolu hesaplara aktarılmasının kayıtları

 

K)  Danışmanlık Hizmeti ve Diğer Hizmet Giderleri (G015);

1- Proje ile ilgili hizmet alımlarına ait faturalar, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopileri ve ödeme evrakı ile bu faturaların kaydedildiği hesabın muavin dökümü,

2- Danışmanlık sözleşmelerinin fotokopileri, söz konusu sözleşmede, alınan hizmete ilişkin ayrıntılı açıklama yer alması gerekmektedir.

3- 730 yada 750’den 263 nolu hesaplara aktarılmasının kayıtları

 

L)  Malzeme Giderleri (G016);

1- Proje ile ilgili olarak alınan malzemelere ait satıcı faturaları, ilgili faturalara ait irsaliye fotokopileri,  320 satıcı hesaplarının ve ilgili 150 hesaplarının muavin dökümleri, firmalara yapılan ödemelerle ilgili banka dekontları, çek fotokopileri ve çeklerin ödendiğine dair banka dekontları,

2- Ar-Ge kapsamındaki proje için malzeme sarflarına ait tutarlandırılmış stoktan çıkış sarf listeleri, ilgili 150 hesapların muavin dökümleri

3- İthal alımlarda, Gümrük Giriş Beyannamesi, ithalat faturası, Gümrük Vezne Alındısı ve faturada belirtilen döviz tutarının transferine ait banka dekontu

4- Proje önerisi tahmini maliyet listesinde yer alan malzeme kalemlerini fatura üzerinde sıra numaralarını belirtilerek eşleştirmenin yapılması. Ayrıca bazı kalemler proje ile ilişkilendirilemediğinden kapsam dışına alınıyor. Fatura üzerinde ilgili sıra numaralarını yazarlarsa, hem denetim zamanı kısalır hem de kapsam dışına alınmaz.  İlave malzeme kalemleri var ise faturaların üzerlerine kurşun kalemle gerekçelendirilmesi mutlaka yazılmalıdır.

5-      150’den 750 ve 263 nolu hesaplara aktarılmasının kayıtları

 

M ) Bilanço ve Gelir Tablosu ile Firma Bilgileri;

1- Son yılın Bilanço ve Gelir Tablosu (Vergi Dairesi veya YMM tarafından tasdikli)

2- Proje süresi içinde verilen geçici vergi beyannameleri ve eki gelir tablolarının düzenlenmesine esas olan yansıtmalar kapatılmadan önceki mizanlar,

3- Cari yılın Defter bilgileri, onay makamı, onay tarihi, yevmiye numaraları ve defterlerin noter tasdiklerinin olduğu sayfaların fotokopileri,

4- Firma ortaklarının TC kimlik numaraları, görev/unvanları,  hisse oranları, hisse miktarları ve ortaklar pay defterinin ilgili sayfalarının fotokopileri,

5- İmza Sirküleri,

6- Ticaret Sicil Gazeteleri (kuruluştan itibaren değişikliklerle beraber)fotokopileri,

7- KOBİ Beyannamesi,

8- TÜBİTAK hibesinin yatırılacağı banka hesap nosu,

SONUÇ

 

Yukarıdaki analizlerden anlaşılacağı gibi,  Ar-Ge ve Yenilik projesi verme işi, yalnızca teknik bir olay olmayıp aynı zamanda bilimsel, mali, muhasebe, vergisel pazarlama gibi yönlerin de dikkate alınmasını gerektiren sistematik bir çalışmadır. ÇAĞIMIZ BİLGİ ÇAĞI DEĞİL, SENTEZ VE ENTEGRASYON ÇAĞIDIR.

Tübitak–Teydeb Ar-Ge Projelerinin Reddedilip Yeniden Verilmesi Halinde Bize Göre Dikkat Edilecek Kavramsal Faktörler

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 01 Aralık 2014 - 9:43

TÜBİTAK –TEYDEB AR-GE PROJELERİNİN REDDEDİLİP YENİDEN VERİLMESİ HALİNDE BİZE GÖRE
DİKKAT EDİLECEK KAVRAMSAL FAKTÖRLER

 

Atila Bağrıaçık

 

GİRİŞ

TÜBİTAK tarafından daha önce değerlendirilerek reddedilen ya da geri çekilen bir projenin yeniden sunulması halinde, Firma tarafından “Proje Önerisi Değişiklik Bildirimi Formu”  hazırlanır. Bu formda revize edilip yeniden verilecek proje önerisi ile reddedilen projenin genelde Ar-Ge sistematiği ve ar-ge unsurları ile Ar-Ge altyapısındaki yetersizlik nedeniyle aşağıdaki hususlarda artılarını gösteren mukayesesi yapılmaktadır:

-Hedeflenen çıktıların özeliklerinde artışlar,

-Yenilikçi yönlerinde iyileştirmeler,

-Uygulanacak yöntemlerde değişiklikler,

-Proje planı, bütçesinde değişiklikler vb.

Bu değişiklikler PDF formatında sisteme yüklenerek, TÜBİTAK tarafından diğer projeler için gerçekleştirilen yetkilendirme (proje önerisini online ortamda sisteme girişi ve sonrasında proje önerisi verilerinin kayıt edilmesi)  gerçekleştirilmektedir. Yani, normal proje önerisi tanımlama ile ilgili tüm işlemleri yaptıktan sonra, ret edilen proje ile ilgili yukarıda tanımlanmış mukayeseli çıktıların detaylı bir şekilde ortaya konulması ile başvuru yapılmaktadır. TUBİTAK kurumu, ilgili proje önerisi değişiklik bildirim formunu inceleyerek, yeterli görmesi durumunda yetkilendirmektedir.

Öneri olarak, Özellikle ret edilen projenin, ret gerekçeleri, karar yazısından alınarak madde madde ret edilen proje ile yeni proje önerisi arasındaki farklılıkları ortaya konulması faydalı olacağı düşünülmektedir.

DEĞİŞİKLİKLERDEKİ BAZI AR-GE KAVRAMLARININ AÇIKLANMASI

Yenilik: Proje çıktısının kendi mevcut durumumuz ile Yerli ve Yabancı Muadillerine Nazaran Mukayeseli Üstünlüğü ve farklılıkları.

 

Özgünlük: Yenilikleri yaratmada malzeme, yazılım, alet‐teçhizat, yöntem ve tekniklerde, başka bir deyişle amaca ulaştıracak araç, yöntem ve izlenecek yollarda uygulayacağımız  tüm farklılıkların tamamını içerir.

 

Ar-Ge Sistematiği: Proje önerisinde öngörülen yenilikçi ve özgün yönlere ulaşmada birden fazla yöntemin belirlenmesi, tanımlanan parametrelere göre bu yöntemlerden biri dışındakilerin elenmesi ve projede kullanılacak önseçimin ortaya çıkarılması ve gerekçelendirilmesi sürecidir.

ArGe Unsuru: Önseçimini yaptığımız yöntemin hedef çıktılara ulaşmadaki olası öngörülen riskleri ile istenmeyen sonuçlarının tasarlanması ve giderilmesine yönelik eylem palanlarıdır.

 

PROJE DEĞİŞİKLİĞİNDE BİLİMSEL ŞEMA AŞAMALARI

 

Proje yazma her şeyden önce bilimsel bir faaliyettir, sonra teknik,mali, ticari, finansal, muhasebesel ve vergisel bir mükemmeliyet sistem faaliyetidir. Şu anda geçerli olan bilimsel yöntem büyük oranda K.R.POPPER’in bilimsel mantık ve bilimsel yöntemine dayanmaktadır. Buna göre bilimsel yöntem aşamaları “S1‐>DÇ‐>HE ‐>S2 şeklinde sıralanabilir. Bu bilimsel yöntem tüm çalışma alanları için uygulanabilir. Proje yazma faaliyeti olarak  spesifik alanımızı tanımlarsak, burada;

Rekabetçi piyasada firma olarak karşılaştığımız, bizi sıkan ve negatif etkileyen sorunlar bizim projemizin çıkış noktasıdır. POPPER’e göre yaşam ve dolayısıyla proje faaliyeti her şeyden önce bir sorun çözme faaliyetidir. Süreç, sorunun kendisiyle ve bunun bir sorun olmasının nedenleriyle başlamaktadır. Sorun faydalı bir durumsal faktördür.

 

Bizim sorun (S1) için önerdiğimiz teknolojik yöntem ve deneme çözümleridir. Firmanın mevcut durumuna ve yerli/ yabancı muadillere(rakiplerine) göre farklı yeni özgün önerilerdir. Bu çözüm önerileri, konusunda uzman olmayan kişilerin göremediği türden sorun çözme durumlarıdır. Deneme çözümleri çok sayıda yani çoklu olmalı, tek çözüm varsa bir araştırmadan söz etmek mümkün değil, bu çözüm olsa olsa bir yatırım faaliyetidir. Çözümler (amaçlar, hedefler, başarı ölçütleri) ne denli açıklıkla formülleştirilmiş olursa olsun, onlara eriştirmeyi sağlayacak araçlar da olmalıdır. Bu gibi araçlar yoksa yaratmak gerekir. Aksi takdirde ne denli iyi olsalar da amaçlar gerçekleştirilemez. Burada amaç‐araç(yöntem)  uyumu olmalıdır,aracın içinde amaç önceden görülebilmelidir.

 

Üçüncü aşamayı proje terminolojisi ile ifade edersek, bizim deneme çözümlerine karşı; kavram geliştirme, tasarım aşaması ve uygulama düzeyinde yaptığımız eleştiril analiz, mühendislik çalışmaları, laboratuvar ve bilgisayar ortamındaki doğrulama çalışmaları ve imalat sürecindeki geçerlilik testleri yoluyla, geçerli olabilecek çözümler dışında uygun olmayan teknolojik çözüm ve yöntemlerini ortadan kaldırmadır. Ön seçimini yaptığımız teknolojik çözümlerin öngörülen ve öngörülmeyen belirsizliklerini,risklerini eylem  planları aracılığıyla eleme sürecidir(ar-ge sistematiği ve unsurları). Deneysel ön çalışmaların ve devamındaki çalışmaların yanlış çıkması sık rastlanan bir durumdur. Uygulamalar ilerledikçe teknolojik çözümlerin, gerçekliğin önünde sınanması ve deneyin ışığında da düzeltilmesi gerekir. Üstelik bazı istenmeyen ve beklenmeyen yanlışlar, ancak uygulamadaki sonuçların eleştirel bir biçimde incelenmesiyle tanınabilir. Çünkü bu bağlamda girişeceğimiz her eylemin amaçlanmamış ve istenmeyen sonuçlar vermesinin de olası olduğunu göz önünde tutmamız gerekir. Örneğin rekabetçi bir konum elde etmek için ürünümü farklılaştırırsam, piyasada başka firmaların taklitleri ile ürün fiyatım daha sonra düşer. Oysa bu durum, benim hedefim değildir. Bu bakımdan projelerin yönetiminde eleştirel bir uyanıklık gösterilmesi ve projelerin Hata‐Eleme yoluyla sürekli düzeltilmesi gerekir.

 

Bilimsel faaliyet veya proje çalışmaları sonucunda varılan ve içinden yeni sorunların ve iyileştirilmelerin çıktığı durumdur. Başlangıç koşullarından farklı çözüm çıktılarıdır. Bilimsel faaliyet ya da proje çalışmaları sonucu istediğimiz sonuca ulaşamayarak başarısız olsak bile, (S2) her zaman (S1) den farklıdır. Döngüsel değildir. Çünkü öğretici olarak bize bir sonraki Ar‐Ge çalışmasında neleri yapmamamız gerektiğini ortaya çıkarır.

 

Not: Bu açıklamalarda <Bryan Magee’nin Karl POPPER’in Bilim Felsefesi ve Siyaset Kuramı, Remzi

Kitabevi, İstanbul,1982 kitabından yararlanılmış olup,ayrıca POPPER’n “the logic of scientific discovery,YKY yayınlarından “daha iyi bir dünya arayışı” ile “ hayat problem çözmektir” eserlerinden yararlanılmıştır.

 

 

SONUÇ

 

Ar-Ge projesi yazarken, bilimsel yöntem aşamaları, Frascati ve Oslo Kılavuzları ile proje verilecek kurumun mevzuatı iyice içselleştirilmelidir. Bu hazırlık çalışmaları olmadan, projenin onayı bize göre tesadüfîdir, sürdürülebilir değildir.

 

Ayrıca, her firmanın hazırladığı proje önerisinin ret edilme riskini taşımaktadır. Zira, her proje zaten bir risktir. Proje faaliyeti, söz konusu risklerin, planlanabilir, ölçeklenebilir ve öngörülebilir bir şekilde yönetmektir.

 

Bu durumda, firmaların verdiği projelerin RET edilmesi, firma bazında bir motivasyon bozukluğuna neden olmamalıdır. Projesine inanan firmalar için bunu bir fırsat görüp, üzerine gidilmesini tavsiye ederiz. TUBİTAK kurumu, zaten karar yazısında proje önerisinin RET gerekçelerini tanımlamaktadır. Buradan hareket ile, mevcut projenin ret gerekçelerini ortadan kaldırarak, yukarıda tanımlanmış olan süreci izleyerek yeniden proje önerilerini revize edilerek sunabilirler.

Kobi’ler İçin Patent ve Faydalı Modelin Önemi ve Süreç Adımları

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 24 Kasım 2014 - 9:58

KOBİ’LER İÇİN PATENT VE FAYDALI MODELİN ÖNEMİ VE SÜREÇ ADIMLARI

 

Fatih AL
Emak Geri Dönüşüm Sistemleri
Ar-Ge Koordinatörü

 

Emak, geri dönüşüm sektöründe değerli metallerin (Au,Ag,Pt,Pd ve Rh)’un çeşitli yollardan (katalitik dönüştürücüler,elektronik atıklar vs) geri kazanımı sağlayan eco-friendly makinalar yapan, tesisler kuran ve tüm bu konular hakkında mühendislik danışmanlıkları yapan bir Ar-Ge şirketidir. Ürettiği makinalar şuan 54 ülkede çalışmaktadır. Emak, ihracat yoğun bir firma olup 2014 verileri ışığında ülkemizde 6 $/kg olan ihracat değeri firmamızda 32,13 $/kg ‘dır. Bu parametreler ışığında firmamız, ürettiği makinaların hepsinin patentli olması ve eco-friendly olması, ihracat yoğun bir firma olması, yaptığı üniversite-sanayi iş birlikleri ile teknoloji transferi ve inovasyona verdiği önem ile tam anlamıyla AB normlarına uyan bir kobidir (SME).

Patent, ürün veya buluş sahibine, icat ettiği ürünün satışı, pazarlanması , çoğaltılması, bir benzerinin üretilmesi gibi alanlarda ayrıcalıklar getiren resmi bir belge ve unvandır. Ülkemizde Türk Patent Enstitüsü (TPE) tarafından verilmektedir. Patent sayısı ülkeler için artık bir “gelişmişlik göstergesidir”.

Ülkemizdeki Kobilerin en büyük sıkıntısı son derece önemli olan fikirlerini kamuoyuna fikir hırsızlığı olmasından korktuğu için sunmamasıdır. Fakat Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bu konuda çıkarmış olduğu kanunlar ve yönetmelikler bu sorunları çözmeyi hedeflemektedir. Torba yasa ile çıkan ve bizim son derece önem verdiğimiz “Teknolojik ürün” yatırım desteği bunun en tipik örneğidir. Aynı zamanda gene torba yasa ile yürürlüğe giren ve Ocak 2015 itibari ile uygulanacak olan satılan ürünler “incelemeli patent veya faydalı modele” sahip ise firmalar bu ürünler üzerinden oluşan kurumlar vergisinin %50’sinden muaf tutulacaktır,ayrıca yurt içi satışlar KDV’siz teslim edilecektir.. Firmalarımızın bu politika doğrultusunda göstereceği ivme ile bu oranın Bakanlar Kurulu tarafından tam muafiyet (%100 muafiyetin) sağlanacağını umuyoruz.

YOL HARİTASI

Emak olarak bizim de uyguladığımız ve önem arz eden bir formülü, ülkemizdeki Kobilerin gücünü arttırmak ve katma değer yaratmak adına paylaşmaktayım;

Firmalarımız öncelikle KOSGEB’e başvurarak kendilerine bir Kobi Uzmanı atamalarını sağlamalıdır. Firmanın kobi beyannamesi ve gerekli diğer belgeler (imza sirküleri,faaliyet belgesi,vergi levhası vb.) o yıl için Kobi uzmanına iletilir ve firma Kosgeb desteklerinden faydalanmaya hak kazanır. Mevzuata uygun bir şekilde Genel Destek Programına” başvurulur. Genel Destek Programında bizce bir kobi için en önemli üç destek mevcuttur. Önem sırasına göre sınıflandırdığımızda: 1) Nitelikli eleman Desteği, 2) Sınai Mulki Hakları Desteği, 3) Fuar Desteği.

Kobi, herhangi bir tarifname yazmadan evvel, öncelikle Kobi Uzmanına Genel Destek Programı üzerinden başvuru yapar ve bir “uygunluk belgesi” alır. Uygunluk belgesini aldığı günden itibaren patent veya faydalı model dosyası hazırlanabilir. Kobinin bulunduğu bölgeye bağlı olarak (1.Bölge veya 2.Bölge) yapılan tüm harcamaların %50-%55’i Kosgeb tarafından firmaya geri ödenir.

 

PATENTE TÜBİTAK DESTEĞİ

Patent süreci zorlu ve sabır gösterilmesi gereken bir süreçtir. Başvuru tarihinden itibaren yaklaşık 2 senelik bir zorlu süreçten sonra firmalar belgelerine kavuşur( patent için 3 şart: Buluş, yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik).Bu noktada firma TPE’ye patent başvurusunu yaptıktan sonra, şekli uygunluğu TPE tarafından incelenir. Sonrasında araştırma raporu hazırlanması için sizden Avrupa’daki patent ofislerinden birisini tercih etmeniz beklenmektedir. Biz firma olarak bu noktada İsveç Patent Ofisini maliyet ve sürat parametreleri ışığında tercih ettik.  Tübitak, gerek araştırma raporunda gerekse de incelemeli patent sürecinde her başvuru da 400 € ‘luk destek vermektedir. Bunun yanında 1602 programı kapsamında gerek kobilere gerekse de patent vekillerine yapılan katma değerli patent müraacatı için ödüller vermektedir. Bu yaklaşım firmaları ve patent vekillerini daha çok motive ederek, çağın ötesinde yıkıcı çalışmaları patent koruması altına almak için yoğunlaştırmaktadır.

FAYDALI MODEL

Faydalı model ise patente nazaran sadece TPE’de değerlendirilmektedir(faydalı modelde buluş unsuru ihmal edilerek , yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartı aranır). 1 senelik bir süreçten sonra firmalar belgelerine kavuşmaktadır. Patent sürecine nazaran daha kolay bir süreçtir. Firmalar fikirlerinin patentlik ya da faydalı modellik mi olduğunu öncelikle kendi içlerinde karar vermeli, ona göre süreçlerini belirlemelidir. Bizim gözlemlediğimiz, firmaların faydalı modele yöneldiği, patent sürecinin gözünü korkuttuğudur. Fakat firmaların patent sayısının çok olması entelektüel sermayeye” ne kadar önem verdiğinin göstergesi olup, bir firma değeridir.  Şirket birleşmeleri ve satın almalarında bilanço ve net kar kadar firmanın ne kadar patenti olduğu önem arz etmektedir.

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının “Teknolojik Ürün” tanımı şu şekildedir:  Patent veya faydalı modeli alınmış ve bir Ar-Ge projesi yapılmış çalışmalar sonucunda elde edilen prototip teknolojik ürün adını almaktadır. Bununla birlikte Bakanlıktan seri üretimi için gerekli tüm teşvikler alınabilir. Bunun için Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı usul ve esasları dikkatlice incelenmelidir.

ÖNERİLERİMİZ

  1. Firmalar TPE tarafından hazırlanan Patent Vekillik sınavını başarıyla geçmiş ve vekil belgesine sahip bir vekil istihdam etmek veya bu sistemi oturtana kadar dışarıdan patent danışmanlık şirketleri ile bir yol haritası belirlemek,
  2. Patent ve faydalı model aynı zamanda firmanın hukuki gücüyle de orantılıdır. Güçlü bir patent departmanı güçlü bir hukuki altyapı ile ilişkilendirilir. Dolayısıyla firmanın tüm hukuki süreçlerinin sağlama alınması önceliklidir. Sonrasında ise patent ve faydalı model çalışmalarını arkasında güçlü avukatların olduğu patent danışmanlık şirketleri ile gerçekleştirmeleri önerilmektedir. Patent veya faydalı model işgallerinde ülkemizdeki tüm mahkemelerde Sınai Mülki Haklar davaları açılmakta ve kobilerin hakları sonuna kadar savunulmaktadır. Dolayısıyla Kobiler korkmadan tüm altyapıları oluşturduktan sonra patent ve Ar-Ge projeleri sayılarını arttırmaya yoğunlaşmalıdır.

Sonuç olarak; Firmamız, “İnovasyonun, Ar-Ge’nin ve patentin” gücüne ve ülkemizin büyüyen ivmesinin en önemli katalizörü olduğu gerçeğinin farkında olup, Ar-Ge’den kazandıklarını yine Ar-Ge’ye yatırmaya devam ederek fütüristik çalışmalarına hız kesmeden devam edecektir.  Her yıl bir önceki yıla nazaran daha çok patent başvurusunda bulunarak, ülkemizin toplam patent sayısındaki artışta önemli bir rol oynamayı kendisine hedef görmektedir.

 

 

Olgun Kobiler İçin Denenmiş Pratik 9 Adımlı Zengin Olmanın Süreç Adımları

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 18 Kasım 2014 - 9:01

OLGUN KOBİLER İÇİN DENENMİŞ PRATİK  9 ADIMLI ZENGİN OLMANIN  SÜREÇ ADIMLARI

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

www.abdanmerymm.com
abdanmer@gmail.com

 

 

GİRİŞ

Bize göre Olgun KOBİ deyince ; araştırma ve yenilik projesi  yapmaya arzu ve inancı olan ,projesine uygun en az bir  mühendis çalıştıran, harcama ve ödeme yaptıktan sonra  ulusal destek kuruluşundan ödeme yapıldığı  için proje maliyetini finanse edebilecek durumda olan mikro,küçük ve orta ölçekli işletmeleri anlıyoruz. Bizim tecrübemize göre,mali durumu uygun değilse,acele etmemeli,önce durumunu düzeltmeli,sonra proje vermeli.Bu sebeple birçok firmanın projesi onaylandığı halde,projeyi gerçekleştiremedi,ön finansman için teminat mektubu veremedi.

Olgun  birçok ulusal destek kuruluşundan yararlanılabilir. Bu teşvikleri ,sentez ve entegre  edersek birbirini olumlu etkileyen  adımlık bir tablo çıkıyor.

 

 

SÜREÇ ADIMLARI

 

1.TÜBİTAK-TEYDEB’E AR-GE PROJESİ VERMEKLE  İŞE BAŞLAMAK

Birçok deneyimimize göre araştırma ve yenilik için proje vermeye  TÜBİTAK-TEYDEB’den  başlanırsa,entegrasyon daha akıllı ve verimli oluyor.Proje verirken ilk  kritik soru,proje çıktısının maliyet değeri.Düşük ya da yüksek olmasına göre yöntem farklı oluyor.
PROJE ÇIKTISI ÜRÜNÜN MALİYETİ 100.000 TL’NİN ÜZERİNDE  İSE

 

Bu koşulda firma, ihtiyacı varsa program ve bilgisayar talebi ile birlikte ürün yeniliği içeren örneğin bir makinenin tasarımı, prototip imalatı ve testi için Ar-Ge projesini  1507 destek programına KOBİ ise 500.000 TL’ye kadar üst limitli 3  tekli proje(ya da ortaklı projelerde 2 ortaklı,3 tekli olmak üzere 5 proje)hakkını TÜBİTAK-TEYDEB’e vererek proje maliyetinin % 75’ine kadar hibe alabilmekte, ayrıca proje onayından sonraki dönemde projede görev alan personeller için projedeki süresine yani adam /ay oranına göre % 80 stopaj desteği, SGK işveren payının yarısının istisna edilmesi ile kurum vergi matrahından indirilmek üzere % 100 Ar-Ge indirimi sağlamaktadır.

 

  • PROJE ÇIKTISININ MALİYETİ  DÜŞÜK İSE

 

Ürün yeniliği  örneğin pvc kapı sisteminde bir parça, vida,otomotivde bir aparat,mobilyada bir yay gibi fiyatı sözgelimi 2-3 bin TL’nin altında bir çıktı ise ,bu durumda ürün yeniliği bütçesi çok düşük kalmakta olup,ürün yeniliği için proseste özel bir makine,otomasyon,ekipmana ihtiyacı olup, bu makinenin tasarımını yapacak mühendis kadrosu ve çekirdek teknolojik yeteneği mevcut ise ,firma süreç yeniliği maliyetini projeye dahil edebilir. Bu durumda verilecek proje ürün+süreç yeniliği projesi olur. Firma mevcut mühendis kadrosu ve teknolojik alt yapısı ile özel makinenin tasarımını ve prototip imalatını kendi firma bünyesinde yapabileceği gibi alternatif bir seçenek olarak makinenin  araştırmasını ve tasarımını bizzat içselleştirerek  kendisi yaparak imalat çizimine göre malzeme imalatını firma dışındaki yerli  firma/firmalara yaptırabilir.Yabancı firmaya makine imalatı yaptırmak,destek kuruluşları tarafından olumlu değerlendirilmiyor,böyle durum için aşağıda açıklanan KOSGEB Endüstriyel uygulama ya da Sanayi Bakanlığı’nın Teknoyatırım programını öneririz.

 

  1. HER AN YÜRÜYEN 3 ADET TÜBİTAK-TEYDEB  1507-1501 DESTEK PROGRAMININ OLMASININ  ÇOK FAYDALI ETKİSİ

TÜBİTAK’a her ay birer Ar-Ge projesi verilerek kısa vadede her an yürüyen 3 Ar-Ge projesi olması halinde (her bir projede personel  kısmi kullanım 1/3 yani adam ay oranı 0.33 olursa, toplam adam ay oranı (1) olur) şu avantajları elde edebilirler:

 

– KOBİ 1507 TÜBİTAK-TEYDEB  programında   projede görev alan teknik personelin maaşının %75’ine kadar hibe alınabilmektedir.

-    Proje üst limitinin olmadığı 1501 TÜBİTAK Sanayi projelerinde örneğin malzemelere  %40 destek oranı uygulanır iken, orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75, mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90 oranında destek kapsamına alınır. Projenin Ar-Ge faaliyetinde doktoralı araştırmacı istihdam edilmesi durumunda ise bu personele ilişkin harcamanın %100’ü destek kapsamına alınır.

4 Kasım 2012 tarihinde  KOBİ Yönetmeliğinde yapılan değişikliğe  göre; 10 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi  biri   bir milyon TL´yi aşmayan çok küçük işletmeler mikro işletme, 50 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  sekiz milyon TL´yi aşmayan işletmeler küçük işletme, 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  40 milyon TL´yi aşmayan işletmeler de orta büyüklükteki işletme olarak belirlendi.

 

  • Projede çalışan personelin ilgili destek programının Uygulama Esaslarında eğitim durumu ve çalışma süresine göre belirlenen azami  brüt asgari ücret  katları:

 

– Lise mezunu ve altı personel için üç (3),

– Ön lisans mezunu için dört (4),

– Lisans veya yüksek lisans mezunu için, lisans mezuniyet tarihi ve proje başvuru tarihi arasında geçen süre;

– 48 aydan az ise altı (6),

– 48 ay ve üstünde ise on (10),

– Proje konusu uzmanlık alanlarından herhangi birisinde doktora derecesine sahip personel için ise oniki (12)  kat.

 

-KOBİ statüsüne sahip  firma  TÜBİTAK’a her proje verilişinde fikir sahiplerine, 7.500,00.-TL ödül verilebilmektedir.  Her şeyden önce Proje veren firmanın KOBİ statüsünde olması gerekli olup, 1507 KOBİ Ar-Ge ve 1501 Sanayi Ar-Ge proje vermesi gerekiyor. 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı uygulama esaslarının 10/4 maddesi ile 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı uygulama esaslarının 10/2 maddesinde, proje ekibinde yer alan ancak şirket ortağı ya da yönetim kurulu üyesi olmayan ve proje süresince firmada çalışmış olması koşuluyla proje ekibinde yer alan fikir sahibi araştırmacıya teşvik ödülü verilebileceği, birden fazla fikir sahibi araştırmacı olması halinde bu ödülün paylaşılabileceği belirtilmektedir

 

-Ar-Ge merkezi kuramayan ya da Teknokente gidemeyen KOBİ firmalarının bizim hesaplamalarımıza göre aynı anda TÜBİTAK’ta yürüyen 3 adet Ar-Ge projeleri mevcut ise, personel ve diğer harcama ve giderleri için alacakları hibeler yanında mali teşviklerden de aynı şekilde istifade edebilmeleri söz konusudur.

 

 

3.TÜBİTAK-TEYDEB 1501 DESTEK PROGRAMINDA HİBE ORANINI ARTIRMANIN YÖNTEMLERİ

 

KOBİ’lerin % 75 hibe oranlı 3 tekli ya da 3 tekli 2 ortak proje toplam 5 projeden sonra proje maliyetinin üst limiti olmayan ancak hibe oranı % 40’a düşen 1501 sanayi ar-ge projelerinin bu oranını  maksimum % 60’a çıkarabilmek için aşağıdaki unsurlardan yararlanabilirler:

 

  1. a) Kuruluşun, bir önceki yıla veya bir önceki hesap dönemine ait Ayrıntılı

Bilançosunda aktifleştirilen net Araştırma ve Geliştirme Giderleri (ArGe Giderleri)

ile Ayrıntılı Gelir Tablosundaki gerçekleşen Araştırma ve Geliştirme (ArGe

Giderleri) toplamının aynı hesap dönemindeki toplam net satış hasılatına oranına

göre, ilgili dönemdeki harcama ve giderlere uygulanan temel destek oranı,

aşağıda gösterilen oranlarda artırılır.

(ArGe Gideri / Toplam Net Satış Hasılatı ile uygulanacak artış oranı)

Sıfırdan büyük ve %1’den küçük ise %12,5 artış oranı (yani % 40’ın % 12’5 u olarak sonuçta % 5 ek oran ile)

‐ %1’e eşit veya büyük ve %2’den küçük ise %18,75 artış oranı( yani % 7,5 ek oran ile),

‐ %2’ye eşit veya daha büyük ise %25 artış oranı( yani % 10 ek oran ile).

Not: Bizim deneyimlerimize göre,firmalar bu kriterde genelde % 5 ek destekten yararlanıyorlar.Örneğin harcama toplamı bir milyon TL ise,ek ellibin TL destek alıyor.

 

b) Ortak başvurulan ve yürütülen projeler için her bir kuruluşun temel

destek oranı % 25 oranında arttırılır, diğer bir deyişle temel destek oranı olan

% 40’a 10 puan ilave edilir. Ancak bu oran projenin son döneminde ortaklığın

proje sonuna kadar sürdürülmesi halinde, tüm dönemlerin desteklemeye esas

harcama tutarları toplamına uygulanır.

c) 1501 Sanayi ARGE projelerinde Personel harcamaları, büyük işletmelerin

projelerinde %60, orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75,

mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90

oranında destek kapsamına alınır. Projenin Ar‐Ge faaliyetinde doktoralı

araştırması istihdam edilmesi durumunda ise bu personele ilişkin harcamanın

%100’ü destek kapsamına alınır.

  1. d) Kuruluşun belirli bir proje bazında Türkiye’deki bir üniversiteden, kamu

araştırma merkez ve enstitülerinden veya üniversitelerdeki öğretim

elemanlarından üniversite elemanlarından üniversite döner sermayesi üzerinden

veya Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde yerleşik şirketler üzerinden projedeki Ar

Ge çalışması ile ilişkili danışmanlık, test, deney, analiz vb hizmet alımları için

sağlanan destek oranı %100 oranında arttırılır, bir başka deyişle KDV’siz fatura

bedelinin % 80’i destek kapsamına alınır.

 

  1. e) Öncelikli alanlardaki projeler için sağlanan temel destek oranı %25

oranında arttırılır, bir başka deyişle temel destek oranına % 10 ilave yapılır.

Öncelikli alanlar “enformatik, esnek üretim/esnek otomasyon, uzay ve havacılık

teknolojileri, gen mühendisliği/biyoteknoloji, ileri malzeme teknolojileri, çevreye

duyarlı teknolojiler” olarak belirlenmiştir. Burada dikkat edilecek husus, dolaylı

olarak öncelikli alana girdiği düşünülen projeler için bu değerlendirmenin söz

konusu olmayıp, ilişkinin doğrudan olması gerektiğidir.

 

 

 

  1. 4. KOSGEB’in ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMI

TÜBİTAK-TEYDEB’den   ürün yenilik projeleri başarı ile tamamlanır ise, tamamlandığı tarihten itibaren 1 (bir) yıl içinde KOSGEB’in ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMINA başvurarak prototip ürünün seri üretimi için gerekli olan ve Ar-Ge unsuru taşımayan standart makineler, ekipmanlar ve kalıplar  yurtiçinden ve yurtdışından temin edilerek 500 bin TL.’ye kadar aşağıdaki  destek unsurlarından  yararlanabilir. Bu program firmaya bir defaya mahsus olarak verilir.

 

İşletmeye; test, analiz ve laboratuar ekipmanı ile bunlara yönelik sarf malzemesi giderleri, üretim hattı tasarım giderleri, üretime yönelik makine, teçhizat, donanım, kalıp ve yazılım giderleri için azami geri ödemesiz 150.000 (yüz elli bin) TL, geri ödemeli 200.000 (iki yüz bin) TL olmak üzere toplam 350.000 (üç yüz elli bin) TL’lik destek sağlanır.

 

İşletmeye, personel giderleri için net ücret üzerinden aylık; meslek lisesi mezunlarına 500 (beş yüz) TL, ön lisans mezunlarına 1.000 (bin) TL, lisans mezunlarına 1.500 (bin beş yüz) TL, yüksek lisans mezunlarına 2.000 (iki bin) TL. ve doktora programı mezunlarına 2.500 (iki bin beş yüz) TL olmak üzere toplam üst limiti 100.000 (yüz bin) TL geri ödemesiz destek sağlanır.

 

  1. 5. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜNLERİN YATIRIM DESTEK PROGRAMI

 

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’nın yayınlanan yönetmeliğinde , TÜBİTAK-TEYDEB’e  Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa , prototipi yapılan ürün yada yazılımın seri üretimine geçişinde yılda iki defa açıklanan çağrılara başvurulup,onaylanırsa  aşağıdaki desteklerden  yararlanılmaktadır.

 DESTEKLER

  1. A) Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40′lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve  en fazla 4 milyon TL.

 

Not  :Yatırım projesine konu satın alınacak makine ve teçhizatın, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 63 üncü maddesi kapsamında Bakanlıkça hazırlanan usul ve esaslara uygun olarak alınmış  Odalardan alınmış yerli malı belgesi ile tefrik edilmesi durumunda,  belirtilen oranlara 10 puan daha ilave edilir.Başka bir deyişle yukarıdaki oranlar ithal  ve yerli malı belgesiz yerli makine ve teçhizat alımlarında geçerli olup, Yerli Malı Belgesi”ne sahip Türkiye’deki makine ve teçhizat üreticilerinden veya tedarikçilerinden satın alınması halinde % 10’ar puan ilave edilir.

  1. B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için en az 1 yıl vadeli 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı sağlanmaktadır.

  1. C) İşletme gideri desteği

– Küçük işletmelere Yatırım tamamlandıktan sonraki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75′i hibe olarak ödeniyor. Hibeli ve kredili desteklerin toplamı 10 milyon TL’yi geçemez.

 

  1. 6. EKONOMİ BAKANLIĞI’NINBÖLGE  YATIRIM TEŞVİK BELGESİ DESTEKLERİ 

 

TÜBİTAK projelerinin tamamlanmasından sonra seri üretime geçiş için gerekli olan yerli ve ithal makine tedariki için  bu kurumlardan alınacak yatırımın tamamlandığına dair bir yazı ile  Ekonomi Bakanlığına başvurularak örneğin İstanbul ya da Bursa’da asgari 1 milyon TL meblağlı arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamından oluşan sabit yatırım için aşağıdaki desteklerden yararlanıyor:

Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

KDV istisnası.

Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

Sigorta primi işveren hissesi desteği: Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6-7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar % 70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

İl: XXXXX

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2013 /30.09.2015

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2014 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

Not: Görüldüğü gibi yatırım teşvikinde örneğin 1. Bölge desteği  sadece KDV istisnası ve 3. Ülkelerden makine ve teçhizat ithalatında gümrük vergisi muafiyeti sağlarken yani yatırım teşvik proje maliyetinin %20 si kadar teşvik sağlarken, yukarıdaki 5. Bölge destekleri ile bizim hesaplamalarımıza göre bu oran %50’nin üzerine çıkabilmektedir.

 

 

  1. 7. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOTANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI

TÜBİTAK ya da KOSGEB’den Ar-Ge ve yenilik projesi tamamlanarak prototipi oluşan yeni ürünün yurt içi tanıtımı ve pazarlama faaliyetinin 25.000 TL’ye kadar, yurt dışı tanıtımı ve pazarlama faaliyeti için 50.000 TL.’ye kadar faaliyet sayısına bakılmaksızın bir yıllık süre içinde fuara katılım, seyahat, reklam, ürün kataloğu vb. giderler için  Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı hibe destekleri vermektedir (20.06.2013 R.G). Prototip ürün projesinin tamamlandığı tarihten itibaren 5 yıl içinde Bakanlığa her zaman için başvuruda bulunabiliniyor. Bu konudaki detaylı bilgileri şu linkten elde edebilirsiniz: “http://sagm.sanayi.gov.tr/DocumentList.aspx?catID=4352&lng=tr”.

 

  1. 8. PATENT YA DA FAYDALI MODEL UYGULAMASI İLE GETİRİLEN VERGİ İSTİSNALARI

 

06.02.2014 tarihinde TBMM kabul edilen Torba Yasası kapsamında Ar-Ge ve Yenilik projeleri sonucunda oluşan çıktılara patent ya da faydalı model alınması sonucunda elde edilen satış gelirlerine kurumlar vergisi ve KDV istisnası getirilmesi ile bizce Türkiye Ekonomisi için yenilikçi ürünlerin yeterince ticarileşmesini engelleyen yapısal sorununa mikro ve makro ağırlıklı önemli bir çözüm getirilmiştir.

 

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI 

6 Şubat 2014 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 6518 sayılı Kanun’un 32 ve 82. maddeleri çerçevesinde 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere bir  madde eklenerek Türkiye’ de gerçekleştirilen araştırma ve yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktılara ilişkin incelemeli patent ya da faydalı model alınmasından sonra 01.01.2015 yılından itibaren seri üretime geçilmesi elde edilecek gelirler,  koruma süresi olan 10 yıl boyunca % 50 kurumlar vergisi istisnası yararlanacaklardır.

 

KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI

Türkiye’ de gerçekleştirilen Araştırma – Geliştirme ve Yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktıların satışı halinde ihracat faturası gibi KDV’siz  fatura düzenlenecek olup, bize göre söz konusu imal edilen mamul ile ilgili olarak 2015 Ocak başından  itibaren iade talebinde bulunabilinecektir. Bu yolla söz konusu satış gelirlerine tanınan KDV istisnası yanında  % 50 Kurumlar vergisi istisnası getirilmesi, mal alan ve satan firmalar için büyük bir avantajdır.

 

  1. 9. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜN DENEYİM BELGESİ

 

TUBİTAK, EUROKA, KOSGEB, H2020, Ar-Ge ve Yenilik projeleri ile prototipi tamamlanıp seri üretime geçen ürünlerin Sanayi Bakanlığı’nın her yıl Ocak ayında yayınlayacağı listede yer alıp bu ürünler için “Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi” alınması halinde Kamu İhale alımlarında teklif %15 pahalı olsa bile tercih edilme zorunluluğu getirilmiştir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin  16.08.2014 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle Ar-Ge ve Yenilik Projeleri yapan firmalar teşvik edilmektedir.

 

SONUÇ

 

Teşvikler ayrı ayrı değil, birlikte entegre  ve sentez yapılarak değerlendirilirse, yaratılabilecek katma değer de o derece  artabilmektedir. Ayrıca bilgilerimizi sürekli güncellemeliyiz.Geçmişten geri bildirim alarak,bugüne odaklanarak,yarın için ümitli olmalıyız.

 

Firmaların Sağlıklı Büyümesi İçin Zamana Yayılmış 13 Adımlı Yol Haritası

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 08 Eylül 2014 - 9:19

FİRMALARIN SAĞLIKLI BÜYÜMESİ İÇİN ZAMANA YAYILMIŞ 13 ADIMLI YOL HARİTASI

 Güncellendi.

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

www.abdanmer.com

                                                                                                                                             abdanmer@gmail.com

 

GİRİŞ

 

Firmaların piyasaya çıkabilen, teknik özelliklerinde ve/veya kullanım kolaylıklarında kendi mevcut ve yerli üreticilere karşı mukayeseli ürün üstünlüğü (yıkıcı-disruptive-inovasyon  ) olması halinde Ar-Ge projesi oluşturabilme potansiyeli mevcuttur.

 

Eğer  firmaların verecekleri Ar-Ge projelerinde ürün yeniliği yok, ancak makine yapma tecrübesi ve tasarım gücü var ise; süreç yeniliği ile prototip makine imalatı hedeflenerek, bu makineden çıkan üründe maliyet düşüşü, kalite artışı, enerji tasarrufu, çevre dostu vb. gibi mukayeseli üstünlük sağlayabilmesi halinde, süreç yeniliği projelerini  TÜBİTAK’a, KOSGEB’e ve AVRUPA BİRLİĞİ’ne sunabilir. Ancak  bize göre ,ürün +süreç  yeniliği projeleri vermek daha faydalıdır.

28-30 Nisan 2014 tarihleri arasında İnovasyon Buluşmaları toplantısında konuşan Neil Jacobson’a göre “ Yeni dönemde İnovasyonun temel işlevi,bugünü değiştirerek aynı zamanda yarını dönüştürmek olduğudur”. Bu bağlamda aşağıda imalatçı ve yazılım firmalarının önce TÜBİTAK veya KOSGEB ya da AVRUPA BİRLİĞİ H2020 Araştırma ve Yenilik Destek Programlarına  AR-GE projesi  vererek bugünkü koşullarını değiştirmeleri , sonrasında yarını dönüştürmek için  tamamlanan ar-ge projesinin ardından seri üretim ile vergi teşvikleri  için açık olan ve aşağıda açıklanan destek programlarına başvurarak,rekabet güçlerini geliştirmeleridir.

Aşağıdaki açıklamalarda ar-ge ve yenilik faaliyetleri  ile sadece yenilik faaliyetlerini birbirinden ayırmada  9 SEVİYELİ TEKNOLOJİ OLGUNLUK SEVİYELERİNİ (TECHNOLOGY READİNESS LEVELS (TRL) iyi anlamak gerekiyor. TRL 1 -Temel prensiplerin gözlenmesi TRL 2 -Teknoloji konseptinin formüle edilmesi TRL 3 – Konseptin deneysel kanıtlanması TRL 4 – Laboratuvar seviyesinde teknolojinin geçerliliğinin onaylanması TRL 5 – Bütün ya da bileşenler itibariyle prototipin bilgisayar ortamında tasarımının onaylanması TRL 6 – Prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi, TRL 7 – Prototipin gerçek çalışma ortamında denenmesi, TRL 8 – Prototipin test edilmesi, TRL 9 – Prototipin gerçek imalat şartlarında geçerliliğinin kanıtlanması.

TRL 1-5 arası genelde Araştırma faaliyetleri,TRL 6-9 arası Yenilik faaliyetleri olarak kabul edilir.Burada örneğin TÜBİTAK’a verilen ar-ge projelerinde 1’den 9’a kadarki tüm seviyelerin yerine getirilmesi gerekiyor.Buna karşın sadece  yenilik faaliyetlerinin desteklendiği ve prototipin hazır olduğu,ticarileşmenin öne çıktığı   KOSGEB Endüstriyel Uygulama programı ile H2020 Yeni KOBİ Aracı faz 2’ de 6.seviden itibaren başlanıyor.

 ZAMANA YAYILMIŞ  13 ADIM

 

 

BİRİNCİ ADIM: Ürün yeniliği var, ürünü gerçekleştirecek prototip makine(ya da makine grubu veya hattı) tasarımı ve imalatı firmaya ait ise bizim önerimiz TÜBİTAK kurumuna önce 500.000 TL  bütçe üst  limitli 1507 KOBİ destek programından % 75 hibe destek oranlı  3 adet bireysel (ya da alternatif olarak  2 ortak proje ,3 bireysel proje içeren toplam  5 adet )KOBİ  ar-ge projesi sunmaktır.Daha sonraki süreçte destek oranının % 40-60 arasında seyrettiği  bütçe üst limiti olmayan TÜBİTAK  1501 Sanayi ar-ge  destek programına  başvuru yapmaktır.Büyük işletmeler doğrudan 1501 destek programına başvurabilirler. TÜBİTAK‘da bir firmanın birden fazla ar-ge projesi  aynı anda olabilir, herhangi bir kısıt yoktur. Bize göre firmaların aynı anda TÜBİTAK’ta yürüyen 3 ar-ge projesinin olması en idealidir.Ar-ge projeleri ile projede görev alanların projedeki adam/ay  oranları ile bağlantılı olarak   SGK işveren payının yarısı ile stopajlarının % 80’i 2023 yılına kadar ödenmemekte ve ayrıca vergi  matrahına uygulanmak üzere % 100 ar-ge indirimi tatbik edilmektedir.

 

 

İKİNCİ ADIM : Aslında ikinci adım birinci adımın devamı olmayıp,firmanın tercihi ile ilgilidir. Ürün yeniliği var, ürünü gerçekleştirecek prototip makine tasarımı firmaya ait, ancak firma ürün yeniliğine odaklanıp makine imalatı ile uğraşmak istemiyor ise makine  imalatını kendi  tasarım çıktısına göre firma dışında, tercihli olarak yurt içinde ,yurt içinde olmuyor ise yurt dışında  malzeme,ünite  tedariki şeklindeki ar-ge projesini birinci adımda tanımlanan destek programları ile   TÜBİTAK’a başvurabilir.

 

ÜÇÜNCÜ ADIM:  Ortak proje vermek.

 

TÜBİTAK’a verilen Ar‐Ge projelerinin verilme şekline göre 2012 yılı verilerine baktığımızda, firma bazında verilen bireysel Ar‐Ge proje sayısı 1501 ve 1507 için toplam 2050 iken iki veya daha fazla firmanın (genelde iki firmalı) ortak proje sayısı yaklaşık 60 adet gibi çok düşük düzeyde gerçekleşmiştir. Ortak projelerlefirmalar arasında ileriye ve geriye doğru ortak sinerji yaratılır (matematiksel deyişle 2×2= 4′ün üzeri). Örneğin otomotiv sektörü için özel lazer makinesine

ihtiyaç duyan bir otomotiv yan sanayi üreticisi, ürün iyileştirme için makineimalatçısını ortak projeye alarak, muhatap firma olarak Ar‐Ge projesini verir. İki firma da desteklerden ve mali teşviklerden yararlanarak rekabetçi güçlerini artırırlar.

 

Ülke içinde ortak Ar‐Ge projelerinin verilmeyip bu yönde bir kültürün gelişmemesine bağlı olarak  yeni KOBİ aracı programı hariç hepsi ortak proje olan AB H2020 programı, Eureka ve Eurostars programına Türk firmalarının katılımı çok düşük düzeyde kalmaktadır. AB Ar‐Ge proje havuzuna yaptığımız katkının ancak üçte birinden yararlanacak kadar proje sunarak batılı firmaları finanse ediyoruz.

 

ORTAK PROJE VERMENİN AVANTAJLARI

 

-1507 KOBİ başlangıç Ar‐Ge proje destek programında %75 hibe destek oranı tekil projelerde 2 projeye uygulanırken, 2 bireysel + 2 ortak proje ve 1 bireysel proje olmak üzere 5 projeye uygulanabilecektir.

 

-1501 Sanayi Ar‐Ge proje destek programlarında hibe destek oranının alt limiti bireysel projelerde %40 iken, ortak projelerde bu orana %10 ilave edilmektedir.

 

-1501 TEYDEB uygulama esaslarının 15/7) maddesinde “…şirketlerinin, programa başvurabileceği veya destek alabileceği proje sayısında sınırlama yoktur. Ancak, TÜBİTAK Başkanlığının belirleyeceği bir sayının üzerinde bu destek programı kapsamında projesi desteklenmiş olan kuruluşların, yeni bir proje önerisinin bu program kapsamında desteklenmesi için uluslararası destekli en az bir Ar‐Ge projesi yürütmüş olmak veya bu destek programı kapsamında ortaklı en az bir TÜBİTAK projesi yürütmüş olmak şartını sağlaması istenebilir.”

 

Demek ki yurt içinde ortak proje vermeden ve AB projelerine katılmadan daha ilerisi için Ar‐Ge projelerinden hibe almanın çok zor olacağının farkında olmak gerekiyor.

 

 

DÖRDÜNCÜ  ADIM: KOBİ’nin  Ürün yeniliği var, firmanın prototip makine tasarım ve imal etme alt yapısı ve tecrübesi de var ,  bu durumda TÜBİTAK’a arge projesi verme yanında başka bir yenilik fikri bulup 500.000 TL üst limitli  KOSGEB’in  AR-GE VE İNOVASYON destek programına başvurulmasını öneririz. KOSGEB mevzuatına göre proje çıktıları ile tedarik edilen makineler 3 yıl içinde başkasına satışı ve devri mümkün değil, TÜBİTAK’ta böyle bir kısıtlayıcı hüküm yoktur. Ayrıca KOSGEB’de aynı anda bir Ar-Ge projesi desteklenir iken, TÜBİTAK’ta böyle bir kısıtlama yoktur.

 

PROJE SÜRESİ

Ar-Ge ve İnovasyon Programı için en az 12 (on iki), en çok 24 (yirmi dört) ay,

Program için de Kurul kararı ile 12 (on iki) aya kadar ek süre verilebilir.

 AR-GE, İNOVASYON DESTEK PROGRAMI Destek Üst Limiti (TL) DESTEK ORANI (%)
% 75
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği 100.000
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği (Geri Ödemeli,2.5 yıl vadeli,8 taksitte,faizsiz kredi) 200.000
Personel Gideri Desteği 100.000
Proje Geliştirme  Desteği Proje Danışmanlık Desteği 25.000 % 75
Eğitim Desteği 5.000
Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları Desteği 25.000
Proje Tanıtım Desteği 5.000
Yurtdışı Kongre/Konferans/Fuar Ziyareti/Teknolojik İşbirliği Ziyareti Desteği 15.000
Test, Analiz, Belgelendirme Desteği 25.000

 

Not:   Hibeli ve kredili destekleri  Makine-teçhizat,donanım ve yazılımın tek kalemi için birleştirerek birlikte  kullanılması söz konusu olmayıp,hibeli ve kredili desteği ayrı ayrı kalemlerde kullanmak gerekiyor.

 

BEŞİNCİ  ADIM :

TÜBİTAK ya da KOSGEB  ürün yenilik projeleri başarı ile tamamlanır ise, tamamlandığı tarihten itibaren 1 (bir) yıl içinde  KOBİ Firması,KOSGEB’in ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMINA başvurarak prototip ürünün seri üretimi için gerekli olan ve Ar-Ge unsuru taşımayan standart makineler ve ekipmanlar yurtiçinden ve yurtdışından temin edilerek 500 bin TL.’ye kadar aşağıdaki  destek unsurlarından  yararlanabilir. Bu program firmaya bir defaya mahsus olarak verilir.

 

– Destek oranı %75,Süre: 18 aydır. Mevzuatta en az süre belirtilmediği için firma alımlarını gerçekleştirebilirse proje süresi 4 aya kadar inebilir.

 

 Destek Unsurları:

 

  1. MAKİNETEÇHİZAT, DONANIM, SARF MALZEMESİ, YAZILIM VE TASARIM GİDERLERİ DESTEĞİ

 

– İşletmeye; test, analiz ve laboratuar ekipmanı ile bunlara yönelik sarf malzemesi giderleri, üretim hattı tasarım giderleri, üretime yönelik makine, teçhizat, donanım, kalıp ve yazılım giderleri için destek sağlanır.

 

– Destek ödemesi yapılmadan önce, KOSGEB uzmanı işletmeyi ziyaret ederek, Ar‐Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı Tespit Tutanağını düzenler.

 

– Destek kapsamında satın alınacak makine‐teçhizat yeni veya en fazla 3 (üç) yaşında olabilir.

 

– Bu desteğin üst limiti; geri ödemesiz 150.000 (yüz elli bin) TL, geri ödemeli 200.000 (iki yüz bin) TL olmak üzere toplam 350.000 (üç yüz elli bin) TL’dir.

 

– Geri ödemeli desteklerde, destek ödemesinin yapılabilmesi için; destek ödemesinden önce işletmeden, destek tutarı kadar, son geri ödeme tarihinden asgari 2 (iki) ay sonrasını kapsayacak şekilde Banka Teminat Mektubu alınır. Ancak işletmenin uzun süreli teminat mektubu temin edememesi halinde asgari 1 (bir) yıl süreli teminat mektubu kabul edilebilir.

 

– Geri ödemeli destekler kapsamında yapılacak geri ödemeler, proje bitiminden itibaren 6 (altı) ayı ödemesiz olmak üzere, 3 (üç)’er aylık dönemler halinde 8 (sekiz) eşit taksitte yapılır. İlk taksitin geri ödeme tarihi, 6. (altıncı) ayın bitimini takip eden ilk iş günüdür.

 

  1. PERSONEL GİDERİ DESTEĞİ

 

– Personel Gideri Desteği, projede çalışması şartı ile yeni istihdam edilecek personel için sağlanır. Bu destek, işletmenin son 4 (dört) aylık SGK Sigortalı Hizmet Listesinde bulunmayan yeni istihdam edilecek personel veya Taahhütnamenin Hizmet Merkezinde kayda alındığı tarih itibarı ile son 30 (otuz) gün içinde istihdam edilmiş olan personel için verilir.

 

– Desteklenecek personelin sayısına, niteliğine ve destek süresine Kurul karar verir.

 

– İşletmeye, personel giderleri için net ücret üzerinden aylık; meslek lisesi mezunlarına 500 (beş yüz) TL, ön lisans mezunlarına 1.000 (bin) TL, lisans mezunlarına 1.500 (bin beş yüz) TL, yüksek lisans mezunlarına 2.000 (iki bin) TL. ve doktora programı mezunlarına 2.500 (iki bin beş yüz) TL olmak üzere toplam üst limiti 100.000 (yüz bin) TL geri ödemesiz destek sağlanır. Asgari Geçim İndirimi

net ücrete dahil edilmez.

 

ALTINCI ADIM: Türk firmasının Ürün yeniliği var, ancak ürün yeniliği için gerekli makine tasarım ve imalatı Türkiye’de yapılmayıp yurtdışında yapılıyor, bu durumda yurtdışındaki genellikle Avrupalı  makine imalatçısı firmayla EUREKA destek programı kapsamında Ar-Ge ortak proje verilmesini öneriyoruz. Burada önemli olan bir bütün olarak bakıldığında bu ortak projenin hem Türkiye için hem de AB firması ülkesi için mevcut duruma göre yıkıcı bir yenilik içermesidir. 1509 TÜBİTAK uluslararası destekleme programından EUREKA projesi önce bir formatla Brüksel’deki EUREKA ofisine genel nitelikli form verilir ve sonra TÜBİTAK’a 1507 ya da 1501 gibi proje sunulur.

 

-Burada makine imal edip Türk firmasına satabilecek yabancı ortağın payı %30’dan aşağı olmayıp %30’larda olması uygun oluyor. Proje kapsamında sadece bir makine prototip imalatı söz konusu ise makinenin bir kısım Ar-Ge’si ile  Yeniliği   yerli firma  yapar. Eğer mümkünse proje kapsamında bir makine grubu verilir, bir kısım makine ve tasarımı yerli firma yaparak payı %70’lerde tutulur.

 

-Türkiye’deki makinelerin üretimi için 2 yerli ortak da olabilir, yabancı ortak makine grubunda lazım olan bir makineyi yapar  ve toplam bütçe içindeki payı %30 civarında tutulur. Burada yabancı ortak ülkesinin TÜBİTAK muadili kurumu o ortağın projesini kabul edip fon yok dese ya da o ülke için Ar-Ge unsuru yok deyip reddetse bile, yabancı ortak proje makinesini kendi öz kaynağıyla yapıp Türk ortağına tedarik edeceğini beyan ederse, Türk ortağının %70’lik proje maliyeti KOBİ olması durumunda %75 oranında ve 500 bin TL sınırlaması olmaksızın kabul edilir. Karşı ülke projesi reddedilse bile tüm proje için destek oranı 70 x 75 = %52,50 olmaktadır. KOBİ dışındaki büyük firmalarda destek oranı Türk tarafı için hep %60 olup, 60 x 75 = %45 tüm proje maliyeti için genel destek oranıdır.Niye AB  firmasının payının % 30’da tutulması uygundur varsayımımızın gerekçesi budur.  EUREKA projesinin teknik, mali raporlaması ve YMM’si 6 aylık dönemler halinde 1507 – 1501 ile aynıdır.

 

EUREKA ÜYESİ ÜLKELER:

 

ALMANYA HOLLANDA LİTVANYA SAN MARİNO
AVUSTURYA İNGİLTERE LÜKSEMBURG SIRBİSTAN   
BELÇİKA İRLANDA MACARİSTAN SLOVAKYA
BULGARİSTAN İSPANYA   MAKEDONYA   SLOVENYA   
ÇEK CUMHURİYETİ İSRAİL                 MALTA      TÜRKİYE     
DANİMARKA İSVEÇ MONAKO UKRAYNA
ESTONYA İSVİÇRE NORVEÇ YUNANİSTAN
FİNLANDİYA İTALYA POLONYA AVRUPA BİRLİĞİ
FRANSA İZLANDA PORTEKİZ
  1. KIBRIS RUM YÖNETİMİ
KARADAĞ ROMANYA
HIRVATİSTAN LETONYA RUSYA

 

 

YEDİNCİ  ADIM: AVRUPA BİRLİĞİ H2020 ARAŞTIRMA VE YENİLİK ÇERÇEVE PROGRAMI

Avrupa Birliği Komisyonunun 1 Ocak 2014 tarihinde başlatıp 2020 sonuna kadar sürecek HORIZON 2020 araştırma ve yenilik programları ile Türk firmalarının  Avrupalı KOBİ ve büyük ölçekli firmalarla birlikte oluşturulacakları konsorsiyumlarda hem teknoloji transferi yapma imkanına kavuşmakta hem de ar-ge harcamasının araştırma ve yenilik projelerine yönelik olması  durumunda hibe oranı %100+  % 25 işletme giderleri ile beraber % 125 olmaktadır.Yapılan ortak faaliyet sadece yenilik faaliyeti ise bu oran % 70+ %25  işletme giderleri ile beraber % 87.5’a kadar ulaşabilmektedir.Ayrıca  ortak konsorsiyum  projenin kabulü halinde sözleşmenin imzalanması sonrası  öngörülen proje maliyetinin % 50’sinin teminat mektubu istenmeden peşin  olarak verilebilmektedir. Burada kritik unsur,H2020 proje çıktılarının yıkıcı yenilik etkisinin Avrupa düzeyinde olması gerekiyor, Türkiye’de yenilik gerçekleştirmek yeterli değil.

H2020 Programı genel olarak konsorsiyum projeleri olsa da, YENİ KOBİ ARACI (new smes instrument) programında Türk KOBİ firması bireysel olarak genelde yılda 3 defa açılan çağrılara yenilik projeleri  olarak katılabilir(Avrupa düzeyinde yenilik öngörülüp, gerçekleştirmek şart). Faz 1 için Bütçesi 50.000 € sabit olup, proje süresi 6 ay, yaklaşık 10 sayfalık proje önerisi veriliyor. Genelde Faz 1’den başarılı olunduktan sonra ya da doğrudan Faz 2’ye de başvurabilinir .Faz 2 ,dizayn, prototip, test, klinik deneyler gibi yenilik faaliyetleri içermektedir.Bütçesi:0,5-2,5 Milyon €, süre 12-24 ay, hibe oranı % 70(üzerine % 25 dolaylı vergi ilave edilir),yaklaşık 30 sayfalık proje önerisi. Proje kabul edilirse,bütçenin % 50’si teminat istenmeden peşin veriliyor. TÜBİTAK VİDEOSU:http://www.dailymotion.com/video/x1zc7ri_horizon-2020-webineri-29-05-2014_tech21 .

 

SEKİZİNCİ  ADIM: BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜNLERİN YATIRIM DESTEK PROGRAMI

 

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’n yayınlanan yönetmeliğinde ,  TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa , prototipi yapılan ürün yada yazılımın seri üretimine geçişinde aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

 

 DESTEKLER

  1. A) Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40′lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve  en fazla 4 milyon TL.

– Büyük ölçekli firmalarda ilgili oran %10 ve  en fazla 2 milyon TL.

Not 1 :Yatırım projesine konu satın alınacak makine ve teçhizatın, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 63 üncü maddesi kapsamında Bakanlıkça hazırlanan usul ve esaslara uygun olarak alınmış yerli malı belgesi ile tefrik edilmesi durumunda,  belirtilen oranlara 10 puan daha ilave edilir.Başka bir deyişle yukarıdaki oranlar ithal  ve yerli malı belgesiz yerli makine ve teçhizat alımlarında geçeri olup, Yerli Malı Belgesi”ne sahip Türkiye’deki makine ve teçhizat üreticilerinden veya tedarikçilerinden satın alınması halinde % 10’ar puan ilave edilir.

Not 2 : 4 Kasım 2012 tarihinde  KOBİ Yönetmeliğinde yapılan değişikliğe  göre; 10 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi  biri   bir milyon TL´yi aşmayan çok küçük işletmeler mikro işletme, 50 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  beş milyon TL´yi aşmayan işletmeler küçük işletme, 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  40 milyon TL´yi aşmayan işletmeler de orta büyüklükteki işletme olarak belirlendi.Bu programın uygulanması açısından  Küçük işletme: KOBİ tanımında yer alan “Mikro İşletme”yi de  kapsamaktadır.

  1. B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için en az 1 yıl vadeli 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği sağlanmaktadır.

 

  1. C) İşletme gideri desteği

 – Küçük işletmelere Yatırım tamamlandıktan sonraki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75′i hibe olarak ödeniyor.

Hibeli ve kredili desteklerin toplamı 10 milyon TL’yi geçemez.

Öte yandan Ar-ge süreçleri yurt dışında gerçekleşmiş ve o ülkedeki kurum, kuruluş veya fonlar tarafından desteklenmiş olan ar-ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan veya öz kaynaklar kullanılarak yapılan ar-ge faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve patenti alınan teknolojik ürünün üretimine yönelik yatırımı, Türkiye’de yapılması halinde destek kapsamında değerlendirilir. Ayrıca Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde başlatılıp sonuçlandırılan, Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin üretimine yönelik bölge içi ve dışı yatırımlar için de aynı desteklerden yararlanmak söz konusudur.

 

PROGRAMA BAŞVURU ŞEKLİ, İŞLEYİŞİ VE SONUÇLANDIRILMASI

Bu programdan yararlanmak isteyen firmalar uygulama esaslarına, öncelikli teknolojik alanlar listesine, başvuru ile ilgili detaylı bilgiye ve başvuru formuna https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/ internet adresinden ulaşabilmektedirler.

Bizce işleyiş TÜBİTAK-TEYDEB ar-ge proje işleyişine benzemektedir, şöyle ki;

-TÜBİTAK veya KOSGEB’den ar-ge projesinin tamamlandığına dair yazı alınır ve bu yazı ile Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüğü’ne internet üzerinden TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI BAŞVURU FORMU

doldurulup online gönderilir, daha sonra kaşe ve imzalı basılı evrak halinde Genel Müdürlüğe gönderilir. Başvurular,  yılda bir veya birden fazla dönemde Genel Müdürlükçe belirlenen tarihlerde alınır. Başvuru tarihleri Bakanlık web sitesinden ilan edilir.

-Başvuru üzerine “Ön Değerlendirme Formu” hazırlanır. Uygun bulunan başvurular için en 2 öğretim üyesi görevlendirerek, firmayı ziyaret ederler ve denetim sonrası  “Teknik ve Mali İnceleme Rapor”u hazırlarlar. Ayrıca Genel Müdürlükten en az 2 proje sorumlusu, yapılacak yatırımı yerinde inceler.

-Tüm raporlar tamamlandıktan sonra, Değerlendirme Komisyon üyeleri toplanarak kararını verir. Başvuru sahibi firma, karar toplantısının yapılacağı yer ve tarihte, yatırım projesini sunmak üzere Komisyon toplantısına katılır.

-Desteklenmesine karar verilmesi halinde 30 gün içinde sözleşme imzalanır. Sözleşmenin imzalandığı tarih, yatırımın başlangıç tarihi olup, destekleme süresi 36 aydır.

– Komisyonca destekleme kararı alınan yatırım projesinin yatırım sürecinin 6 ay ve üstü olması halinde Genel Müdürlükçe en az 2 öğretim üyesi görevlendirilebilir ve dönemsel “Yatırım İzleme Raporu” hazırlatılarak yatırım 6 aylık dönemlerde izlenir. Ayrıca yatırımını tamamlayan işletme, “Sonuç Raporunu” hazırlayarak Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirmesi durumunda en az iki proje sorumlusu personel ve/veya öğretim üyesi, işletmeyi yerinde ziyaret ederek harcama belgelerini inceler, denetler ve Genel Müdürlük onayına sunmak üzere “Tamamlama Belgesi” düzenleyerek imzalar.

-Tamamlama belgesi alındıktan sonra makine ve teçhizat desteği hibe ödemesi yapılır.  Kredi faiz desteği,  Bakanlık ile aracı kurumlar arasında yapılacak protokollerle belirlenir ve uygulanır. İşletme gideri desteği için mikro ve küçük işletmenin “Tamamlama Belgesi”nin verildiği tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunması gerekmektedir.

 

NOT: Firmalar makine teçhizat desteği için ya aşağıda açıklanan  Ekonomi Bakanlığının 5. Bölge destek Programına ya  da Bilim,Sanayi ve Teknoloji  Bakanlığının bu programına başvurabilir. Aynı makine/teçhizat yatırımı için iki programa aynı anda başvuramaz.

 

  1. ADIM : PATENT YA DA FAYDALI MODEL UYGULAMASI İLE GETİRİLEN VERGİ İSTİSNALARI

 

06.02.2014 tarihinde TBMM kabul edilen Torba Yasası kapsamında Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda oluşan çıktılara patent ya da faydalı model alınması sonucunda elde edilen satış gelirlerine kurumlar vergisi ve KDV istisnası getirilmesi ile bizce Türkiye Ekonomisi için yenilikçi ürünlerin yeterince ticarileşmesini engelleyen yapısal sorununa mikro ve makro ağırlıklı önemli bir çözüm getirilmiştir.

İSTİSNALARIN ÖZÜ

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI 

6 Şubat 2014 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 6518 sayılı Kanun’un 32 ve 82. maddeleri çerçevesinde 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere bir  madde eklenerek Türkiye’ de gerçekleştirilen araştırma ve yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktılara ilişkin patent ya da faydalı model alınmasından sonra 01.01.2015 yılından itibaren seri üretime geçilmesi elde edilecek gelirler,  koruma süresi olan 10 yıl boyunca % 50 kurumlar vergisi istisnası yararlanacaklardır.

KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI

Türkiye’ de gerçekleştirilen Araştırma – Geliştirme ve Yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktıların satışı halinde ihracat faturası gibi KDV’siz  fatura düzenlenecek olup, bize göre söz konusu imal edilen mamul ile ilgili olarak 2015 Ocak başından  itibaren iade talebinde bulunabilinecektir. Bu yolla söz konusu satış gelirlerine tanınan KDV istisnası yanında  % 50 Kurumlar vergisi istisnası getirilmesi, mal alan ve satan firmalar için büyük bir avantajdır.

 

AR-GE MERKEZİ ÇALIŞAN SAYISINDA İNDİRİM

Söz konusu patent ya da faydalı model teşvikleri ile yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş ürünlerin üretimi artacağından, genişleyen üretim için de mühendis ve teknisyenlere gereksinim artacağından sayılarında artış olacak, bu da torba yasayla çalışan sayısı 50’den 30’a indirilen Ar-Ge merkezlerinin artışına yol açacaktır.

Bilindiği üzere 5746 sayılı Ar-Ge Teşvik yasasına göre şimdiye kadar Ar-Ge merkezlerinde mühendis ve teknisyenden oluşan minimum 50 tam zamanlı personel istihdamı ile bu merkezlere harcama ve giderlere ilişkin % 100 Ar-Ge indirimi, personele %80, doktoralıya  %90 gelir vergisi stopaj desteği ile 5 yıl süre ile SGK işveren hissesinin yarısının alınmaması desteği ve damga vergisi istisnası uygulanmaktadır.  30 personele indirmek suretiyle özellikle orta ölçekli KOBİ’lerin de bu teşviklerden yararlanması olanağı doğmuş oldu.

 

10.ADIM : TÜBİTAK  ya da KOSGEB’den ürün yeniliği ar-ge projesini gerçekleştirdikten sonra 3 yıl içinde EKONOMİ BAKANLIĞI’NA  5.BÖLGE  YATIRIM TEŞVİK BELGESİ DESTEKLERİ için başvuruda bulunmaktır.

 

13 Ekim 2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Bölgesel Teşvik Uygulamaları çerçevesinde desteklenen yatırım projeleri kapsamında ilave olarak istihdam edilecek personel için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı için Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır ve Mardin’in de aralarında bulunduğu 6. Bölgede “sabit yatırım tutarı oranı” kaldırılarak, tamamı 10-12 yıl süreyle Ekonomi Bakanlığı tarafından karşılanması söz konusudur.

 

Ayrıca aynı kararın 2. Maddesi ile;

 

-“h) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından desteklenen AR-GE projeleri neticesinde geliştirilen ürünlerin veya parçaların üretimine yönelik yatırımlar” ifadesi ile TÜBİTAK ve KOSGEB AR-GE projelerinin net ve açık bir şekilde Yatırım Teşvik sistemi ile bütünleştirilebileceği belirtilmektedir. Bu şekilde 19/06/2012 tarihindeki Yatırım Teşvik kararının 17.maddesinin 1.fıkrasının h)bendindeki “Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından desteklenen AR-GE projeleri neticesinde geliştirilen ürünlerin üretimine yönelik yatırımlar” ibaresine açıklık getirilmektedir.

 

Ar-Ge projeleri sonucunda oluşan çıktının patent ve faydalı belgesine sahip olması yanında bundan böyle bu belgeler düzenlenmemiş olduğu durumlarda da söz konusu çıktıların üretime yönelik yatırımların TÜBİTAK’ın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı yatırım teşvik belgesine bağlanarak firmaya 5.Bölge destekleri sağlanabilecektir. Buradaki temel şart, projenin destek sürecinin Ekonomi Bakanlığı müracaat tarihinden geriye dönük olarak 3 yıl içinde başarı ile tamamlanmış olması gerekmektedir.

 

Bilindiği gibi TÜBİTAK VE KOSGEB AR-GE projelerinin tamamlanmasından sonra bu kurumlardan alınacak yatırımın tamamlandığına dair bir yazı ile, ilgili sanayi odasına ya da Ekonomi Bakanlığına başvurularak örneğin İstanbul ya da Bursa’da asgari 1 milyon TL meblağlı arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamından oluşan sabit yatırım tutarı için yatırım teşvik belgesi alınarak, HER YER 5. BÖLGE SLOGANI ile aşağıdaki  desteklerden yararlanılmaktadır:

 

5.BÖLGE DESTEKLERİ

 

1.İstanbul’da yada Bursa’da  sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor.  Sabit yatırım tutarı: Arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır. Ar-Ge projelerinde arsa, bina inşaat giderleri desteklenmez.

 

  1. Gümrük vergisi muafiyeti:Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

 

  1. KDV istisnası.

 

  1. Faiz desteği:Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüzbin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

 

  1. Sigorta primi işveren hissesi desteği:Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6-7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

 

  1. Yatırım yeri tahsisi:Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

 

  1. Vergi indirimi:Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar % 70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

 

İl: XXXXX

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2013 /30.09.2015

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2014 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

 

Not: Görüldüğü gibi yatırım teşvikinde örneğin 1. Bölge desteği  sadece KDV istisnası ve 3. Ülkelerden makine ve teçhizat ithalatında gümrük vergisi muafiyeti sağlarken yani yatırım teşvik proje maliyetinin %20 si kadar teşvik sağlarken, yukarıdaki 5. Bölge destekleri ile bizim hesaplamalarımıza göre bu oran %50’nin üzerine çıkabilmektedir.

 

11.ADIM : BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOTANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI
TÜBİTAK ya da KOSGEB’den Ar-Ge ve yenilik projesi tamamlanarak prototipi oluşan yeni ürünün yurt içi tanıtımı ve pazarlama faaliyetinin 25.000 TL’ye kadar, yurt dışı tanıtımı ve pazarlama faaliyeti için 50.000 TL.’ye kadar faaliyet sayısına bakılmaksızın bir yıllık süre içinde fuara katılım, seyahat, reklam, ürün kataloğu vb. giderler için  Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı hibe destekleri vermektedir (20.06.2013 R.G). Prototip ürün projesinin tamamlandığı tarihten itibaren 5 yıl içinde Bakanlığa her zaman için başvuruda bulunabiliniyor. Bu konudaki detaylı bilgileri şu linkten elde edebilirsiniz: “http://sagm.sanayi.gov.tr/DocumentList.aspx?catID=4352&lng=tr”.

Aşağıda okuyucuya ilk incelemede önemli olacağını düşündüğümüz bazı hususlara yer verilmiştir.

 

 

DESTEKLENECEK FAALİYETLER ŞÖYLEDİR:

 

Destek Kalemleri Üst Limitleri 

1

 

Yurt dışı fuar giderleri

 

50.000 TL

2 Yurt içi fuar giderleri 25.000 TL
6 Broşür 4.000 TL
7 Katalog 6.000 TL
8 Flaş bellek 5.000 TL
9 e-ticaret sitesi üyeliği 5.000 TL
10 Yazılı medya gideri 5.000 TL 
Desteklenecek Üst Limit 75.000 TL
   

 

 

BAŞVURU

 

Prototip ürün projesinin tamamlandığı tarihten itibaren 5 yıl içinde Bakanlığa her zaman için başvuruda bulunabiliniyor.  Tanıtım ve pazarlama başvuru dosyası ile başvuru dosyasının CD ortamında kaydedilmiş bir kopyası, elden Bakanlığa teslim edilir.

 

Ayrıca, Bakanlık internet sitesi üzerinden oluşturulacak uygulama üzerinden de elektronik ortamda başvuru yapılabiliniyor. Başvurular Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirilip, karara bağlanıyor. Daha sonra Bakanlık ile firma arasında yapılan sözleşmenin imza tarihinden başlayarak süresi bir yıldır.

 

DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ

 

Başvurular, değerlendirme kriterleri ve alt değerlendirme kriterlere göre değerlendirme komisyonu üyelerince ayrı ayrı puanlanır, puanların ortalaması alınarak değerlendirmeye esas teşkil edecek puan belirlenir ve elli (50) ve üzeri puan alan başvurular destek listesine alınır,

 

Değerlendirmede belirleyici ana kriterler şöyledir:

 

  • Katma Değer Yaratma Potansiyeli,
  • Teknoloji Düzeyi,
  • Arge projesi tamamlandıktan sonra başvurunun hemen yapılıp yapılmadığı,
  • Ürünün Türkiye ve Dünya çapında bir yenilik içermesi,
  • Mikro ve Küçük işletmelere daha çok puan,
  • Söz konusu prototip ürün için patent alınmış ya da alınmak için başvuru yapılmış ise, bu programa kabul edilmek için yapılan değerlendirmede daha yüksek puan alıyor,

 

 

ÖDEMELER

 

– Ödemeler, sözleşmede belirtilen ödeme planı çerçevesinde Türk Lirası cinsinden yapılır.  Harcama ve gider faturalarının ödemeleri yapıldıktan ve faaliyet tamamlandıktan en geç 15 gün içinde Bakanlığa gönderilir. Firma ön ödeme şeklinde avans isterse, bankadan sözleşme tutarı kadar teminat mektubu vermesi gerekiyor.

 

Ödemeler, aynen TÜBİTAK –TEYDEB avans ya da transfer ödemesinde olduğu gibi bankada birinde Bakanlık adına açılan hesaba yapılıyor.

 

  1. ADIM :EKONOMİ BAKANLIĞININ TERCİHLİ OLARAK İHRACATÇI FİRMALARA SAĞLADIĞI DEVLET DESTEKLERİ

EKONOMİ BAKANLIĞI ‘nın özellikle ihracatçı firmaların pazarlama  ve organizasyonel yenilikleri için öngördüğü aşağıdaki  destekleri de firmaların sağlıklı büyümeleri için önemli etkiye sahiptir.

 

YURT DIŞINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FUAR KATILIMLARININ DESTEKLENMESİ:

Yurt dışı fuarın genel nitelikli Milli Katılım veya Türk İhraç Ürünleri Fuarı olması halinde katılım bedelinin % 50’si, 10.000 ABD Dolarına kadar, Sektörel nitelikli Milli Katılım, Yabancı Katılımlı Sektörel Fuar veya Sektörel Türk İhraç Ürünleri Fuarı olması halinde ise 15.000 ABD Dolarına kadar desteklenmektedir.

 

PAZAR ARAŞTIRMASI VE PAZARA GİRİŞ DESTEĞİ:

Sınaî ve/veya ticari şirketler ile yazılım sektöründe faaliyet gösteren şirketlerce gerçekleştirilen yılda maksimum 10 yurt dışı pazar araştırması 2 kişilik gezilerine ilişkin giderler %70 oranında ve yurt dışı pazar araştırması gezisi başına en fazla 7.500 ABD Doları tutarında hibe alınabilmektedir.

 

YURT DIŞI BİRİM, MARKA VE TANITIM FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ:

Sınaî Kuruluşların en fazla 4 yıl,15 birimi geçmemek üzere,

‐Mağazaların kira giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 120.000$.

‐Ofis, showroom ve reyonların Kira giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 100.000$.

‐Depoların Kira ve/veya hizmet giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 100.000$.

‐Yurt dışı birimi bulunan sınaî şirketlerin Türk ürünleri ve birimleri ile ilgili olarak yurt dışında gerçekleştireceği reklâm, tanıtım ve pazarlama giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 150.000$.

‐Yurt dışı birimi bulunmayan ancak yurt içi ve tanıtım yapacağı ülkede marka tescil belgesine sahip sınai şirketlerin ürünleriyle ilgili olarak yurt dışında gerçekleştireceği reklâm, tanıtım ve pazarlama giderleri % 60 oranında ve yıllık en fazla 250.000 $ hibe alabilmektedir.

 

TÜRK ÜRÜNLERİNİN YURTDIŞINDA MARKALAŞMASI, TÜRK MALI İMAJININ YERLEŞTİRİLMESİ VE TURQUALITY®’NİN DESTEKLENMESİ:

Sınaî şirketler 10 yıl süre ile %50 oranlı olarak yılda neredeyse 2,5 milyon dolara kadar reklam, fuar, yurt dışı birim, mağaza açma, kira, franchising sistemi vb için hibe alabilmektedirler.

 

ÇEVRE MALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ:

İmalat firmaların ISO, CE, Çevre ve gıda güvenliği, analiz raporların alınması için belge ve analiz raporu başına %50 oranında ve en fazla 25.000 ABD Doları’na kadar desteklenmektedir.

 

ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ:

Bu destek kapsamında sınaî şirketlerin eğitim hizmeti alımları % 70 oranında yıllık 20.000 $’a kadar hibe desteği alabilmektedir. Bizce bu destek kapsamında URGE faaliyeti adı altında özellikle ihracatçılar birlikleri bünyesinde aynı sektörde faaliyet gösteren firmalar arasında sinerji yaratmak için şu an itibariyle 40’ın üzerinde kümelenme (cluster) grupları oluşturularak, AB’nin en çok önem verdiği bu yapılanmaya geçilmesi bizce firmaların Ar‐Ge ve yenilik proje çalışmalarını teşvik etmektedir.

 

Yukarıdaki analizlerden çıkar sanabileceği gibi, ülkemizin ihracatı arttıkça oluşacak yeni sorunlarla birlikte firmaların Ar‐Ge ve Yenilik proje yapma potansiyelinin de artabileceği ortaya çıkabilmektedir.

 

13.ADIM KOBİLER İÇİN KOSGEB’İN GENEL DESTEK PROGRAMI

 

KOSGEB’in aşağıdaki Genel Destek Programı da pazarlama ve organizasyonel yeniliklere yöneliktir:

 

PROGRAMIN AMACI VE GEREKÇESİ

 

* Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ’ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki KOBİ’lerin de mevcut KOSGEB desteklerinden faydalanması,

* KOBİ’lerin kaliteli ve verimli mal/hizmet üretmelerinin sağlanması,

* Mevcut KOSGEB desteklerinin revize edilerek daha fazla KOBİ’nin bu desteklerden yaygın şekilde faydalanması,

* KOBİ’lerin rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek amacıyla genel işletme geliştirme faaliyetlerinin teşvik edilmesi,

* KOBİ’lerin yurt içi ve yurt dışı pazar paylarını artırmak amacıyla tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin geliştirilmesi.

PROGRAM BAŞVURUSU VE SÜRESİ KOBİ Beyannamesi onaylanmış işletmeler, KBS-KOSGEB Bilgi Sistemi(www.destek.kosgeb.gov.tr) üzerinden online olarak Genel Destek Programı Başvuru Formunu doldurabilirler. Akabinde Genel Destek Programı Başvuru Formu ve Genel Destek Programı Taahhütnamesini kaşeli-imzalı olarak bağlı bulunulan KOSGEB Hizmet Merkezi Müdürlüğüne teslim edilmesi gerekmektedir. Başvurunun uygun bulunmasıyla birlikte ve Taahhütnamenin evrak kayda alındığı tarihten itibaren 3 yıllık program süresi başlamakta olup, onaya müteakip programın içerisinde yer alan desteklere başvuru yapılabilmektedir. Program süresinde destek üst limitleri ve destek oranı aşağıdaki gibi uygulanmaktadır. Desteklere ait detaylı bilgiye sol menüden ulaşabilirsiniz. 3 yıllık süre sonunda program tamamlanmaktadır. İşletmelerin talep etmeleri halinde yeniden Genel Destek Programına başvuru yapabilirler.

 

Sağ taraftaki menüden veya destek adına tıklayarak destek hakkında detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

GENEL DESTEK PROGRAMI DESTEKLERİ DESTEK ÜST LİMİTİ (TL) DESTEK ORANI

Yurt İçi Fuar Desteği 30.000 1.Bölge (İstanbul) %50

Yurt Dışı İş Gezisi Desteği 10.000

Tanıtım Desteği 10.000

Eşleştirme Desteği 15.000

Nitelikli Eleman İstihdam Desteği 20.000

Danışmanlık Desteği 15.000

Eğitim Desteği 10.000

Enerji Verimliliği Desteği 30.000

Tasarım Desteği 15.000

Sınai Mülkiyet Hakları Desteği 20.000

Belgelendirme Desteği 10.000

Test, Analiz ve Kalibrasyon Desteği 20.000

Bağımsız Denetim Desteği 10.000

 

SONUÇ

Firmaların sağlıklı büyümeleri için sadece öz kaynaklarını kullanmaları yeterli olmayıp,yenilik ve ar-ge faaliyetlerinin hareket noktası oluşturduğu yukarıdaki büyüme modeli ile hem prototip imalatının hem de seri üretim yatırımlarının neredeyse yarısı hibe fonları ile karşılanabilmekte, geri kalanı için ise faizsiz yatırım kredisi temin edebilmektedir.Ayrıca SGK ve Stopaj istisnası destekleri ile ar-ge indirimi destekleriyle de teşvikler artabilmektedir.Burada dikkat edilmesi gereken husus bizce,bu modelin işlemesine bir ar-ge projesi ile hatta aynı anda yürüyen 3 ar-ge projesiyle  başlamaktır.Aksi halde işlemesi mümkün değil.

Teknoloji Olgunluk Seviyeleri (Technology Readiness Levels -TRL)’nin Ar-Ge / Yenilik İle Patent/Faydalı Model Çalışmaları İçin Sistematik Bir Temel Oluşturuyor

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 03 Eylül 2014 - 8:16

TEKNOLOJİ OLGUNLUK SEVİYELERİ
(TECHNOLOGY READİNESS LEVELS -TRL)’NİN
AR-GE/YENİLİK İLE PATENT/FAYDALI MODEL ÇALIŞMALARI İÇİN SİSTEMATİK BİR TEMEL OLUŞTURUYOR

Güncellendi.

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

İ. Hakan Dedeoğlu
Ar-Ge Mühendisi

www.abdanmer.com
abdanmer@gmail.com

 

Tübitak-Teydeb ve H2020 projeleri yazdıkça teknoloji olgunluk seviyeleri( )nin 1-9 arası sınıflandırılmasının önemini daha iyi anlamaya başladık. Ar-ge ve yenilik faaliyetlerinde bize sistematik bir bakış açısı veriyor.Örneğin ar-ge faaliyetlerinin bu seviyelerin 1-5 arası olduğunu,yenilik faaliyetlerinin minimum 6’ıncı seviyeden başladığını ,1-5 arası seviyelerin alt kırılımında ;TRL 1-literatür tarama,TRL 2-3 uygulamalı araştırma,TRL 4-5 deneysel geliştirme(teknoloji geliştirme ya da tasarım ve doğrulama).Yenilik TRL  6-9 arası,TRL  6 prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,TRL 7 prototipin gerçek çalışma ortamında denenmesi,TRL 8 gerçek ürünün testi,TRL 9 gerçek ürünün kullanım yerinde imalat koşullarında geçerliliğinin kanıtlanması.Bu işlemler tamamlandıktan sonra ,seri üretim şartlarında ekonomik ölçekli üretime sıra geliyor.

Yeni bir ürün yada sürecin fikir-düşünce aşamasından ürünün ya da sürecin görevini başarı ile yerine getirmesine kadarki tüm teknolojik çalışmalar, Teknoloji Olgunluğu kavramı ile ifade edilmektedir. Bu olgunluk genellikle aşağıdaki gibi 9 seviyede açılımı yapılmaktadır.

 

 

TEKNOLOJİ OLGUNLUK SEVİYELERİNİ (TECHNOLOGY READİNESS LEVELS (TRL)

 

TRL 1 -Temel prensiplerin gözlenmesi

TRL 2 -Teknoloji konseptinin formüle edilmesi

TRL 3 – Konseptin  deneysel kanıtlanması

TRL 4 – Laboratuvar seviyesinde teknolojinin geçerliliğinin onaylanması

TRL 5 – Bütün ya da bileşenler itibariyle prototipin bilgisayar ortamında tasarımının onaylanması

TRL 6 – Prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

TRL 7 – Prototipin  gerçek çalışma ortamında denenmesi,

TRL 8 – Prototipin test edilmesi,

TRL 9 – Prototipin gerçek imalat şartlarında geçerliliğinin kanıtlanması.

 

 

AR-GE VE PATENT/FAYDALI MODEL ÇALIŞMALARININ ANALİZİ

 

TÜBİTAK 1501-1507-1509 ve 1511 destek programlarında bize göre TRL 1 den 9 a kadar ki bütün teknojik çalışmaların yapılması ve araştırma sonuçlarının gösterilmesi gerekmektedir.  Proje önerisi hazırlarken TRL in gerektirdiği temel araştırmadan itibaren, makale, patent, Avrupa Birliği’nde çıkan projelerin incelemesi, proje ön çalışması ile mevcut teknolojik durumun ortaya konması, tasarım aşamaları, katı modelden mühendislik hesapları, bilgisayar ortamında bileşenler bazında ve sistemin tümünde tasarım doğrulama, laboratuvar ortamında prototip ön doğrulama, prototip imalat, test ve uygulama koşullarında tasarımın geçerli kılınması aşamalarında yapılması ön görülen faaliyetler sistematik olarak ortaya konulması gerekmektedir.

 

Aynı şekilde KOSGEB’in Ar-Ge ve İnovasyon destek programı formatının doldurulmasında da TRL in 9 seviyesine karşılık gelen faaliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

 

Oysa gerek TÜBİTAK gerekse KOSGEB’in Ar-Ge projesi ile prototip tamamlanan ürünün piyasada ticarileşmesi ve seri üretime geçmesi için gerekli olan Teknoyatırım ve Teknopazarlama faaliyetlerini yerine getirilmesi için minimum TRL in 6. Seviyesinden başlamak gerekmektedir.

 

Patent çalışmalarında bizce TRL 1 ile 5 arası çalışmaların yapılması yeterlidir. Eldeki dokümanlara göre bir uzman kişi, bu ürünün prototipinin yapılabileceğine kanaat getirmesi yeterlidir, prototipi imal etmesi gerekmez. Uygulamada patent başvuru çalışmalarını gözlemlediğimiz de genelde ürün ile mevcut patent araştırması yapılıp, literatür taramanın ihmal edildiğini gözlemlenmektedir. Bizce bu uygulama eksik ve risklidir. Çünkü patent alınan bir ürün için daha önceden literatürde çalışma yapılıp kamuya mal edilmiş ise ispatlanması halinde alınan patent iptal edilebilir. Ek risk olarak alınan patente dayalı olarak vergisel teşviklerden yararlanmış isek patent iptali ile bunun cezalı olarak geri ödenmesi gerekmektedir. Bu bakımdan patent alınacak yeni ürünün literatür taraması yapılmalıdır.

 

Faydalı model bence buluşu dışarıda tutarak yine TRL 1 ile 5 arası çalışmaların yapılması gerekmektedir. Patent için üç önemli bileşen olan buluş, yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik kriterlerinden buluş unsuru dikkate alınmamaktadır.

 

H2020 DE TRL İN UYGULANMASI

 

Yukarıda ki analizlerde TRL 1 den 9 a kadarki araştırma ve yenilik faaliyetleri ile minimum TRL 6 dan başlayan prototipi  tamamlanan bir ürünün ticarileşmesi için yapılan sadece yenilik faaliyetlerinin açıklanması H2020 de net bir şekilde karşılığını bulmuştur. İlan edilen çağrılarda proje çalışmaları ile hangi seviyeden hangi seviye hedef alınacağı tanımlanmaktadır.

 

Araştırma ve Yenilik Faaliyetlerin Tanımı: Faaliyet öncelikle yeni bilginin oluşturulmasına ve/veya yeni ya da iyileştirilmiş teknoloji, ürün, süreç, hizmet ve çözümüne dair yapılabilirliğin araştırılmasına(keşfedilmesine) yardım eden faaliyetlerden meydana gelir. Bu amaçla, temel ve uygulamalı araştırmayı, teknoloji geliştirme ve entegrasyonu, laboratuar ya da simüle edilmiş (çalışma ortamına benzetilmiş) ortamdaki küçük çaplı prototipler için test ve doğrulamayı içerebilir. Projeler, gerçek çalışma ortamına yakınlık içinde teknik yapılabilirliğini göstermeye yardımcı olmak amacıyla sınırlı ölçüde demonstrasyon (performans gösterimi) ya da pilot faaliyetleri kapsayabilir.

 

Yorum; TRL in 1 den 9 a kadarki tüm seviyelerini kapsadığını görmekteyiz. Buradaki Ar-ge çalışmaları daha yoğun olduğundan Avrupa Komisyonu direkt maliyetin %100 ile üzerine % 25 genel giderlerin-ovearhead- ilavesiyle bu oran % 125’e kadar hibe oranı çıkabilmektedir.

 

Yenilik Faaliyetlerin Tanımı: Faaliyet ağırlıklı olarak yeni, değiştirilmiş ya da iyileştirilmiş ürün, süreç ya da hizmetlerin üretim plan ve düzenleme ya da tasarımının oluşturulmasına doğrudan yardım eden faaliyetleri kapsar. Bu amaçla, prototip, test, demonstrasyon, pilot tesis, büyük ölçekli ürün doğrulama ve piyasa kopyasını içerir.

 

“Demonstrasyon ya da pilot tesis” yeni ya da iyileştirilmiş teknoloji, ürün, süreç, hizmet ya da çözümünün teknik ve ekonomik uygunluğunun gerçek (ya da gerçeğe yakın) sınai ya da başka çalışma ortamında büyük ölçekli prototip ya da demostrasyonu olarak kanıtlanmasına yardım eder.

 

“Pazar kopyası” daha önceden performans gösterimi yapılmış, ancak pazar engelleri yada hataları kaldırma nedeniyle piyasaya uygulaması/dağıtımı yapılmamış yeniliklerin ilk piyasaya sunumu/ dağıtımını desteklemeye yardım eder. Daha önce piyasaya başarı ile sunulmuş yeniliklerin yeniden çoklu olarak piyasaya sunulması, yenilik faaliyeti değildir. Bu anlamda “ilk”in anlamı Avrupa piyasasına ya da ilgili sektöre ilk sürülmesi demektir. Çoğu kez projeler piyasadaki gerçek çalışma şartlarında sistem seviyesinde teknik ve ekonomik performanslarının kanıtlanmasını  içerir. Projeler sınırlı ölçüde araştırma ve geliştirme faaliyetleri içerebilir.

 

Yorum; yenilik çalışmalarında prototip ürün elde edilmiş (örneğin prototip kalıp kullanılmış tek gözlü kalıp) fakat seri imalat kalıpları (40 gözlü kalıp) ile üretilmesi esnasında olabilecek problemler giderilmesi gibi veya prototip ürünün ölçek olarak 1/10 u oranında elde edilmiş iken 1/1 oranında gerçek boyutlarda üretilmesi problemlerinin çözülmesi, veya tam tersi içinde geçerlidir. Ar-Ge çlışması olmadığı veya çok sınırlı kaldığı için hibe oranı direkt maliyetin %70 ile %25 genel giderlerin-ovearhead- ilavesiyle bu oran %87,5’a çıkabilmektedir.

 

SONUÇ;

 

TRL in önce ruhunu mantığını algılayarak hazırlayacağımız TÜBİTAK, KOSGEB, Patent/faydalı model, Eureka, Eurostars veya H2020 destek programları için proje veya fikri mülkiyet haklarının korunması için hazırlanacak dosyaların oluşmasında kullanılmalıdır. Bu şekilde hazırlanacak dosyaların kabul oranı yüksek olacaktır veya daha sonra alınacak patent/faydalı model başvurularının iptal edilme riski ortadan kalkacaktır.

Araştırma ve Yenilik Kavramı Bakış Açısındaki Son Gelişmeler Işığında Tübitak-Teydeb 1501 ve 1507 Proje Öneri Bilgileri Formunun Bilimsel Yönteme Göre Doldurma Denemesi

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 02 Eylül 2014 - 8:59

ARAŞTIRMA VE YENİLİK KAVRAMI BAKIŞ AÇISINDAKİ SON GELİŞMELER IŞIĞINDA TÜBİTAK-TEYDEB 1501 VE 1507 PROJE ÖNERİ BİLGİLERİ FORMUNUN BİLİMSEL YÖNTEME GÖRE DOLDURMA DENEMESİ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

www.abdanmer.com
abdanmer@gmail.com

 

GİRİŞ

Uluslararası Ar‐Ge kılavuzu olan FRASCATİ’ye göre, Proje faaliyeti bilimsel ve teknik belirsizliklerin giderilmesi ve bu yolla teknik ve kullanıcı dostu yeniliklerin gözle görülür ölçüde ortaya çıkarılmasıdır. Yenilikçi unsurların tanımlanması ise uluslararası kılavuz olan OSLO kılavuzuna göre yapılmaktadır (FRASCATİ kılavuzu, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü OECD ülkelerinin İtalya’daki Frascati şehrinde toplanarak, Ar‐Ge projelerinin geçerlilik kriterlerini belirlediği bir dokümandır. Avrupa Birliğinde ve Türkiye’de Ar‐Ge projeleri yazarken, bu kılavuzdaki parametrelere dikkat edilir).

 

BİLİMSEL YÖNTEM MANTIĞININ PROJE YAZMA İŞİ İLE İLİŞKİLENDİRİLMESİ

 

Proje yazma her şeyden önce bilimsel bir faaliyettir, sonra teknik,mali, ticari, finansal, muhasebesel ve vergisel bir mükemmeliyet sistem faaliyetidir. Şu anda geçerli olan bilimsel yöntem büyük oranda K.R.POPPER’in bilimsel mantık ve bilimsel yöntemine dayanmaktadır. Buna göre bilimsel yöntem aşamaları “S1‐>DÇ‐>HE ‐>S2 şeklinde sıralanabilir. Bu bilimsel yöntem tüm çalışma alanları için uygulanabilir. Proje yazma faaliyeti olarak  spesifik alanımızı tanımlarsak, burada;

 

s1Rekabetçi piyasada firma olarak karşılaştığımız, bizi sıkan ve negatif etkileyen sorunlar bizim projemizin çıkış noktasıdır. POPPER’e göre yaşam ve dolayısıyla proje faaliyeti her şeyden önce bir sorun çözme faaliyetidir. Süreç, sorunun kendisiyle ve bunun bir sorun olmasının nedenleriyle başlamaktadır. Sorun faydalı bir durumsal faktördür.

 

 

 

dcBizim sorun (S1) için önerdiğimiz teknolojik yöntem ve deneme çözümleridir. Firmanın mevcut durumuna ve yerli/ yabancı muadillere(rakiplerine) göre farklı yeni özgün önerilerdir. Bu çözüm önerileri, konusunda uzman olmayan kişilerin göremediği türden sorun çözme durumlarıdır. Deneme çözümleri çok sayıda yani çoklu olmalı, tek çözüm varsa bir araştırmadan söz etmek mümkün değil, bu çözüm olsa olsa bir yatırım faaliyetidir. Çözümler (amaçlar, hedefler, başarı ölçütleri) ne denli açıklıkla formülleştirilmiş olursa olsun, onlara eriştirmeyi sağlayacak araçlar da olmalıdır. Bu gibi araçlar yoksa yaratmak gerekir. Aksi takdirde ne denli iyi olsalar da amaçlar gerçekleştirilemez. Burada amaç‐araç(yöntem)  uyumu olmalıdır.

.

 

heBizim deneme çözümlerine karşı; kavram geliştirme, tasarım aşaması ve uygulama düzeyinde yaptığımız eleştiril analiz, mühendislik çalışmaları, laboratuvar ve bilgisayar ortamındaki doğrulama çalışmaları ve imalat sürecindeki geçerlilik testleri yoluyla, geçerli olabilecek çözümler dışında uygun olmayan teknolojik çözüm ve yöntemlerini ortadan kaldırma ve ön seçimini yaptığımız teknolojik çözümlerin öngörülen ve öngörülmeyen hatalarını, risklerini hareket planları aracılığıyla eleme sürecidir. Deneysel ön çalışmaların ve devamındaki çalışmaların yanlış çıkması sık rastlanan bir durumdur. Uygulamalar ilerledikçe teknolojik çözümlerin, gerçekliğin önünde sınanması ve deneyin ışığında da düzeltilmesi gerekir. Üstelik bazı istenmeyen ve beklenmeyen yanlışlar, ancak uygulamadaki sonuçların eleştirel bir biçimde incelenmesiyle tanınabilir. Çünkü bu bağlamda girişeceğimiz her eylemin amaçlanmamış ve istenmeyen sonuçlar vermesinin de olası olduğunu göz önünde tutmamız gerekir. Örneğin rekabetçi bir konum elde etmek için ürünümü farklılaştırırsam, piyasada başka firmaların taklitleri ile ürün fiyatım daha sonra düşer. Oysa bu durum, benim hedefim değildir. Bu bakımdan projelerin yönetiminde eleştirel bir uyanıklık gösterilmesi ve projelerin Hata‐Eleme yoluyla sürekli düzeltilmesi gerekir.

 

s2Bilimsel faaliyet veya proje çalışmaları sonucunda varılan ve içinden yeni sorunların ve iyileştirilmelerin çıktığı durumdur. Başlangıç koşullarından farklı çözüm çıktılarıdır. Bilimsel faaliyet ya da proje çalışmaları sonucu istediğimiz sonuca ulaşamayarak başarısız olsak bile, (S2) her zaman (S1) den farklıdır. Döngüsel değildir. Çünkü öğretici olarak bize bir sonraki Ar‐Ge çalışmasında neleri yapmamamız gerektiğini ortaya çıkarır.

 

 

 

Not: Bu açıklamalarda <Bryan Magee’nin Karl POPPER’in Bilim Felsefesi ve Siyaset Kuramı, Remzi

Kitabevi, İstanbul,1982 kitabından yararlanılmış olup,ayrıca POPPER’n “the logic of scientific discovery,YKY yayınlarından “daha iyi bir dünya arayışı” ile “ hayat problem çözmektir” eserlerinden yararlanılmıştır.

 

 

BİLİMSEL YÖNTEMİN TÜBİTAK’IN 2014 MAYIS SONU İTİBARİYLE İYİLEŞTİRDİĞİ YENİ ARGE PROJE ÖNERİSİ FORMATINA UYARLANMASI

 

TÜBİTAK-TEYDEB ArGe proje önerisinin ana bölümleri, aşağıdaki gibi sıralanmıştır:

 

Bölüm A – Kuruluş Bilgileri ve Proje Özeti

A.0- İlgili Proje ile Karşılaştırma……………………………………………………………………………………………………

A.1- Proje Ön Bilgileri

A.2- Kuruluş Bilgileri

A.3- Proje Özeti……………………………………………………………………………………………………………………….

A.4- Proje Kısa Tanıtımı……………………………………………………………………………………………………………..

Bölüm B – Projenin Endüstriyel Ar-Ge İçeriği, Teknoloji Düzeyi ve Yenilikçi Yönü.

B.1-Projenin Somut / Ölçülebilir Hedeflerle Tanıtımı ve Çözüm Yaklaşımları (Ar-Ge Sistematiği).

B.2-Projenin Yenilikçi Yönleri

B.3-Projenin Teknoloji Düzeyi

Bölüm C – Proje Planı ve Kuruluş Altyapısı

C.1- İş Planı

C.2- Proje Yönetimi ve Organizasyonu.

C.3- Kuruluş Altyapısı

C.4- Risk ve Finansman Yönetimi…………………………………………………………………………………………………

Bölüm D – Projenin Ekonomik Yarara ve Ulusal Kazanıma Dönüşebilirliği

D.1- Ekonomik Öngörüler.

D.2- Ulusal Kazanımlar.

Bölüm E – Proje Bütçesi

E.1- Personel Giderleri Tahmini Maliyet Formu (M011).

E.2- Seyahat Giderleri Tahmini Maliyet Formu (M012).

E.3- Alet/Teçhizat/Yazılım/Yayın Alımları Tahmini  Maliyet Formu (M013).

E.4- Ar-Ge ve Test Kuruluşlarına Yaptırılan İşler Tahmini Maliyet Formu (M014).

E.5- Hizmet Alımları Tahmini Maliyet Formu (M015).

E.6- Malzeme Alımları Tahmini Maliyet Formu (M016).

E.7- Dönemsel Tahmini Maliyet Formu (M030-TL)

 

 

SORUN (S1) Adımı

 

Yukarıdaki bilimsel Yöntem şemasına  göre proje yazmaya önce TÜBİTAK’ın proje öneri

Formatındaki     A.4.’deki “Kuruluş Kısa Tanıtımı ve Projenin Başlatılma Gerekçesi

Kuruluşunuzun ana faaliyet alanı, başlıca ürün ve hizmetleri, kuruluşunuza rekabette avantaj sağlayan ana / öz yetkinlikleriniz (en iyi olduğunuz alanlar) ve kuruluşunuzun gelecek vizyonu ile ilgili özet bir bilgi vererek, önerilen projenin tüm bunlarla ne şekilde ilişkilendiğini (projenin kuruluşunuz için stratejik önemini) açıklayınız” bölümü (yani şemamızdaki S1 adımı) ile başlarız ve aşağıdaki bölüm detaylandırılır:

B.3. Projenin Teknoloji Düzeyi

Tekniğin/Teknolojinin Bilinen Güncel Durumu (“State-of-the-Art”)

Proje konusu ile ilgili ulusal/uluslararası mevcut düzeyi açıklayınız.

 

Sözgelimi tüketici tercihlerinin değişmesinden pazar payımızın düşmesi, reklamasyonların çokluğu, küresel rekabetle teknolojinin ve sektörel rekabetin gerisinde kalınması, yeni müşteri talepleri, maliyetlerin düşürülmesi, kalitenin arttırılmasının sağlanması, yeni yada önemli derecede iyileştirilmiş bir ürünün üretilmesi için yeni bir süreç hattı, makine ve otomasyon ihtiyacı gibi. Ar‐Ge Projemizin başlangıç noktası olan mevcut sorunumuzun iyi tanımlanması için; Japon yazar Masaaki İmai’ın sürekli iyileştirme anlamına gelen “KAIZEN” modeline göre, neden sorusunun 5 kez arka arkaya tekrarlayıp sorulmasıyla ancak gerçek kök sebebin bulunabileceği yaklaşımını, bir yöntem olarak benimseyebiliriz.

 

Örnek;

Soru 1: Makine neden durdu?

Cevap 1: Çünkü aşırı yüklemeden dolayı sigorta attı

Soru 2 : Neden aşırı yükleme oldu?

Cevap 2 : Çünkü yağlama yetersizdi.

Soru 3 : Neden yetersiz?

Cevap 3 : Çünkü yağlama pompası düzgün çalışmıyordu.

Soru 4 : Neden düzgün çalışmıyordu?

Cevap 4 : Çünkü pompanın mili aşınmıştı

Soru 5 : Neden aşınmıştı?

Cevap 5 : Çünkü içine pis su girmişti.

 

Bu soru‐cevaplardan sonra yağlama pompasına bir süzgeç ekleyerek kök sorun halledilmiş oluyor. Böyle düşünmeseydik çoklukla gözlendiği gibi sadece sigortayı değiştirmekle yetinseydik problemin tekrarı söz konusu olacaktı.

 

Aslında projenin başlangıç noktası, sorunu iyi tanımlamaktır. Brüksel’deki Ar‐Ge toplantılarında şu sözleri sık sık duyduğumu hatırlıyorum: ”hibe almak için proje yapıp Brüksel’e gelmeyin, Avrupa’nın sorunlarını çözmek ve buna bağlı teknolojik çözüm  riskinizi paylaşmak için bizden destek isteyin”. Başka bir deyişle:” no problem =no Project= no Money”.

 

Bizim AB projeleri yazarken öğrendiğimiz bir husus; projenin başlatılma gerekçesi bölümünde (state of the art) aşağıdaki 5 soruyu cevaplayarak en fazla iki paragraflık bir açıklama ile değerlendiriciyi 15 saniye içinde devamını okuma konusunda olumlu ya da olumsuz etkileyerek, projenin tümünün etki altına alınmasıdır:

 

‐ Sıkıntı nedir? Hangi problemi çözmeyi deniyoruz?

‐ Problem sektörel, lokal, ulusal ya da uluslar arası boyutta mı?

‐Problem halihazırda yerli ve/veya yabancı muadiller (rakipler) tarafından

çözümlendi mi? Yetersiz kalınan hususlar nelerdir?

‐Niye şimdi proje veriyoruz? Projeyi şu anda tamamlamayıp geciktirirsek

nelerle karşılaşırız?

‐Niye biz sorunun çözümüne talibiz? Yeterli personel ve ekipman alt yapısı ve

tecrübemiz projeyi gerçekleştirmeye müsait mi?

Kaynak: Sean McCarthy,how to write a competitive proposal for framework 7,

watermans printers ltd,cork, Ireland,2007.

 

DENEME ÇÖZÜMLERİ (DÇ) Adımı

 

Daha sonraki proje adımı;

Projenin Amacı,B.1’de Proje Hedefleri

Projenin hedeflenen çıktılarını tanımlayan, en önemli (en fazla 5 adet) somut ve ölçülebilir başarı ölçütlerini (kapasite, fiziksel boyut, çalışma koşulları, hız, çeşitli performans değerleri, vb.) aşağıdaki tabloda belirtiniz.”

Bu bölümde;

1‐ Projenin kısa tanımı,

2‐ Alt bileşenleri ve fonksiyonel işleyişi,

3‐Projede öngörülen belli başlı Ar‐Ge çalışmaları belirtilir. Amacın tanımlanmasından sonra, projemizin yenilikçi unsurunu belirleme çalışması yapılır.

 

Daha sonra proje yazmanın esas kalbi olarak gördüğümüz “B.2. Projenin Yenilikçi Yönleri

Yenilikler

Projede hedeflenen çıktının yenilikçi yönlerini, pazar ve sektördeki (firma içinde, yurt içinde veya dışında) benzerlerine göre öngörülen farklılıklarını, avantajlarını, üstünlüklerini kısaca özetledikten sonra, aşağıdaki iki tabloda mümkün olduğunca somut/sayısal, ölçülebilir değerlerle kıyaslayarak belirtiniz.

geliriz. Projenin yenilikçi unsurları kendi mevcudumuza ve yerli/yabancı muadillerine göre kıyaslama yapılır.

 

Burada önemli olan mevcut durumumuza ve yerli ve yabancı muadillere göre, hem alt teknolojik bileşenler bazında hem de sistem bütünlüğü bazında bileşenler arasındaki ilişkilerin dinamik analizi yapılmalıdır.

Einstein’ın izafiyet teorisine göre: Dünyadaki her şey, ancak başka bir şey ile olan mukayesesine göre gerçektir. Mukayese veya referans yoksa ileri sürdüğümüz yenilik boş bir ifadedir.

 

İncelemeyi yapacak olan TÜBİTAK uzmanı ile denetlemeyi yapacak hakemlere daha iyi mukayese imkânı verebilmek için eklerde bölümler bazında eskilerin resimleri ve yenilerin katı modelleri görsel olarak  verilir. Her projede ürün ve bu ürünü üretecek süreci birlikte ele almak daha rasyoneldir.

 

Bir bütünü diğer bir bütüne göre bütün halinde kıyaslama yapmak zor olduğu için, makineleri yada proses hattını yenilikçi yönleri itibariyle 5‐7 arası alt gruba, bileşene ya da bölüme ayırırız. Her bir proje alt bölümünü mevcudumuz ya da yerli/yabancı muadil alt bölümü ile kıyaslayarak, özgün yönleri ortaya çıkarırız. Eğer proje konusu, PROSES HATTI gibi bir sistem ise bu kez projenin bütünü, sistem alt elemanlarına ve aşamalarına bölünür.

 

Daha sonra,

Proje Faaliyetlerinin Kapsadığı Teknik ve Teknolojiler ile Özgün Katkılar

Projede özellikle tasarım/geliştirme süreçlerinde geliştirilecek ya da kullanılacak teknik ve teknolojileri aşağıdaki tabloda listeleyiniz. Projenin teknik/teknolojik içeriğine kuruluşunuzun özgün katkılarını ve kuruluşunuz dışından destek alınacak uzmanlık konularını da belirtiniz (Tablo T.1):

 

Teknik / teknolojinin adı/tanımı Kullanılacak / Geliştirilecek Projede niçin ihtiyaç duyulduğu Projenin hangi aşamasını ilgilendirdiği (iş paketi no) Bu çalışmayı yürütecek –en az lisans derecesine sahip- proje personelleri Kuruluş dışından danışmanlık / hizmet alınacak kişi ya da kuruluşlar
“… analizi”          
“Yeni …üretim tekniği”          
“… testleri”          
           
           

Geçilir.

Bize göre bu tablonun doldurulmasında Teknoloji Olgunluk (ya da Hazırlık )Seviyeleri (TRL-Technology Readiness Levels) tablosu baz alınmalıdır.

 

– TRL 1 –  temel teorik prensiplerin gözlenmesi,

– TRL 2 –  teknoloji kavram geliştirme ve neden-sonuç ilişkilerinin formüle edilmesi,

– TRL 3 –  teknoloji kavram geliştirme ve ilişkilerinin analitik ve deneysel kanıtlanması,

– TRL 4 – Laboratuvar ortamında teknolojinin doğrulanması,

– TRL 5 –Prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda doğrulanması,

– TRL 6 – Prototip ürünün çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

– TRL 7 –Prototip ürünün gerçek çalışma ortamında performans gösterimi,

– TRL 8 – Prototip ürünün tamamlanması ve fiziksel testlerle standartlara olan uygunluğunun kalifiye edilmesi,

– TRL 9 –Prototip ürünün gerçek ortamda geçerliliğinin kanıtlanması.

 

Bir örnek:

 

Proje Faaliyetlerinin Kapsadığı Teknik ve Teknolojiler ile Özgün Katkılar

Projede özellikle tasarım/geliştirme süreçlerinde geliştirilecek ya da kullanılacak teknik ve teknolojileri aşağıdaki tabloda listeleyiniz. Projenin teknik/teknolojik içeriğine kuruluşunuzun özgün katkılarını ve kuruluşunuz dışından destek alınacak uzmanlık konularını da belirtiniz (Tablo T.1):

 

Teknik / teknolojinin adı/tanımı Kullanılacak / Geliştirilecek Projede niçin ihtiyaç duyulduğu Projenin hangi aşamasını ilgilendirdiği (iş paketi no) Bu çalışmayı yürütecek –en az lisans derecesine sahip- proje personelleri Kuruluş dışından danışmanlık / hizmet alınacak kişi ya da kuruluşlar
PAZAR-TALEP ANALİZİ KULLANILACAK PROJE BAŞABAŞ ANALİZİ İÇİN KAVRAM GELİŞTİRME    
TEKNİK YAPILABİLİRLİK ANALİZİ-LİTERATÜR TARAMA KULLANILACAK        
TEKNİK YAPILABİLİRLİK ANALİZİ-PATENT TARAMA KULLANILACAK        
SWOT ANALİZİ KULLANILACAK        
MALİ ETÜD KULLANILACAK        
RİSK ANALİZİ KULLANILACAK        
ULTRASONİK DEBİ ÖLÇÜM SİSTEMİNİN TASARIMI GELİŞTİRİLECEK        
VALF TASARIMI GELİŞTİRİLECEK        
HABERLEŞME ÜNİTESİ TASARIMI GELİŞTİRİLECEK        
ULTRASONİK ÖLÇÜM VERİLERİNİN KULLANILABİLMESİ İÇİN MATEMATİKSEL MODEL OLUŞTURULMASI GELİŞTİRİLECEK        
ELEKTRONİK KART TASARIMI GELİŞTİRİLECEK        
Mühendislik ANALİZLERİ GELİŞTİRİLECEK        
TEST PLATFORMU TASARIMI GELİŞTİRİLECEK        
DENEY PLANINI TASARLANMASI GELİŞTİRİLECEK        
SONLU ELEMANLAR YÖNTEMİ          
———-          
———          
YAZILIMIN TESTLERİ GELİŞTİRİLECEK        
TEST PLATFORMUNUN İMALATI          
————–          
TEST PLATFORMUNUN TESTLERİ          
ULTRASONİK VANA İMALATI          
HİDROLİK VANA          
CE TESTLERİ KAPSAMINDA ELEKTRİKSEL TESTLER          
TEST PLATFORMINDA YAPILAN TESTLER          
SAHA TESTLERİ          

 

 

 

 

 

 

HATA ELEME (HE) Adımı

 

Hata Eleme (HE) süreç adımına karşılık gelen TÜBİTAK proje alt bölümlerini yazmaya sıra gelir. Tasarım/proses FMEA (Failure Mode Effect Analysis) risk analizleri, sonlu elemanlar yöntemi ile statik, dinamik, termal, yorulma, akış analizleri, test ve mühendislik analizleri, laboratuvar çalışmaları ile ÜRETİME GEÇMEDEN TASARIM aşamasında birden çok üretim yönteminin yanlışlanması (falsify) ve bizim parametrelere göre uygun bulup seçtiğimiz bir yöntemin doğrulama faaliyeti yapılır (verify). İmalat aşamasında ise uygun bulduğumuz yöntemin tüm şartları karşıladığını göstermek için uygunluk testleri yapılarak tasarım geçerli kılınır (validity).

 

Hata eleme adımları;

Hata eleme adımları iki aşamada gerçekleştirilir. Birincisi birden fazla deneme çözümü içinden bir tanesi hariç diğerlerinin ortadan kaldırılması süreci ile ortaya çıkan ve bize göre uygun bulunan bir yöntemin her bir tasarım girdisinin tasarım çıktısını doğrulaması(verify)dır. Bu adım genelde tasarım aşamasında gerçekleşir ve Analizleri, Mühendislik hesaplamalarını vs. kapsar. İkincisi proje çıktısının kullanım şartlarında tüm girdilerin tüm çıktıları karşıladığının doğrulanmasıdır. Diğer bir ifade ile uygunluk testleridir.

 

Hata Eleme ya da Ortadan Kaldırma süreci ,

 

“B.1 Projenin Somut / Ölçülebilir Hedeflerle Tanıtımı ve Çözüm Yaklaşımları (Ar-Ge Sistematiği)”ile

“C.1. İş Planı- İş Paketi Tanımlama Formu”

Bölümlerinde hata‐eleme süreci tanımlanır.

 

Asıl Ar‐Ge faaliyetleri bu çalışmalardır. “Ar-Ge Sürecinde Kullanılacak Yöntemler –Yukarıda tanımlanan proje hedeflerine ulaşmak için uygulanacak analitik / deneysel çözüm yöntemlerini belirtiniz.” Projenin Ar‐Ge Unsuru ve sistematiği bu bölümde belirtilir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi ArGe; uygun teknolojik yöntemlerin bulununcaya kadar diğer çözümlerin elenmesi ve ön seçim bu bölümde açıklanır.

 

Seçtiğimiz teknolojik yöntemlerin bilimsel ve teknik belirsizliklerin ( risklerin )belirlenmesi ve giderilmesi  çalışması ise formatın B.3’deki

 

Teknik/Teknolojik Belirsizlik ve Zorluklar

Kuruluşunuzun mevcut bilgi birikimini ve geçmiş projelerden elde ettiği yeteneklerini dikkate alarak, önerilen projenin geliştirilmesi sırasında deneyim sahibi olmadığınız, ilk kez karşılaşacağınız, üstesinden gelmeniz gereken teknik/teknolojik belirsizlikleri ve zorlukları açıklayınız.  (En fazla 3000 karakter)

Bölümünde açıklanır. Ayrıca proje süreci dışındaki dışsal ve çevresel faktörlerin riskleri, giderilmesi ve hatta B planları aşağıdaki bölümde açıklanır:

 

C.4. Risk ve Finansman Yönetimi

Projenin Yürütülmesi Sırasında Karşılaşılabilecek Riskler ve Alınacak Önlemler

Projenin yürütülmesi sırasında karşılaşılması olası teknik, mali, idari ve hukuki riskler ile, bunların en aza indirilmesi için ne tür önlemler almayı planladığınızı (“B plan(lar)ınızı”) belirtiniz.

 

 

Risk

Riskin Gerçekleşmemesi İçin Alınan Önlemler Alınan önlemlere rağmen riskin gerçekleşme olasılığı nedir ve gerçekleşme durumunda etkisi ne düzeyde olabilir? Alınan önleme rağmen riskin gerçekleşmesi durumunda yapılacaklar

(“B Planı”)

Olasılık

(Yüksek / Orta / Düşük)

Etki

(Yüksek / Orta / Düşük)

         
         
         

 

Proje Çıktısının Ticarileşmesi Aşamasında Karşılaşılabilecek Riskler ve Alınacak Önlemler

Ticarileştirme aşamasında kuruluşunuzun karşılaşılabileceği olası engelleri (teknik, mali, hukuki, fikri mülkiyet hakları vb.) ve bu engellerin aşılmasına ilişkin planlarınızı belirtiniz. Ayrıca proje faaliyetlerinin ve proje çıktısının çevreye ve canlılara olumsuz etkileri varsa, bunlara karşı almayı planladığınız önlemleri belirtiniz.

 

 

Risk

Riskin Gerçekleşmemesi İçin Alınan Önlemler Alınan önlemlere rağmen riskin gerçekleşme olasılığı nedir ve gerçekleşme durumunda etkisi ne düzeyde olabilir? Alınan önleme rağmen riskin gerçekleşmesi durumunda yapılacaklar

(“B Planı”)

Olasılık

(Yüksek / Orta / Düşük)

Etki

(Yüksek / Orta / Düşük)

         
         
         

 

Finansman Yönetimi

Başvuru yapmakta olduğunuz destek programında desteklenen projelerde, proje harcamaları kuruluş tarafından yapıldıktan sonra TÜBİTAK’a sunulur ve yapılan değerlendirme sonunda projeye ilişkin harcamaların belirli bir yüzdesi TÜBİTAK tarafından kuruluşa ödenir. Projeyi yürütmek için özkaynaklarınızın ve diğer finansman kaynaklarının yeterliliği ve almayı planladığınız tedbirlerle ilgili bilgi veriniz

 

ArGe Sistematiği: Risk ve problemleri çözme, olası fırsatları yakalama yolunda Bilimsel Yöntemleri kullanarak (örneğin literatür tarama, risk analizi, Sonlu Elemanlar Yöntemi – SEY (İngilizcesi: The finite element method (FEM) kullanılarak yapılan çeşitli tasarım doğrulama ve optimizasyon çalışmaları, benzeşim çalışmaları ve/veya deneysel çalışmalar, TESTLER) deneme yanılma sürecini kısaltan, çözüme ulaşma olasılığının artıran, belirli bir sistematiğe sahip çalışmalardır.

 

 

                SONUÇ (S2)

 

Sıra bilimsel yöntem analizindeki SONUCA Yani (S2) ‘e geldiğinde, S2 PROJE ÇIKTILARI;

 B.1 Projenin Somut / Ölçülebilir Hedeflerle Tanıtımı”

bölümünde ve

iş paketlerinde “

Bu iş paketi faaliyetlerinin izlenmesini sağlayan ve tamamlandığını gösteren ölçülebilir/somut teknik ara çıktıları (kilometre taşlarını) belirtiniz:
Ara Çıktının Tanımı Beklenen Gerçekleşme Tarihi: Çıktının Kullanılacağı İş Paketi
Ara çıktı-1 …/…/……  
Ara çıktı-2 …/…/……  

bölümünde gösterilir.

 

 

Daha sonra projenin yazma düzenini bozmamak için Deneme Çözümü içinde yer alması gereken Firma alt yapısı, projenin etkileri, proje çıktısının ticarileşmesi ve proje maliyetleri konusundaki standart bölümlere geçilir.

 

 

SONUÇ

 

Yukarıdaki çalışmamız ile Ar‐Ge proje önerisi yazarken POPPER’in geliştirdiği halen geçerli bilimsel yöntemin sorun çözme kalıbından hareket ederek, hızlı, doğruya daha yakın ve akılcı (rational) Ar‐Ge proje önerisi yazmaya katkıda bulunmak istedik, çünkü çoğu firmalarda Ar‐Ge projesi yazmaya karşı bir çekingenliğin, bir tepkinin var olduğunu gözlemliyoruz. Ar-Ge prototip çalışmasından sonraki seri üretim yatırımlarında birçok desteklerin olduğu ve bu desteklerin patent/faydalı model çalışması ile bütünleşmesi halinde büyük oranda işlerlik kazanacağı dikkate alınırsa, yukarıdaki analizlerimiz bize göre patent/faydalı model çalışmalarında da faydalı olabilecektir.

 

Bizim burada ortaya koyduğumuz bu çalışma, bir denemedir, varsayımdır, tahmindir, hipotezdir, proje yürütücüsü deneme yaparak yani proje yazarak, kalıbın kavramlarını test edebilir, hataları eleyebilir, daha iyi açıklayıcı yaklaşımlara ulaşabilir. Bu şekilde hepimiz proje yazma seferberliğine katkıda bulunabiliriz, eyleme geçmeliyiz, bol bol proje yazıp, reddedilirse bundan ders alıp, yolumuza devam etmeliyiz. İrlandalı yazar Bernard Show şöyle demektedir : “Gençken yaptığım on şeyden dokuzunun başarısızlıkla sonuçlandığını gördüm. Başarısız olmak istemiyordum onun için ben de on kat daha fazla çalıştım”.

30 Ağustos Zafer Bayramında Soyadımın Tasarım ve Yenilik Olmasını Düşünüyorum

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 29 Ağustos 2014 - 8:04

30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMINDA SOYADIMIN TASARIM VE YENİLİK OLMASINI DÜŞÜNÜYORUM

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

A)GİRİŞ

 

30 Ağustos Zafer  Bayramımızın 92. Yıldönümünü Cumartesi günü kutluyoruz. Hepimizin Zafer  Bayramı   kutlu olsun. Ben şahsen bu hayırlı günde kendimle yüzleşerek bu ülkeye bilim adamı olarak  kendi alanımda ne gibi katkım olur diye düşünmeye başladım ve şu anda tüm dünyanın odaklandığı  tasarım  ve yenilik (inovasyon)konusunda ne tür uygulamaya yönelik önerilerde bulunabilirim diye etraflı düşünerek, aşağı satırları oluşturdum. Bana göre her alanda yeniliğe ve değişime, buna bağlı olarak da kendi özgün tasarımlara ulus,firma ve birey olarak  çok ihtiyacımız var.

 

B)DEĞİŞİMİN BİLİMSEL YOL HARİTASI

 

Değişimin yol haritası ya da yöntemi konusunda   Karl Popper, başlangıç noktası olarak  mevcut durum ve geleneklerimiz olduğunu  belirtip (hiçbir şeye sıfırdan başlayamayız), mevcut durum ve geleneklerde yeniliğe ve iyileştirmeye yönelik ne gibi değişiklikler yapabiliriz diye düşünmemizi önermektedir . Sarsıntı geçirmemek için buradaki değişiklikler adımsaldır. Yenilik ve iyileştirme için temel yöntem , yaşadığımız  sorun ve çelişkilere karşı eleştirel tartışma olup,bu yolla mevcut durumu düzeltecek birçok yöntem bularak ya da keşfederek (tek yöntem değil)eleştiri yoluyla bu yöntemler içinden bize göre en uygun olanı seçip(diğer yöntemleri ortadan kaldırarak) uygulamaya geçerek,gerçeklerin öngördüğümüz beklenti ile örtüşüp örtüşmeğine bakmak gerekir.Örtüşüyorsa,bilgimiz doğrudur,ancak geçici doğru olduğunu, her zaman daha iyi bir doğruya yerini  bırakacağına inanarak.

 

C) YENİLİK VE TASARIM TÜRLERİ

 

Bu bakış açısıyla iş hayatında ne gibi iyileştirmeler yapabiliriz diye sorduğumda önce uluslar arası kılavuz olan Oslo’ya göre yenilik, mevcut duruma oranla  yeni veya önemli derecede iyileştirilmiş bir ürün(mal veya hizmet),veya süreç, yeni bir pazarlama yöntemi ya da yeni bir organizasyonel yöntemin gerçekleştirilmesidir.

Kılavuz 4 çeşit yenilik türünden söz etmektedir:

1)Ürün yeniliği,mevcut teknik özelliklerde ve   kullanıcıya kolaylığında ek  teknik ve performans  iyileştirmeleri gerçekleştirmektir.

2)Süreç yeniliği, yeni veya önemli derecede iyileştirilmiş bir  yönteminin gerçekleştirilmesidir.

3)Pazarlama yeniliği, ürün tasarımı ve ambalajlanması(product),ürün konumlandırması(place),ürün tanıtımı(promotion) veya fiyatlandırmasında (price) önemli değişiklikleri kapsayan yeni bir pazarlama yöntemidir.

4)Organizasyonel yenilik, firmanın ticari uygulamalarında, işyeri organizasyonunda veya dış ilişkilerinde yeni bir organizasyonel yöntem uygulanmasıdır.

Elbette piyasaya yönelik bu yeniliklerin elde edilmesi için yeniliğin zihinsel sürecine eğilmek ya da uygulamaya geçmeden önce bilgisayarın da yardımıyla tasarım faaliyetinde bulunmak gereklidir. Oslo Kılavuzu’na göre, tasarım ürün yeniliklerinin geliştirilmesi ve uygulanmasının tamamlayıcı bir parçasıdır. Ancak, bir ürünün işlevsel özelliklerinde ya da öngörülen kullanımlarında önemli bir değişiklik getirmeyen tasarım değişiklikleri ürün yeniliği değildir. Bununla birlikte bunlar pazarlama yenilikleri olabilir. Rutin sistem yükseltmeleri veya düzenli mevsimsel değişiklikler de ürün yenilikleri değildir.

 

Bu açıklamalardan görüleceği üzere, ArGe projelerinin kalbi tasarım faaliyetidir. Nitekim çoğu ArGe hibe programlarında eğer bir firma pazara sunduğu üründe yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş bir yenilik öngörüyor ve bunun üretimi için gerekli olan makine ve ekipmanın tasarımını bizzat kendisi yapıp içselleştirebiliyorsa, bu süreç donanımının firma dışında yaptırılması halinde dahi hibe kapsamına alınabilmektedir.

 

D) YENİLİK VE TASARIM FAALİYETLERİ İÇİN GERİ ÖDEMESİZ VE GERİ ÖDEMELİ FON KAYNAKLARI

Şimdi şu soruyu sorabiliriz: Yenilik yapmak için zaman ve kaynak kullanımına yani yenilik faaliyetleri için fona ihtiyaç vardır. Bu fon en basit şekilde firmanın öz kaynağından karşılanabilir. Ancak uygulamaya baktığımızda firmaların kaynaklarının yetersiz kaldığı görülmekte olup, yenilikler konusunda geri ödemesiz ve geri ödemeli destek arayışlarına girmektedirler.

Aslında ihracat ağırlıklı çalışan imalatçı firmalara devletimizin sunduğu birçok destek bulunmaktadır. Bize göre diğer destekleri tetikleyen ana destek unsuru; özellikle 5746 sayılı Ar‐Ge Teşvik Kanunu ile Ar‐Ge ve yenilik projelerine sağlanan hibe ve mali teşviklerdir. Bu olanaklarla TÜBİTAK-TEYDEB tarafından örneğin KOBİ’lerin ilk 5 proje maliyetinin neredeyse % 100’ü finanse edilebilmektedir. KOSGEB de Ar-Ge ve Yenilik Programları ile KOBİ’lere 500.000 TL ‘ye kadar geri ödemesiz ve ödemeli destek sağlamaktadır. Avrupa Birliği’nin HORIZON 2020 araştırma ve yenilik programları ürün ve süreç yeniliklerini % 70-125 hibe oranı ile desteklemektedir.

 

Ar‐Ge ve yenilik faaliyetlerinin bizce aşağıda kısaca tanımlanan Ekonomi Bakanlığı’nın devlet destekleri ile bütünleşmesi özellikle firmaların Ar‐Ge ve yenilik düşünce ve kültürünü geliştirmesi açısından çok faydalı ve önemli olmaktadır. Bu devlet destekleri özellikle ihracat ağırlıklı pazarlama ve organizasyonel yenilikleri desteklemektedir.(TÜBİTAK destekleri, KOSGEB’in Ar-Ge ve inovasyon programı, AB’nin HORIZON 2020 Programları ürün ve süreç yeniliklerini desteklemektedir)

 

1)DEVLET DESTEKLERİ

 

YURT DIŞINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FUAR KATILIMLARININ DESTEKLENMESİ:

Yurt dışı fuarın genel nitelikli Milli Katılım veya Türk İhraç Ürünleri Fuarı olması halinde katılım bedelinin % 50’si, 10.000 ABD Dolarına kadar, Sektörel nitelikli Milli Katılım, Yabancı Katılımlı Sektörel Fuar veya Sektörel Türk İhraç Ürünleri Fuarı olması halinde ise 15.000 ABD Dolarına kadar desteklenmektedir.

 

PAZAR ARAŞTIRMASI VE PAZARA GİRİŞ DESTEĞİ:

Sınaî ve/veya ticari şirketler ile yazılım sektöründe faaliyet gösteren şirketlerce gerçekleştirilen yılda maksimum 10 yurt dışı pazar araştırması 2 kişilik gezilerine ilişkin giderler %70 oranında ve yurt dışı pazar araştırması gezisi başına en fazla 7.500 ABD Doları tutarında hibe alınabilmektedir.

 

YURT DIŞI BİRİM, MARKA VE TANITIM FAALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ:

Sınaî Kuruluşların en fazla 4 yıl,15 birimi geçmemek üzere,

‐Mağazaların kira giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 120.000$.

‐Ofis, showroom ve reyonların Kira giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 100.000$.

‐Depoların Kira ve/veya hizmet giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 100.000$.

‐Yurt dışı birimi bulunan sınaî şirketlerin Türk ürünleri ve birimleri ile ilgili olarak yurt dışında gerçekleştireceği reklâm, tanıtım ve pazarlama giderleri, %60 oranında ve yıllık en fazla 150.000$.

‐Yurt dışı birimi bulunmayan ancak yurt içi ve tanıtım yapacağı ülkede marka tescil belgesine sahip sınai şirketlerin ürünleriyle ilgili olarak yurt dışında gerçekleştireceği reklâm, tanıtım ve pazarlama giderleri % 60 oranında ve yıllık en fazla 250.000 $ hibe alabilmektedir.

 

TÜRK ÜRÜNLERİNİN YURTDIŞINDA MARKALAŞMASI, TÜRK MALI İMAJININ YERLEŞTİRİLMESİ VE TURQUALITY®’NİN DESTEKLENMESİ:

Sınaî şirketler 10 yıl süre ile %50 oranlı olarak yılda neredeyse 2,5 milyon dolara kadar reklam, fuar, yurt dışı birim, mağaza açma, kira, franchising sistemi vb için hibe alabilmektedirler.

 

ÇEVRE MALİYETLERİNİN DESTEKLENMESİ:

İmalat firmaların ISO, CE, Çevre ve gıda güvenliği, analiz raporların alınması için belge ve analiz raporu başına %50 oranında ve en fazla 25.000 ABD Doları’na kadar desteklenmektedir.

 

ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ:

Bu destek kapsamında sınaî şirketlerin eğitim hizmeti alımları % 70 oranında yıllık 20.000 $’a kadar hibe desteği alabilmektedir. Bizce bu destek kapsamında URGE faaliyeti adı altında özellikle ihracatçılar birlikleri bünyesinde aynı sektörde faaliyet gösteren firmalar arasında sinerji yaratmak için şu an itibariyle 40’ın üzerinde kümelenme (cluster) grupları oluşturularak, AB’nin en çok önem verdiği bu yapılanmaya geçilmesi bizce firmaların Ar‐Ge ve yenilik proje çalışmalarını teşvik etmektedir.

 

Yukarıdaki analizlerden çıkar sanabileceği gibi, ülkemizin ihracatı arttıkça oluşacak yeni sorunlarla birlikte firmaların Ar‐Ge ve Yenilik proje yapma potansiyelinin de artabileceği ortaya çıkabilmektedir.

 

 

2) KOSGEB’İN GENEL DESTEK PROGRAMI

 

KOSGEB’in aşağıdaki Genel Destek Programı da pazarlama ve organizasyonel yeniliklere yöneliktir:

 

PROGRAMIN AMACI VE GEREKÇESİ

 

* Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ’ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki KOBİ’lerin de mevcut KOSGEB desteklerinden faydalanması,

* KOBİ’lerin kaliteli ve verimli mal/hizmet üretmelerinin sağlanması,

* Mevcut KOSGEB desteklerinin revize edilerek daha fazla KOBİ’nin bu desteklerden yaygın şekilde faydalanması,

* KOBİ’lerin rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek amacıyla genel işletme geliştirme faaliyetlerinin teşvik edilmesi,

* KOBİ’lerin yurt içi ve yurt dışı pazar paylarını artırmak amacıyla tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin geliştirilmesi.

PROGRAM BAŞVURUSU VE SÜRESİ KOBİ Beyannamesi onaylanmış işletmeler, KBS-KOSGEB Bilgi Sistemi(www.destek.kosgeb.gov.tr) üzerinden online olarak Genel Destek Programı Başvuru Formunu doldurabilirler. Akabinde Genel Destek Programı Başvuru Formu ve Genel Destek Programı Taahhütnamesini kaşeli-imzalı olarak bağlı bulunulan KOSGEB Hizmet Merkezi Müdürlüğüne teslim edilmesi gerekmektedir. Başvurunun uygun bulunmasıyla birlikte ve Taahhütnamenin evrak kayda alındığı tarihten itibaren 3 yıllık program süresi başlamakta olup, onaya müteakip programın içerisinde yer alan desteklere başvuru yapılabilmektedir. Program süresinde destek üst limitleri ve destek oranı aşağıdaki gibi uygulanmaktadır. Desteklere ait detaylı bilgiye sol menüden ulaşabilirsiniz. 3 yıllık süre sonunda program tamamlanmaktadır. İşletmelerin talep etmeleri halinde yeniden Genel Destek Programına başvuru yapabilirler.

 

Sağ taraftaki menüden veya destek adına tıklayarak destek hakkında detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

GENEL DESTEK PROGRAMI DESTEKLERİ DESTEK ÜST LİMİTİ (TL) DESTEK ORANI

Yurt İçi Fuar Desteği 30.000 1.Bölge (İstanbul) %50

Yurt Dışı İş Gezisi Desteği 10.000

Tanıtım Desteği 10.000

Eşleştirme Desteği 15.000

Nitelikli Eleman İstihdam Desteği 20.000

Danışmanlık Desteği 15.000

Eğitim Desteği 10.000

Enerji Verimliliği Desteği 30.000

Tasarım Desteği 15.000

Sınai Mülkiyet Hakları Desteği 20.000

Belgelendirme Desteği 10.000

Test, Analiz ve Kalibrasyon Desteği 20.000

Bağımsız Denetim Desteği 10.000

 

Kaynak: KOSGEB

 

 

3) KOSGEB’İN ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMININ ANA HATLARI VE TÜBİTAK İLE MUKAYESESİ

 

Özellikle uygulamada TÜBİTAK ya da KOSGEB’İN Ar-Ge ve yenilik projeleri tamamlandıktan sonra firmaların KOSGEB’in Endüstriyel Uygulama Programı ile bütünleşmesine pek yönelmediklerini gözlemlediğimiz için aşağıda bu konu ile ilgili biraz ayrıntı verilmektedir.

 

Aşağıda KOSGEB’in ilgili mevzuatının bize göre kritik unsurları ele alınıp, analiz edilmektedir:

 

Firmalar, Endüstriyel Uygulama Programı Proje Başvuru Formu ile KOSGEB’e başvururlar. Bu formda özellikle TÜBİTAK’ın Ar‐Ge projesinin içeriği ile Endüstriyel Uygulamanın içeriği arasındaki bağlantı ve karşılıklı ilişki iyi anlatılmalıdır.

 

Ön değerleme sonucu uygun bulunan projeler, KURUL’ da görüşülür. Proje başvuru sahibi, projesini sunmak üzere Kurul’a davet edilir. TÜBİTAK’ da ise proje yürütücüsü ve/veya projede görev alan personelin, kuruluş yetkilisinin proje maliyetinin 18 milyon TL’yi aşması halinde ilgili komitede projeye ilişkin sunuş yapması istenebilir.

 

Kurul tarafından projenin desteklenmesinin uygun bulunması halinde, başvuru sahibinden Taahhütname vermesi istenir. Taahhütname verme süresi, başvuru sahibinin işletme olması halinde 30 (otuz) gün, girişimci olması halinde ise 60 (altmış) gündür.

 

Taahhütnamenin Hizmet Merkezi tarafından evrak kaydına alındığı tarih, proje başlangıç tarihidir.

Destek oranı %75

Süre: 18 ay + 12 ay daha uzayabilir

 

MAKİNE‐TEÇHİZAT, DONANIM, SARF MALZEMESİ, YAZILIM VE TASARIM

GİDERLERİ DESTEĞİ

(1)İşletmeye; test, analiz ve laboratuar ekipmanı ile bunlara yönelik sarf malzemesi giderleri, üretim hattı tasarım giderleri, üretime yönelik makine, teçhizat, donanım, kalıp ve yazılım giderleri için destek sağlanır.

(2)Proje başvurusunu girişimci olarak yapan işletmenin, işletme kuruluşu ve ofis donanımı giderleri azami 15.000 (onbeşbin) TL olmak üzere, geri ödemesiz desteğin limitleri dahilinde desteklenir.

(3)Destek ödemesi yapılmadan önce, işletmeden sorumlu personel işletmeyi ziyaret ederek ekte yer alan Ar‐Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı Tespit Tutanağını düzenler. Ancak, Serbest Bölge ve/veya yurtdışı satın alımlarda bu tutanak; makine, teçhizat ve donanımın İşletmeye gelmesinden sonra düzenlenir. Düzenlenen tespit tutanağı evrak kaydına alınır.

(4)Destek kapsamında satın alınacak makine‐teçhizat yeni veya en fazla 3 (üç)yaşında olabilir.

(5)Bu desteğin üst limiti; geri ödemesiz 150.000 (yüz elli bin) TL, geri ödemeli 200.000 (iki yüz bin) TL olmak üzere toplam 350.000 (üç yüz elli bin) TL’dir.

(6)Geri ödemeli desteklerde, destek ödemesinin yapılabilmesi için; destek ödemesinden önce işletmeden, destek tutarı kadar, son geri ödeme tarihinden asgari 2 (iki) ay sonrasını kapsayacak şekilde Banka Teminat Mektubu alınır. Ancak işletmenin uzun süreli teminat mektubu temin edememesi halinde asgari 1 (bir) yıl süreli teminat mektubu kabul edilebilir.

(7)Geri ödemeli destekler kapsamında yapılacak geri ödemeler, proje bitiminden itibaren 6 (altı) ayı ödemesiz olmak üzere, 3 (üç)’er aylık dönemler halinde 8 (sekiz) eşit taksitte yapılır. İlk taksitin geri ödeme tarihi, 6. (altıncı) ayın bitimini takip eden ilk iş günüdür.

 

PERSONEL GİDERİ DESTEĞİ

(1)Personel Gideri Desteği, projede çalışması şartı ile yeni istihdam edilecek personel için sağlanır. Bu destek, işletmenin son 4 (dört) aylık SGK Sigortalı Hizmet Listesinde bulunmayan yeni istihdam edilecek personel veya Taahhütnamenin Hizmet Merkezinde kayda alındığı tarih itibarı ile son 30 (otuz) gün içinde istihdam edilmiş olan personel için verilir.

(2)Desteklenecek personelin sayısına, niteliğine ve destek süresine Kurul karar verir.

(3)İşletmeye, personel giderleri için net ücret üzerinden aylık; meslek lisesi mezunlarına 500 (beş yüz) TL, ön lisans mezunlarına 1.000 (bin) TL, lisans mezunlarına 1.500 (bin beş yüz) TL, yüksek lisans mezunlarına 2.000 (iki bin) TL ve doktora programı mezunlarına 2.500 (iki bin beş yüz) TL olmak üzere toplam üst limiti 100.000 (yüz bin) TL geri ödemesiz destek sağlanır. Asgari Geçim İndirimi net ücrete dâhil edilmez.

 

İZLEME

Destek kapsamına alınan her bir projenin faaliyet aşamaları ile proje sonucunun izlenmesi ve değerlendirilmesi, proje süresince ve sonrasında olmak üzere iki aşamalı yapılır.

 

Proje Süresince İzleme: Kurul’da destekleme kararı alınan her bir proje, işletmeden sorumlu personel tarafından Endüstriyel Uygulama Programı Dönemsel İzleme Raporu düzenlenerek 6 (altı) aylık dönemlerde izlenir. Raporda projenin ilerleyişini önemli şekilde etkileyen olumsuz görüşlerin yer alması halinde bu durum Kurul’da görüşülür.

 

Proje Sonrasında İzleme: Projenin başarı ile tamamlanmasından 1 (bir) yıl sonra, sonuçlarının değerlendirilmesi amacıyla işletmeden sorumlu personel tarafından ve/veya hizmet alımı yolu ile Ar‐Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı Proje Sonrası İzleme Raporu Formunda belirtilen bilgilere göre bir kez izleme yapılır. İzleme sonunda Ar‐Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı Proje Sonrası İzleme Raporu düzenlenir.

 

Not: Burada görüldüğü gibi, dönem raporları için TEYDEB’ de olduğu gibi YMM değerlendirme ve tasdik raporu istenmemektedir. Süreç daha basittir.

 

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

Firma; sahip ve ortakları ile bunların eşinden, annesinden, babasından, kardeşinden, çocuğundan ve bunların sahibi/ortağı olduğu işletmelerden destek kapsamında mal/hizmet satın alamaz. Böyle bir durumun tespit edilmesi halinde destek ödemesi yapılmaz.

Not 1:TÜBİTAK projelerinde böyle bir şart yoktur.

Proje kapsamında desteklenerek satın alınan makine, teçhizat, donanım, yazılım ve benzeri taşınırların mülkiyeti, İşletme tüzel kişiliğine ait olup, taahhütnamenin evrak kaydına alındığı tarihten itibaren 3 (üç) yıl süresince; satılamaz, başka şahıs, kurum/kuruluşlara hiçbir şekilde kiralanamaz, kullanım hakkı her ne ad ve suretle olursa olsun devredilemez, rehin gösterilemez, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, tedbiri haciz konulması halinde durum 7 (yedi) gün içinde tüm belgeleriyle birlikte KOSGEB’e yazılı olarak bildirilir.

Not 2: TÜBİTAK projelerinde böyle bir şart olmadığı için, firmalar pazarlanabilir çıktıyı proje bitiş tarihinden sonra yurt içi ya da dışına satabilmektedirler. Yurtdışından satın alınan mal ve hizmetlerde bedelin faturada döviz cinsinden belirtilmesi durumunda, T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden ve faturanın düzenlendiği tarih esas alınarak Türk Lirası olarak ödeme yapılır.

Banka dekontu ile kastedilen, bankacılık enstrümanları ile yapılan her türlü (hesap ekstreleriyle belgelendirilmek şartı ile kredi kartı, çek, senet v.b.) ödemedir. İşletmenin ciro ettiği çek ile yapılan ödemelerde hizmet sağlayıcılardan işletmenin borcunun ödendiğini gösteren bir yazı alınır.

Not 3: TÜBİTAK desteklerinde olduğu gibi, KOSGEB desteklerinde de hibe ya da ödeme yapılmadan önce, harcama ve gider belgelerinin ödenmesi şartı bulunmaktadır. Ülkemizdeki destek mekanizmaları hiçbir sermaye olmadan projenin gerçekleştirebilmesini mümkün kılmamaktadır, yani sadece mucit olmak yetmemektedir. Söz konusu destekler sonradan ödeme şeklinde gerçekleşmektedir. Örneğin belli dönemlerde (TEYDEB destekleri için bu dönemler Ocak‐Haziran, Temmuz‐Aralık arasıdır) yaptığınız harcamaları beyan edip, daha sonrasında geri alabilirsiniz. Harcamanın size geri dönmesi beyan edildikten sonra yaklaşık 3‐4 ay olabilmektedir. Harcamaları da ortalama 3 ay dersek, bu projeniz için en az 6‐7 aylık işletme ya da çalışma sermayesine ihtiyacınız olacağı anlamına gelmektedir.

 

Oysa Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı kapsamında yapılan Ar‐Ge projelerinde, AB komisyonu ile sözleşme imzalanması aşamasında proje bedelinin yaklaşık %80’ni teminat vermeksizin peşin olarak alınabilmektedir.

 

Piyasadaki gözlemlerimize göre KOBİ’ler giderek artan oranda TÜBİTAK Ar‐Ge projesini tamamladıktan sonra, KOSGEB’in Endüstriyel Uygulama Programına başvurarak, rekabet güçlerini artırmaktadırlar. Bu programda; firmaların genelde proje sürelerini 8‐10 ay arası tuttukları, 6‐7 yeni personel için(sadece teknik değil, pazarlama, satın alma, dış ticaret elemanı gibi) nitelikli eleman desteğinden yararlanmakta

olduklarını ve iç ve dış piyasadan TÜBİTAK tarafından desteklenmeyen standart kesim, torna, freze, borverk, pres özellikle kalıp vb. ihtiyaçlarını karşıladıklarını görmekteyiz.

 

4) TEKNOPAZARLAMA  DESTEKLERİ

 

TÜBİTAK ya da KOSGEB’den Ar-Ge ve yenilik projesi tamamlanarak prototipi oluşan yeni ürünün yurt içi tanıtımı ve pazarlama faaliyetinin 25.000 TL’ye kadar, yurt dışı tanıtımı ve pazarlama faaliyeti için 50.000 TL.’ye kadar faaliyet sayısına bakılmaksızın bir yıllık süre içinde fuara katılım, seyahat, reklam, ürün kataloğu vb. giderler için  Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı hibe destekleri vermektedir (20.06.2013 R.G). Prototip ürün projesinin tamamlandığı tarihten itibaren 5 yıl içinde Bakanlığa her zaman için başvuruda bulunabiliniyor. Bu konudaki detaylı bilgileri şu linkten elde edebilirsiniz: “http://sagm.sanayi.gov.tr/DocumentList.aspx?catID=4352&lng=tr”.

 

Aşağıda okuyucuya ilk incelemede önemli olacağını düşündüğümüz bazı hususlara yer verilmiştir.

 

 

DESTEKLENECEK FAALİYETLER ŞÖYLEDİR:

 

Destek Kalemleri Üst Limitleri

 

1

 

 

Yurt dışı fuar giderleri

 

 

50.000 TL

2 Yurt içi fuar giderleri 25.000 TL
6 Broşür 4.000 TL
7 Katalog 6.000 TL
8 Flaş bellek 5.000 TL
9 e-ticaret sitesi üyeliği 5.000 TL
10 Yazılı medya gideri 5.000 TL

 

Desteklenecek Üst Limit 75.000 TL
   

 

 

BAŞVURU

 

Prototip ürün projesinin tamamlandığı tarihten itibaren 5 yıl içinde Bakanlığa her zaman için başvuruda bulunabiliniyor.  Tanıtım ve pazarlama başvuru dosyası ile başvuru dosyasının CD ortamında kaydedilmiş bir kopyası, elden Bakanlığa teslim edilir.

 

Ayrıca, Bakanlık internet sitesi üzerinden oluşturulacak uygulama üzerinden de elektronik ortamda başvuru yapılabiliniyor. Başvurular Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirilip, karara bağlanıyor. Daha sonra Bakanlık ile firma arasında yapılan sözleşmenin imza tarihinden başlayarak süresi bir yıldır.

 

5) BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK TEKNOYATIRIM  DESTEK PROGRAMI

 

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’n yayınlanan yönetmeliğinde, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa, prototipi yapılan ürün yada yazılımın seri üretimine geçişinde aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

 

A) Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40′lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve  en fazla 4 milyon TL.

– Büyük ölçekli firmalarda ilgili oran %10 ve  en fazla 2 milyon TL.

 

Not:  Yatırım projesine konu satın alınacak makine ve teçhizatın, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 63 üncü maddesi kapsamında Bakanlıkça hazırlanan usul ve esaslara uygun olarak alınmış yerli malı belgesi ile tefrik edilmesi durumunda,  belirtilen oranlara 10 puan daha ilave edilir.

 

B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği,

 

C) İşletme gideri desteği

 

– Küçük işletmelere Yatırım tamamlandıktan sonraki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75′i hibe olarak ödeniyor.

 

Öte yandan Ar-ge süreçleri yurt dışında gerçekleşmiş ve o ülkedeki kurum, kuruluş veya fonlar tarafından desteklenmiş olan ar-ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan veya özkaynaklar kullanılarak yapılan ar-ge faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve patenti alınan teknolojik ürünün üretimine yönelik yatırımı, Türkiye’de yapılması halinde destek kapsamında değerlendirilir.

 
6) EKONOMİ BAKANLIĞI’NIN  5.BÖLGE YATIRIM TEŞVİK  DESTEKLERİ

 

Analizimize son bir destek olarak firma TÜBİTAK ya da KOSGEB’den Ar‐Ge’sini yaptığı örneğin yeni tip motor takozunun seri üretimi için Bursa’da fabrikasyon imalata geçmek istediğinde Ekonomi Bakanlığına, TÜBİTAK ya da KOSGEB Ar-Ge projesinin tamamlandığına dair bir referans yazı ile 3 yıl içinde başvurup ve TÜBİTAK’ın olumlu görüş vermesi halinde aşağıdaki 5. Bölge yatırım teşvik desteklerinden yararlanabilmektedir:

 

‐ Bursa’da sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor(bazı yatırım türlerinde bu tutar değişebilmektedir, bu konuda ilgili mevzuata bakılmalıdır). Sabit yatırım tutarı: Arazi‐arsa, bina‐inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır.

‐Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

‐KDV istisnası.

‐Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüz bin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

‐Sigorta primi işveren hissesi desteği: Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6‐7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

‐Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, % 30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar % 70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda

 

İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır:

İl: Bursa

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2012 /30.09.2014

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2014 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000‐ 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000

TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

 

7) PATENT YA DA FAYDALI MODEL UYGULAMASI İLE GETİRİLEN VERGİ İSTİSNALARI

 

06.02.2014 tarihinde TBMM kabul edilen Torba Yasası kapsamında Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda oluşan çıktılara patent ya da faydalı model alınması sonucunda elde edilen satış gelirlerine kurumlar vergisi ve KDV istisnası getirilmesi ile bizce Türkiye Ekonomisi için yenilikçi ürünlerin yeterince ticarileşmesini engelleyen yapısal sorununa mikro ve makro ağırlıklı önemli bir çözüm getirilmiştir.

 

İSTİSNALARIN ÖZÜ

 

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI 

6 Şubat 2014 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 6518 sayılı Kanun’un 32 ve 82. maddeleri çerçevesinde 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere bir madde eklenerek Türkiye’ de gerçekleştirilen araştırma ve yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktılara ilişkin patent ya da faydalı model alınmasından sonra 01.01.2015 yılından itibaren seri üretime geçilmesi elde edilecek gelirler,  koruma süresi olan 10 yıl boyunca % 50 kurumlar vergisi istisnası yararlanacaklardır.

 

KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI

Türkiye’ de gerçekleştirilen Araştırma – Geliştirme ve Yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktıların satışı halinde ihracat faturası gibi KDV’siz  fatura düzenlenecek olup, bize göre söz konusu imal edilen mamul ile ilgili olarak 2015 Ocak başından  itibaren iade talebinde bulunabilinecektir. Bu yolla söz konusu satış gelirlerine tanınan KDV istisnası yanında  % 50 Kurumlar vergisi istisnası getirilmesi, mal alan ve satan firmalar için büyük bir avantajdır.

 

D) SONUÇ

Bana göre gelişmemiz, büyümemiz hepimiz için yaptığımız işle ilgili araştırma ve tasarım faaliyeti ile piyasaya ve ticarileşmeye yönelik yenilik faaliyetleri ille mümkün olabilecektir. Bu faaliyetlerin gerektirdiği harcama ve giderlerin finansmanı için ulusal ve uluslar arası geri ödemesiz ve ödemeli birçok destek programı bulunmaktadır. Bu destek programları yukarıda anlattıklarımızla sınırlı değildir, ararsak daha birçok destek programı bulunur.

 

 

Bir televizyon programında şu sözleri duymuş idim: Avrupalı önce düşünür, sonra yapar; Afrikalı önce yapar, sonra düşünür; bir Türk yaparken düşünür. Bizce, yaparken düşündüğümüzde giderilmesi zor hatalar oluşabilir. Bu bakımdan ürün ve süreç araştırma ve yenilik faaliyetlerinde bulunurken önce mevcut teşvikleri çok iyi analiz edip, bunlardan eleştirel yöntemle en uygun bileşimi tasarlayarak, daha sonra pratiğe geçmek daha akılcıdır.

 

Bence burada sorun ve çözüm İrlandalı yazar Bernard Shaw’ın şu sözlerinde yer almaktadır:

1. Sorun çaresizlik değil, isteksizlik. İsteksiziz, çünkü çocuklukta bize uygulanan ilk şey, içimizdeki isteği öldürmektir.

2. İnsanlar kendi durumlarıyla ilgili olarak her zaman koşulları suçlar. Ben koşullara inanmam. Bu dünyada yol alan kişiler, ayağa kalkıp istedikleri koşulları arayan ve bulamadıklarında yaratan insanlardır.

3. Akıllı adam aklını kullanır. Daha akıllı adam başkalarının da aklını kullanır.

4. Benim en iyi dostum terzimdir. Çünkü ne zaman beni görse, derhal o andaki ölçülerimi alır. Oysa bütün öteki tanıdıklarım, benim hala eskisi gibi olduğumu düşünürler.

Ayrıca Bu konuda Popper’in “Daha iyi bir dünya yaratmak” adlı kitabındaki Goethe’nin şeytana söylettiği şu dizeler bence çok anlamlıdır:

“Bırakırsan artık, akıl ve bilimi, İnsanoğlunun sahip olduğu en yüce gücü.

Mutlak benim olursun!”

Ek olarak ülkemizin geleceği için soyadımın tasarım ve yenilik olmasını düşünüyorum.

Tübitak-Teydeb Mali Raporda Malzeme Giderleri ile İlgili Bilmemiz Gerekenler ve Eşleştirmenin Önemi

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 28 Ağustos 2014 - 9:35

TÜBİTAK-TEYDEB MALİ RAPORDA MALZEME GİDERLERİ İLE İLGİLİ
BİLMEMİZ GEREKENLER VE EŞLEŞTİRMENİN ÖNEMİ

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve uluslararası Ar-Ge ve Yenilik
Hibe Fonları Uygulayıcısı, YMM

Gülçin GÖKÇEYREK & Buse ARSLAN
Ar-Ge ve Yenilik Mali Rapor Uzmanı

 

GİRİŞ

 

TÜBİTAK-TEYDEB mali rapor denetiminde ağırlıklı olarak malzeme giderlerine önem veriyoruz. Çünkü malzeme giderleri çoğu Ar-Ge projelerinde gerçekleşen bütçenin ortalama % 70’ini buluyor. Buradaki hatanın sonuca etkisi büyük. Aşağıda mevzuata ve edindiğimiz deneyimlere göre malzeme konusunda kritik unsurlara yer verilmiştir.

 

MALZEMELERDE KRİTİK UNSURLAR

 

– TÜBİTAK-TEYDEB uygulamasında malzeme giderlerinin mali rapora kaydı iki şekilde yapılıyor;

 

1) Proje destek süresi içinde proje için alınan alımlar için G016 formu dolduruluyor,

 

2) Sac, profil, demir, elektrik malzemeleri, pnömatik malzemeleri, motorlar, bağlantı elemanları gibi normal üretim faaliyetleri için alınıp proje için de kullanılabilecek malzemeler, proje başlangıç tarihi öncesi ya da proje süresi içinde alınıyorsa G016A formu fatura tarihi esas alınmadan doldurulur, ancak stoktan kullanılan malzemelerin stok çıkış tarihleri, muhasebe fişlerinde proje destek süresi içinde olmalıdır.

 

– Fatura tarihinden önce malzemeler için banka ve çek ile yapılan (nakit yapılmamalı) avans ödemeleri fatura ödemesine sayılıyor (bu uygulama diğer tüm Ar-Ge proje faturaları için de geçerlidir).

 

– Malzemeye (ve diğer harcama ve gider kalemlerine ait)  fatura ödemelerinde cari ödeme (açık hesap) yöntemi tercih edilirse, Ar-Ge faturası kesildikten sonra gözüken cari borcun tamamının ödemesinin yapılmış olması gerekiyor. Cari hesap bazı yerine fatura bazlı ödeme yöntemini tercih ediyorsak, EFT ve ÇEK BORDROLARINDA Ar-Ge fatura numara ve tarihini mutlaka yazarak tam ödeme yapmaya özellikle dikkat edelim. Müşteri çeklerini malzeme alımlarında kullanıyorsak, cironun mutlaka tam ciro olması gerekiyor, hamiline niteliğindeki sadece imza ile yapılan beyaz cirolarda sorunlar yaşanmaktadır.

 

Ar-Ge ve yenilik projelerinde ithal malzeme kullanılması halinde TÜBİTAK mevzuatına göre proje başlangıç tarihinden önceki en geç 3 aylık sürede ithal edilmiş malzemeleri kullanabileceğimize dikkat edelim, bu süreden önceki stoklar kabul edilmemektedir. Dövizli faturaların TL karşılıkları ödeme tarihindeki Merkez Bankası döviz alış kuru ile belirleniyor.

 

– Malzeme (ve diğer harcama ve giderlerin) faturalarının ödemesi YMM raporunun yazıldığı tarihe kadar yapılarak, bankadan teyitleri alınmalı, bir dönemde faturası kesilip de ödemesi  tam ya da kısmi yapılmayan malzemelerin ödemesi mutlaka takip eden dönemdeki YMM rapor tarihine kadar ödenmelidir (son dönem raporunda bu imkanın ortadan kalktığını hatırlayıp, kısmi ödemelerde KDV’nin tamamı düşülerek kalan kısım kadar hibe kapsamına girdiğini unutmamamız gerekmektedir).

 

– Firmalarda Ar-Ge malzeme faturalarının normal üretim faturalarından daha başlangıçta ayrı tutulması ve işlem görmesi sağlanarak, bu faturaların muhasebe fişleri, ödeme makbuzları bir set halinde tutularak, mali rapor hazırlanırken bu faturanın proje önerisindeki malzeme formunda yer alan sıra numarası ile tüm süreç boyunca ilişkilendirilmesi proje yürütücüsü ile muhasebe sorumlusu tarafından sağlanmalıdır. Bu yapılmadığında sonradan bulamama, eşleştirememe, mükerrer kullanma gibi sorunların yaşandığını gözlemliyoruz. Fatura üzerindeki malzemelerin tamamı proje döneminde kullanılmıyor ise, kullanılan miktar ve tutar fatura üzerine şerh düşülerek tanımlanmalıdır.

 
– TÜBİTAK-TEYDEB Mali Rapor denetimlerinde sıkça karşılaştığımız sorun, tahmini maliyet formunda aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi, profil ihtiyacı 4 sıra numarası ile ayrı ayrı belirtilmiş iken, profil alımı tek bir firmadan topla halde yapılmış ise Mali Rapor G016 Malzeme Giderleri Formunda tek satıra sıra numaraları yazılarak toplam kg belirtiliyor. Hangi sıranın ne kadar kullanıldığı ve hatta faturanın tamamının kullanılıp kullanılmadığı bilinemediği için, mali rapor revizyon için geri gönderiliyor, en az 10 gün alıyor. Biz YMM olarak faturanın ödemesinden sorumluyuz, ödemesi yapılmışsa onay veririz. Ancak TÜBİTAK-TEYDEB teknik ve mali denetim sıra numarasının karışıklığı nedeniyle bu kalemleri reddediyor. Bir dönem daha varsa düzeltme yapılabiliyor son dönem ise kapsam dışında kalıyor.

 

 

                      M016

Tahmini Gider Sıra No Malzeme Adı Miktarı ve Birimi
1 Profil 155 kg.
2 Profil 200 kg.
3 Profil 250 kg.
4 Profil 275 kg.
     

 

 

 

 

 

 

G016

Sıra No Proje Başvurusu M016 Formundaki Sıra No Malzeme Adı ve Açıklama Miktar/Birim
1 1-2-3-4 Profil 2500 kg.
2      
3      
4      

 

– Projeyi yazarken malzeme tanımı, miktar, birim fiyat, tutar gibi bilgiler tahmini proforma bilgiler olduğundan gerçekleşen verilerle mukayesesinde sapmalar olduğunda dönem raporundaki teknik raporda bu sapmalar iyi şekilde gerekçelendirilmelidir. Özellikle malzeme kalemlerinin pareto ilkesine göre; malzemelerin tutar olarak %80’i miktar olarak toplam miktar ya da sayının %20’sini oluşturduğundan tahmini malzeme formunu doldururken bağlantı elemanları, cıvata, somun vb gibi kalemleri ayrı ayrı dökmek yerine topluca yazmakta yarar görmekteyiz. Bu şekilde formun uzun olmasını ve takip zorluğunu önlemiş oluyoruz.

 

– Projede ilave malzeme kullanımı sonradan ortaya çıktığında ya da bazı malzemeler yerine tasarım değişikliğinden dolayı başka malzemelerin kullanılması söz konusu ise, mevzuatın izin verdiği en kısa süre içinde dönem raporu yazılarak, izleyiciden ve dolayısıyla TÜBİTAK’tan acil onay alınmalıdır. Bu ve benzeri konularda TÜBİTAK’taki uzmanla iletişime geçilerek, bilgilendirme yapılmalıdır.

 

 

ÖZET SÖZ

 

Bernard Shaw’a göre,”İnsanlar kendi durumlarıyla ilgili olarak her zaman koşulları suçlar. Ben koşullara inanmam. Bu dünyada yol alan kişiler, ayağa kalkıp istedikleri koşulları arayan ve bulamadıklarında yaratan insanlardır”.

Ar-Ge Projesi Yazma, Mali Raporlama İle Türetilmiş Teknoyatırım ve Pazarlama Destekleri İçin Hizmet Alımı Kampanyası

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 25 Ağustos 2014 - 9:37

AR-GE PROJESİ YAZMA, MALİ RAPORLAMA İLE TÜRETİLMiŞ TEKNOYATIRIM
ve
PAZARLAMA DESTEKLERİ İÇİN HİZMET ALIMI KAMPANYASI

 

–          Tübitak, Teydeb dönem raporları bitmek üzere, Tübitak tarafından denetim ve değerlendirmelerden sonra hibe havaleleri muhtemelen Kasım sonuna doğru gelir.

–          Prototipi tamamlanan yeni ürünün ticarileşmesi için yurt içi ve dışı pazarlama ve tanıtım faaliyetlerine ihtiyaç var. Bu faaliyetler firmanın kendi öz kaynağından karşılanabileceği gibi, Sanayi Bakanlığı’nın Teknopazarlama Destek Programından da %100’li karşılanabilir.

–          Öte yandan Ar-Ge projesi tamamlanan prototipi ortaya çıkan yeni ürünün seri üretime geçişi için gerekli olan yatırımlar firmanın kendi öz kaynağından karşılanabileceği gibi, türetilmiş destekler olarak Kosgeb, Sanayi Bakanlığı ya da Ekonomi Bakanlığı yatırım desteklerinden yararlanabilir.

–          Ar-Ge ve yenilik kültürü ancak süreklilikle sağlanır, Eylül ayı içinde yeni Ar-Ge projeleri verilmezse, bize göre hem hibe destekleri hem de yatırım ve pazarlama destekleri için bizce 2015 yılı kaybedilmiş olur.

–          Gelişmenin Hareket noktası Ar-Ge ve Yenilik Projesi olduğu için ATİLA BAĞRIAÇIK’ın liderliği ve yönetiminde 15 Kişiden oluşan bilimsel, teknik ve mali profesyonellerden oluşan beyin gücü takımının hazırladığı Ar-Ge Projesi yazma çalışmaları tamamlanarak, kullanıma hazırdır. Ayrıca verilecek Ar-Ge Kitabında da örnek uygulamalar yer almaktadır. Ar-Ge Projesi yazma, mali raporlama, teknoyatırım ve teknopazarlama konularında ekip üyeleri ile de her an telefonla temasa geçebilirsiniz. “Bernard Shaw’a göre iyi şeyler kendiliğinden ayağımıza gelmez.”

Bu Çalışmaları elde etmek ve tüm yapılacak telefon görüşmeleri hizmetleri için sadece 250 TL Hizmet Bedeli öngörmekteyiz.

Geri dönüşünüzü bekliyoruz,

Selam ve Saygılarımızla..

 

Firma Adı (gerekli)

Yetkili Adı (gerekli)

Gsm (gerekli)

Sabit Tel

Faks

E-posta (gerekli)

Adres ( Gerekli )

İleti

Eylül Sonuna Kadar Verilecek Ar-Ge Dönem Raporu İçin Ar‐Ge Harcama ve Giderlerinin Muhasebe Kayıtlarına Dikkat

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 22 Ağustos 2014 - 7:59

EYLÜL SONUNA KADAR VERİLECEK AR-GE DÖNEM RAPORU İÇİN
AR
GE HARCAMA VE GİDERLERİNİN MUHASEBE KAYITLARINA DİKKAT

 

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 www.abdanmer.com
  abdanmer@gmail.com

 

GİRİŞ

TÜBİTAK-TEYDEB  destek programlarına ait 2014Ocak-Haziran döneminde  yapılan ar-ge harcama ve giderlerin  ar-ge yardımı istek formlarının Eylül sonuna kadar elektronik ortamda ve basılı olarak bu Kuruma  verilmesi gerekiyor.Yapılan harcama ve giderlerin ar-ge muhasebe kayıtlarının mevzuatımıza göre doğru tasarımı hem sistemin bütünü için hem de firmanın muhasebe alt yapısı için şart.

 

5520 Sayılı Kurumlar vergisi Kanunu’na ve 5746 Sayılı Ar‐Ge Kanunu’na göre, Ar‐Ge ve yenilik harcamalarının, işletmelerin diğer üretim faaliyetlerine ilişkin harcamalarından ayrıştırılarak, Ar‐Ge indiriminin doğru hesaplanmasına imkân verecek şekilde muhasebeleştirilmesi zorunludur. Bize gelen mali rapor denetimlerinin ön incelenmesinde çoklukla ar-ge harcama ve giderlerinin rutin üretim hesapları içinde yer aldığını görüyoruz. Elimizden geldiğince doğru ar-ge muhasebe kayıtları yapmalarını sağlıyoruz.Yapamadıklarımız için AGY 500 YMM raporunda ar-ge harcama ve giderlerinin, üretim hesapları içinde yer aldığına dair not düşüyoruz.

 

Ar‐Ge indiriminin yanında SGK İşveren Teşvik ve Gelir Vergisi istisnasının uygulanabilmesi için Ar‐Ge muhasebesinin ayrı tutulması gereklidir. Ayrıca Ar‐Ge indiriminin doğru uygulandığına dair Vergi Dairesine verilecek olan YMM Tasdik Raporu veya Tam Tasdik Raporunun ilgili bölümünde Ar‐Ge indirimlerinin belirtilmesi için Ar‐Ge Muhasebesinin doğru kurgulanması ön koşuldur.

Öte yandan TÜBİTAK‐TEYDEB 1501‐Sanayi Ar‐Ge projelerinde firmaların aktifinde yer alan 263‐Araştırma ve Geliştirme Giderleri hesabı ile Gelir Tablosunda 630 -Araştırma ve Geliştirme giderleri hesabındaki gider kayıtlarının olması ve AGY 331’de toplanarak yazılması halinde, hibe destek oranı %5‐10 arası arttırılmaktadır. Ayrıca 10 yıl içinde yapılacak denetimler için ar-ge muhasebe kayıtlarının ibrazı önem taşımaktadır.

 

ARGE MUHASEBESİ İŞLEM SÜRECİNİN ADIMLARI

 

A) Dönem içerisinde oluşan Ar‐Ge harcamaları ile ilgili giderler, 750‐Araştırma

ve Geliştirme Giderleri Hesabına kaydedilmelidir.

 

750‐ Araştırma ve Geliştirme Giderleri

01. İlk Madde Malzeme Giderleri

02. İşçi Ücret ve Giderleri

03. Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler

04. Genel Giderler

05. Vergi Resim ve Harçlar

06. Amortisman ve Tükenme Payları gibi alt kırılımlara ayrılabilir.

 

B) 750‐Araştırma ve Geliştirme Giderlerinde oluşan maliyetler Aylık/Üç aylık

Dönemler halinde Bilançonun aktifinde yer alan 263‐Araştırma ve Geliştirme

Giderleri hesabına alınarak aktifleştirilmelidir.

 

263‐Ar‐Ge giderlerinde oluşan maliyetler Ar‐Ge proje ismi, numarası başlığı altında aşağıdaki gibi yıllık ve aylık detaylandırılması özellikle geçici dönem Ar‐Ge indirimleri için kolaylık sağlar.

  • 263‐Araştırma ve Geliştirme Giderleri

01. 2014 Yılı Ar‐Ge Giderleri

01. 1.Dönem veya (Ocak)

02. 2.Dönem veya (Şubat).

 

Proje bitiminde 263‐Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesaplarında yer alan Ar‐Ge maliyetleri itfa edilerek Gelir Tablosu hesaplarına alınmalıdır (630‐ Araştırma ve Geliştirme Giderleri).

 

C)Harcama ve Giderlerin Kayda Alınması

————————./.——————————–

750‐Araştırma Geliştirme Giderleri XXXX

İlk Madde ve Malzeme xxx

Personnel Giderleri xxx

Genel Üretim Giderleri xxx

 

711‐İlk Madde ve Malz. Gid. Yansıtma hs. XXXX

721‐ Personel Giderleri yansıtma hs.          XXXX

731‐ Genel Üretim Giderleri yansıtma hs. XXXX

————————–./.—————————————–

Not 1: İlk madde ve malzeme giderleri ile hizmet alımlarını kapsayan Genel üretim Giderlerini doğrudan 750 nolu hesaba kaydedebiliriz.

Not 2: Bazı Ar‐Ge projelerinde program, bilgisayar, test cihazı gibi duran varlıklar desteklenebiliyor. Bu gibi alet‐teçhizat ve yazılımların proje süresince kullanımlarına göre hesaplanacak Amortisman ve Tükenme Paylarının kaydı şöyle olmaktadır:

——————————-./.————————————-

750‐ Araştırma ve Geliştirme Giderleri XXXX

Amortisman ve Tükenme Payları xxx

 

257‐ ya da 268‐ Birikmiş Amortismanlar XXXX

—————————-./.———————————-

Bu durumda TÜBİTAK’a sunulan dönem  raporundaki Desteklemeye esas harcama tutarı ile 263’deki ar-ge giderleri tutarı farklılık göstermektedir.

 

D) 750‐ Araştırma ve Geliştirme Hesabında oluşan maliyetleri Aylık/Üç aylık

Dönemler halinde yansıtma kayıtlarıyla aktifleştirmek için aşağıdaki kayıt yapılır:

————————————./.—————————————

263‐ Araştırma Geliştirme Giderleri XXXX

01. 2013 Yılı Ar‐Ge Giderleri

01. Ocak Ayı Ar‐Ge Gideri

 

751. Araştırma ve Geliştirme Giderleri yansıtma hs. XXX

——————————–./.——————————————-

 

E) 263‐ Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabında oluşan maliyetlerin

Proje tamamlandıktan sonra İtfa Yöntemiyle Gider kaydedilmesi

—————————./.—————————–

630‐ Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hs. XXX

 

268. Birikmiş Amortismanlar

01. Ar‐Ge Giderleri Birikmiş Amortismanlar XXX

01.2013 yılı

————————-./.—————————————-

 

 

F)Ar-Ge Giderlerinin Nazım Hesaplarda İzlenmesi

Ar‐Ge indirimlerinin, firmaların muhasebe sisteminde “akıl defteri” olarak da adlandırılan nazım hesaplarda izlenmesi gerekir. Örnek Nazım Hesaplar:

 

——————————./.————————-

940 Borçlu Nazım Hesap XXXX

940 40 040 Ar‐Ge Giderleri

 

941 Alacaklı Nazım Hesap

941 41 041 Ar‐Ge Giderleri Karşılığı XXXX

(Ar‐Ge Giderleri Kaydı)

—————————–./.————————————-

950 Borçlu Nazım Hesap

950 50 050 Yararlanılacak Ar‐Ge İndirimi XXXX

 

951 Alacaklı Nazım Hesap

951 51 051 Yararlanılacak Ar‐Ge İndirim Karşılığı) XXXX

(% 100 Ar‐Ge İndirimi)

————————-./.———————————-

960 Borçlu Nazım Hesap

960 60 060 Yararlanılan Ar‐Ge İndirimi XXXX

 

961 Alacaklı Nazım Hesap

961 61 061 Yararlanılan Ar‐Ge İnd.Karş.

(Yararlanılan Ar‐Ge indiriminin kaydı)

———————–./.——————————–

 

Patent/Faydalı Model Çalışması İle Ar-Ge Proje Çalışması Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 20 Ağustos 2014 - 13:27

PATENT/FAYDALI MODEL ÇALIŞMASI İLE AR-GE PROJE ÇALIŞMASI
ARASINDAKİ BENZERLİK VE FARKLILIKLAR

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

www.abdanmer.com
abdanmer@gmail.com

İ. Hakan Dedeoğlu
Ar-Ge Mühendisi

 

GİRİŞ

Mesleğimiz gereği Ar-Ge projesi çalışmaları için firmaları ziyaret ediyoruz. Son ziyaretlerimizde özellikle 2014 Haziran başından itibaren TÜBİTAK – TEYDEB proje önerisi formatındaki köklü değişiklikleri elimizden geldiğince açıklamaya çalışıyoruz. Bize göre köklü değişikliklerden birisi; proje önerisinde yapılacak Ar-Ge çalışması ile ilgili patent/faydalı model çalışmaları ve projeye ne gibi girdi oluşturacağı tablolar halinde somut olarak sorgulanmaktadır. Ayrıca Ar-Ge projesi sonucu ortaya çıkan prototipin sınai mülkiyet haklarının başkalarınca taklit edilmesinin önlenmesi için patent/faydalı model alınıp alınmayacağının belirtilmesi istenmektedir. Ek olarak bize göre, seri üretimde sağlanan hibeli hibesiz destekler ile vergisel teşvikler için dünya çapında referans olan patent/faydalı model ile yenilik/buluşun teyit edilmesi arzulanmaktadır. Ar-Ge projesinin patent/faydalı model ile birlikte değerlendirilmesi bize göre sübjektif ölçütlerden daha çok objektif kriterlere dönüşmesini ifade etmektedir.

 

Bu bakımdan Ar-Ge çalışması ile patent/faydalı model çalışmalarının birlikte düşünülüp yürütülmesi gerektiği görüşündeyiz.

 

BENZERLİK İLE FARKLILIKLARIN ANALİZİ

 

Ar-Ge Projesi çalışması ile patent/faydalı model çalışması arasındaki  benzerlik ile farklılıkların ortaya konulmasında bize göre Teknoloji Hazırlık Seviyelerini (TRL-Technology readiness levels) tablosu faydalı bir araç olarak değerlendirmekteyiz:

 

– TRL 1 –  temel teorik prensiplerin gözlenmesi,

– TRL 2 –  teknoloji kavram geliştirme ve neden-sonuç ilişkilerinin formüle edilmesi,

– TRL 3 –  teknoloji kavram geliştirme ve ilişkilerinin analitik ve deneysel kanıtlanması,

– TRL 4 – Laboratuvar ortamında teknolojinin doğrulanması,

– TRL 5 –Prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda doğrulanması,

– TRL 6 – Prototip ürünün çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

– TRL 7 –Prototip ürünün gerçek çalışma ortamında performans gösterimi,

– TRL 8 – Prototip ürünün tamamlanması ve fiziksel testlerle standartlara olan uygunluğunun kalifiye edilmesi,

– TRL 9 –Prototip ürünün gerçek ortamda geçerliliğinin kanıtlanması.

 

 

 

 

Bazı Kavramlar:

 

Buluş ile yenilik arasındaki farka örnek; Alzheimer hastaları için geliştirilen ıslanınca renk değiştirip, kuruyunca eski rengine dönen bir diş fırçası buluş mudur? yoksa  yenilik midir?

 

Diş fırçasında yapılan farklılık, renk değiştiren boya kullanılmasıdır. Eğer sağlığa zarar vermeyen mevcut bir boyayı alıp diş fırçasında kullanır isek, bu bir yeniliktir. Eğer halen mevcut teknolojide sağlığa zarar veren bir boya var bunun üzerinde çalışarak, sağlığa zarar vermeyen bir boya yapabiliyor ve diş fırçasında kullanabiliyor isek bu bir buluştur.

 

Gerek Ar-Ge çalışmalarında gerek patent çalışmalarında sistematik yaklaşım TRL seviyeleri ile yapılır. Ar-Ge çalışmalarında birinci seviyeden yani literatür taramadan başlıyoruz. Örneğin nanolu iz bırakmayan endüstriyel veya evsel mutfak eşyalarının Ar-Ge projesinde TRL1 den nano ile teorik temel araştırmaya yönelik çalışmaları gözden geçiriyoruz. Daha sonra genel anlamda cam üzerine nano teknolojinin nasıl uygulandığının araştırılması (uygulamalı araştırma) yapılarak mutfak eşyalarında kullanılan cam dikkate alınarak (cam kalınlığı, koyu ve yansıtıcı özellikler vb) bu özellikteki camlarda nasıl uygulanacağının araştırması yapılıyor. Özellikle fırın gibi mutfak eşyalarında çok silinen camlarda cam üzerine uygulanan nano malzemenin camın saydamlığını bozmadan ve çok silinmelerde malzemenin yüzeyden uzaklaşma probleminin çözülmesi için (deneysel geliştirme) çalışmalar yapılıyor. Bu üçlü çalışma, Ar-Ge projeleri için Frascati Kılavuzu’nda ön görülen Ar-Ge çalışmalarının basamaklarıdır.

 

Ar-Ge çalışmalarımızın patent/faydalı model çalışmaları ile olan yakın ilişkisi nedeni ile patent/faydalı model çalışmasında, mevcut patent çalışmalarının araştırılması, uygulamalı araştırma veya deneysel geliştirmeden başladığı, temel araştırmaların ihmal edildiğini gözlemliyoruz.

 

Bize göre literatür ve makale araştırması yapılmadan hazırlanan patent dosyalarının eksik kalacağı, hatta iyi bir literatür tarama ile kamuya dahil olmuş makale vb çalışmalardaki bilgiler ile patentlerin iptal edilme riskinin bulunduğu görülmektedir.

 

Patent çalışmalarında üç önemli unsur olarak buluş, yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik dikkate alınmaktadır. Ar-Ge proje çalışmalarında özellikle Frascati ve Oslo kılavuzlarına göre yenilik sorgulanmakta, yeniliğin bir buluş içerip içermediği değil de yeniliğin firma, sektör, ülke ve dünya düzeyinde olduğunun belirtilmesi istenmektedir (böyle bir yenilik buluşu içerebilir).

 

Patent çalışmalarında buluş araştırmasından sonra mevcut teknolojiye göre yenilikçi unsurlar, mukayese edilerek analiz ediliyor. Patent başvurularında örneğin Türkiye’de yetkili Kamu Kurumu olan Türk Patent Enstitüsü’ne (TPE) başvuruda , tasarım çizimleri forma ekleniyor. Ar-Ge proje çalışmalarında da teknoloji geliştirme çalışmalarının yapılması kritik ana unsurdur. Bu unsuru, firma dışarıya ihale edemez. Patent çalışmalarında üçüncü unsur olan yeniliğin sanayiye uygulanabilirliğini, prototipini yapmadan konusunda uzman bir kişinin kolayca uygulanabileceğini öngörmesi yeterli oluyor. Oysa Ar-Ge proje çalışmalarında gerek bileşenler, gerekse ürün veya sistem bazında hem çalışma ortamına benzetilmiş  ortamda hem de gerçek ortamda (TRL seviyeleri 5-6-7) demosu yapılmaktadır. TRL 8. seviyede fiili testler yapılmakta ve TRL 9 da gerçek seri imalat şartlarının sağlanması (ticarileşmesi) zorunluluktur.

 

Faydalı modelde buluş faktörü dikkate alınmamakta ve yukarıdaki fırça örneğinde görüldüğü gibi sadece var olanların yeni bir bileşimi sonucu oluşan yenilik ile bunun sanayiye uygulanabilirliği sorgulanmaktadır.

 

 

SONUÇ

 

Bu açıdan Ar-Ge proje çalışmaları patent çalışmalarından hem yatay hem dikey olarak daha kapsamlı ve derin olmaktadır. Bu bakımdan her iki çalışmanın birlikte yürütülmesi ile özellikle Ar-Ge ve patent çalışmalarından sonra sağlanan seri üretim teşvikleri (Sanayi Bakanlığının Teknoyatırım, Teknopazarlama, Torba kanun ile gündeme gelen 1 Ocak 2015 tarihinden itibaren uygulanacak seri üretimin yurt içi satışının KDV siz yapılması ve Gelir veya kurumlar vergisi ödemelerinde patent yada faydalı model koruma süresi boyunca %50 indirim sağlanması, Ekonomi Bakanlığından alınacak 5. Bölge Yatırım Teşvik Belgesinin alınmasında Ar-Ge projesinin tamamlanması kadar patent ya da faydalı model olması vb)  hibeli yada faizsiz geri ödemeli kredili veya vergisel destekler yolu ile firmalara fon olarak aktarılmaktadır.

 

Ar-Ge projesi yapan firmaların prototiplerine ait sınai mülkiyet hakları patent yada faydalı model ile korunması, rakiplerinin yararlanmasını yasaklama hakkı getirmektedir (İncelemeli patent koruma süresi 20 yıl, incelemesiz patent koruma süresi 7 yıl, faydalı model belgesi 10 yıl). Ayrıca Sanayi Bakanlığı’nın Teknoyatırım destek programı ile Ar-Ge projesi yapan firmaların haklarını başka firmalara devri ile firmalar arasındaki işbirliği geliştirilmektedir.

Firmalar Arasındaki İşbirliğini %50’ye Kadar Hibe Fonuyla Geliştirecek Formül

Ana Sayfa » Ar-Ge
Paylaş
Tarih : 18 Ağustos 2014 - 8:19

FİRMALAR ARASINDAKİ İŞBİRLİĞİNİ % 50’YE KADAR HİBE FONUYLA GELİŞTİRECEK FORMÜL                         

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK
Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

 

 

GİRİŞ

29 Nisan 2014 tarihinde BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI HAKKINDA YÖNETMELİĞİN yayınlanmasına müteakip 21 Temmuz 2014 tarihinde yayınlan TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA USUL VE ESASLARI’na göre, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanır ve prototipi yapılan ürün ya da yazılımın Bakanlıkça ilan edilen yüksek ve orta-yüksek teknoloji alanlarında bulunması halinde seri üretime geçiş yatırımı için 5 yıl içinde Bakanlığa başvurulduğunda aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

 

Ayrıca TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA USUL VE ESASLARI’nın 10.1(3,4,5,6) alt maddelerine göre, prototip ar-ge çıktısı projesini tamamlayarak seri üretim hakkını bir defaya mahsus olmak üzere başka bir firmaya devrini mümkün kılarak,firmalar arasındaki sinerjiyi arttırmaktadır.Aşağıda bu konuda ayrıntılı bilgi yer almaktadır.

Başvurular internet üzerinden 17 Temmuz 2014 tarihinde başlamış olup,3 Ekim 2014 tarihine kadar devam etmektedir.

 

 DESTEKLER

A) Makine, Teçhizat desteği 

– Mikro, Küçük ölçekli KOBİ’lere seri üretim için gerekli olan yatırım tutarının %40′lık bölümünü 5 milyon TL.’ye kadar hibe olarak veriliyor.

– Orta ölçekli KOBİ’lerde ilgili oran %30 ve  en fazla 4 milyon TL.

– Büyük ölçekli firmalarda ilgili oran %10 ve  en fazla 2 milyon TL.

Not 1 :Yatırım projesine konu satın alınacak makine ve teçhizatın, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 63 üncü maddesi kapsamında Bakanlıkça hazırlanan usul ve esaslara uygun olarak alınmış yerli malı belgesi ile tefrik edilmesi durumunda,  belirtilen oranlara 10 puan daha ilave edilir.Başka bir deyişle yukarıdaki oranlar ithal  ve yerli malı belgesiz yerli makine ve teçhizat alımlarında geçeri olup, Yerli Malı Belgesi”ne sahip Türkiye’deki makine ve teçhizat üreticilerinden veya tedarikçilerinden satın alınması halinde % 10’ar puan ilave edilir.

Not 2 : 4 Kasım 2012 tarihinde  KOBİ Yönetmeliğinde yapılan değişikliğe  göre; 10 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi  biri   bir milyon TL´yi aşmayan çok küçük işletmeler mikro işletme, 50 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  beş milyon TL´yi aşmayan işletmeler küçük işletme, 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  40 milyon TL´yi aşmayan işletmeler de orta büyüklükteki işletme olarak belirlendi.Bu programın uygulanması açısından  Küçük işletme: KOBİ tanımında yer alan “Mikro İşletme”yi de  kapsamaktadır.

B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için en az 1 yıl vadeli 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği sağlanmaktadır.

 

C) İşletme gideri desteği

 – Küçük işletmelere Yatırım tamamlandıktan sonraki 1 yıl için üretim için gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75′i hibe olarak ödeniyor.

Öte yandan Ar-ge süreçleri yurt dışında gerçekleşmiş ve o ülkedeki kurum, kuruluş veya fonlar tarafından desteklenmiş olan ar-ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan veya öz kaynaklar kullanılarak yapılan ar-ge faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ve patenti alınan teknolojik ürünün üretimine yönelik yatırımı, Türkiye’de yapılması halinde destek kapsamında değerlendirilir. Ayrıca Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde başlatılıp sonuçlandırılan, Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin üretimine yönelik bölge içi ve dışı yatırımlar için de aynı desteklerden yararlanmak söz konusudur.

 

PROGRAMA BAŞVURU ŞEKLİ, İŞLEYİŞİ VE SONUÇLANDIRILMASI

Bu programdan yararlanmak isteyen firmalar uygulama esaslarına, öncelikli teknolojik alanlar listesine, başvuru ile ilgili detaylı bilgiye ve başvuru formuna https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/ internet adresinden ulaşabilmektedirler.

Bizce işleyiş TÜBİTAK-TEYDEB ar-ge proje işleyişine benzemektedir, şöyle ki;

-TÜBİTAK veya KOSGEB’den ar-ge projesinin tamamlandığına dair yazı alınır ve bu yazı ile Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüğü’ne internet üzerinden TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI BAŞVURU FORMU

doldurulup online gönderilir, daha sonra kaşe ve imzalı basılı evrak halinde Genel Müdürlüğe gönderilir. Başvurular,  yılda bir veya birden fazla dönemde Genel Müdürlükçe belirlenen tarihlerde alınır. Başvuru tarihleri Bakanlık web sitesinden ilan edilir.

İlk başvuru internet üzerinden 17 Temmuz 2014 tarihinde başlamış olup,3 Ekim 2014 tarihine kadar devam etmektedir.

-Başvuru üzerine “Ön Değerlendirme Formu” hazırlanır. Uygun bulunan başvurular için en 2 öğretim üyesi görevlendirerek, firmayı ziyaret ederler ve denetim sonrası  “Teknik ve Mali İnceleme Rapor”u hazırlarlar. Ayrıca Genel Müdürlükten en az 2 proje sorumlusu, yapılacak yatırımı yerinde inceler.

-Tüm raporlar tamamlandıktan sonra, Değerlendirme Komisyon üyeleri toplanarak kararını verir. Başvuru sahibi firma, karar toplantısının yapılacağı yer ve tarihte, yatırım projesini sunmak üzere Komisyon toplantısına katılır.

-Desteklenmesine karar verilmesi halinde 30 gün içinde sözleşme imzalanır. Sözleşmenin imzalandığı tarih, yatırımın başlangıç tarihi olup, destekleme süresi 36 aydır.

– Komisyonca destekleme kararı alınan yatırım projesinin yatırım sürecinin 6 ay ve üstü olması halinde Genel Müdürlükçe en az 2 öğretim üyesi görevlendirilebilir ve dönemsel “Yatırım İzleme Raporu” hazırlatılarak yatırım 6 aylık dönemlerde izlenir. Ayrıca yatırımını tamamlayan işletme, “Sonuç Raporunu” hazırlayarak Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirmesi durumunda en az iki proje sorumlusu personel ve/veya öğretim üyesi, işletmeyi yerinde ziyaret ederek harcama belgelerini inceler, denetler ve Genel Müdürlük onayına sunmak üzere “Tamamlama Belgesi” düzenleyerek imzalar.

-Tamamlama belgesi alındıktan sonra makine ve teçhizat desteği hibe ödemesi yapılır.  Kredi faiz desteği,  Bakanlık ile aracı kurumlar arasında yapılacak protokollerle belirlenir ve uygulanır. İşletme gideri desteği için mikro ve küçük işletmenin “Tamamlama Belgesi”nin verildiği tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunması gerekmektedir.

 

TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM HAKKININ DEVREDİLMESİ

TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA USUL VE ESASLARI’nın 10.1(3,4,5,6) alt maddeleri şöyledir:

“(3) Ar-ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi gerçek veya tüzel kişilik ile başvuru sahibi yatırımcı tüzel kişiliğin farklı olması halinde; yatırımcı ile ar-ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi arasında ar-ge ve yenilik projesi/faaliyeti ve sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürün ile ilgili, taraflara ilişkin hak tesisine dair noter tasdikli belge istenir.

(4) Ar-ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi ile başvuru sahibi yatırımcı tüzel kişiliğin farklı olması halinde; Ar-ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi (hakları devreden taraf) tüzel kişilik ise, hakları devreden işletmeden son mali yıla ait YMM/SMMM onaylı bilanço ile YMM/SMMM onaylı KOBİ Bilgi Beyannamesi formu/formları istenir.

(5) Büyük veya orta büyüklükteki işletmelerce tüm süreçleri yürütülen ve başarı ile tamamlanarak sonucunda teknolojik ürüne dönüşen ar-ge ve yenilik projesi/faaliyeti ve sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürün ile ilgili hakların, daha küçük ölçekli işletmelere devredilmesi durumunda; yatırım konusu teknolojik ürün, büyük veya orta büyüklükteki işletmelere uygulanan yatırım desteği kapsamında değerlendirilir.

(6) Her bir destek unsuru için yapılan başvurularda, işletmenin başvuru tarihindeki sınıfı Komisyon tarafından tekrar dikkate alınarak değerlendirme yapılır.”

 

ÖZET SONUÇ

Napeloen Hill’e göre,katma değer yaratan bilgi,genel bilgi değil,bir konuda uygulamaya yönelik spesifik bilgidir. Aşağıdaki bilginin özel bilgi olduğuna inanmaktayız :
ORTA ÖLÇEKLİ KOBİLER TAMAMLADIKLARI PROTOTİP ARGE ÇIKTISININ SERİ ÜRETİM HAKKINI BİR DEFAYA MAHSUS MİKRO VE KÜÇÜK İŞLETMELERE DEVREDEREK,BU FİRMALAR SERİ ÜRETİM YATIRIMI İÇİN SANAYİ BAKANLIĞINDAN %30- 40 HİBE FONU ALABİLECEKLERDİR.KEZA MİKRO VE KÜÇÜK ÖLÇEKLİ KOBİLER AR-GE ÇIKTISININ TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM HAKKINI BAŞKA FİRMALARA DEVREDEREK,HAKKI DEVRALAN FİRMALARA % 40-50 TEKNO YATIRIM HİBESİ TRANSFER EDEBİLECEKLERDİR.BU SÜREÇ FİRMALAR ARASINDAKİ İŞBİRLİĞİNİ GELİŞTİRECEKTİR.TÜRKİYE OLARAK BUNA ÇOK İHTİYACIMIZ VAR.

Başvurular internet üzerinden 17 Temmuz 2014 tarihinde başlamış olup,3 Ekim 2014 tarihine kadar devam etmektedir.

SPONSOR REKLAMLAR

Mali Müşavirlere Özel Web Sitesi

BENZER HABERLER

Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!
Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!

Yaklaşık 1.5 ay önce Türkiye’de çalışan yabancılarla ilgili izin şartları değişti. Yabancı çalışma izni harçlarında ve cezalarda değişikliğe

Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları
Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları

Doğum borçlanması 5510 sayılı Kanunla 2008 yılından itibaren getirilen bir hak. Sadece sigortalılık başlangıcından sonraki sürelerin borçlanılması

10 işçiden 1’i sendikaya üye
10 işçiden 1’i sendikaya üye

1 Mayıs İşçi Bayramı geride kaldı fakat görüldü ki sendikalaşma oranları ülkemizde halen çok düşük. Türkiye örgütlülük konusunda ne



GENEL MUHASEBE

E-BÜLTEN ÜYELİK

E-posta Adresiniz:

NOT: E-postanıza gelen onay linkine tıklayınız. Onay linki gelen kutunuzda bulunmuyorsa, Gereksiz ya da Önemsiz klasörünü kontrol ediniz.

KÖŞE YAZARLARI