AR-GE Projesi Vermeden Önce Proje Bütçesinin Maliyet Yönetimine İlişkin Örnek Çalışmalar

Ana Sayfa » Ar-Ge » AR-GE Projesi Vermeden Önce Proje Bütçesinin Maliyet Yönetimine İlişkin Örnek Çalışmalar
Paylaş
Tarih : 22 Mart 2013 - 12:56

AR-GE PROJESİ VERMEDEN ÖNCE PROJE BÜTÇESİNİN

MALİYET YÖNETİMİNE İLİŞKİN ÖRNEK ÇALIŞMALAR

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge

Hibe Fonları Uygulayıcısı, YMM

abdanmer@gmail.com

 

GİRİŞ

Son dönemlerde muhasebe raporlamalarında baştan önleyici bir tedbir olarak maliyet yönetimi kavramı geliştirilerek, yönetimin sırasıyla 4 aşaması olan “planlama, örgütleme, yöneltme ve kontrol” konularında deneysel sınamalar ve doğrulama çalışmaları yapılmaktadır.

Aşağıda başta TÜBİTAK-TEYDEB, daha sonra KOSGEB Endüstriyel Uygulama ve Avrupa Birliği Ar-Ge projelerinde bütçesinin maliyet yönetimine ilişkin çıkarsadığımız bazı notlar yer almaktadır. Proje bütçesi, hibenin tutarını belirlediğinden maliyetlerin yönetimi merkezi bir role sahiptir. Proje çalışması bir ekip işi olduğundan, aşağıdaki hususların ilkin ayrı sonra da birlikte şirket yetkilisi, proje yürütücüsü, pazarlama, satın alma, Ar-Ge ve kalite kontrol, muhasebe ve SMMM (yetkili mali müşavir) yetkilileri arasında eleştirel analiz ve tartışmaya konu olmalıdır. Bizce projeyi yazma ve yürütme işlevi sadece proje yürütücünün üzerine bırakıldığında, projelerin çoğu zaman reddine gittiğini gözlemlemiş bulunmaktayız.

 

PROJE BÜTÇESİNDE MALİYET YÖNETİMİ UNSURLARI

PERSONEL GİDERLERİ

– Personel giderlerinde bizce proje yürütücüsünün adam/ay oranı 0,40 olmalı. Diğer personellerin adam/ay oranları ise 0,20 – 0,30 arasında seyretmeli. Bir firmanın belli bir zamanda birden fazla Ar-Ge projesi olabileceğinden, projelerde paylaştırarak adam/ay oranların toplamları en fazla 1 olabilir.

– Şirket ortağı Bağ-Kur’lu ya da sigortalı olup ar-ge projesinde görev alıyorsa, o Proje için örneğin aylık 2.000,00.-TL brüt ücret yazabiliriz. Bunun için Genel Kurul Kararı ile noter tasdiki gerekli. Noter Tasdiki yapıldıktan sonra ücreti desteğe tabi olur. Bağ-Kur’lu ve sigortalı şirket ortaklarının TÜBİTAK Ar-Ge projelerinde görev almasını mevzuat izin vermektedir. Mevzuattan doğan bir destekten yararlanmak yanında özellikle şirket ortaklarının projede görev alıp personel maliyetlerinde yer alması, projeyi güçlendirmektedir. Ayrıca ortağın personel gideri proje maliyeti içinde yer aldığından, Ar-Ge harcaması olarak %100 Ar-Ge indirimine tabi olmakta, Ar-Ge projesi ürün yeniliği yanında süreç yeniliğini de içeriyorsa proje bittiğinde süreç ekipmanının maliyeti içerisinde yer alan ortağın personel gideri de 5 yıllık süre ile itfa edilerek, kardan düşülebilmektedir. Ayrıca sadece şirkette çalışan ve huzur hakkı almayan ortaklar şirketten para çekmeleri Yeni TTK Kanuna göre sıkıntı olmaktadır. Ar-Ge projeleri ne kadar sürekli olur ve şirket ortakları projelerde görev alırlarsa bu yaşanan sıkıntılar da önlenmiş olur. Ek olarak KOBİ’lerin tekli 2 projeden sonra, ortaklı 5 projeden sonra verecekleri 1501 SANAYİ ARAŞTIRMA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK PROJELERİNDE mikro ve küçük işletmelerde personel maliyetlerinin %90 desteklenmesi nedeniyle ortakların projede yer alması, firmaların ana gayesi olan karın maksimizasyonu için gereklidir.

 

– Aynı konuda iki ayrı kurumdan teşvik alınamayacağı kuralına göre KOSGEB’den Nitelikli Eleman Desteği alan personel, TUBİTAK AR-GE projelerinde yer almamalıdır.

– Ar-Ge projesi çalışması ile birlikte personel maaşlarında kademeli ücret artışı olması makul olup, yüksek oranda artışlar yanlış anlamalara yol açabilir.

– 5746 Sayılı Ar-Ge Kanunu; Ar-Ge personelinin  % 10 oranında teknik eleman dışındaki personelin Ar-Ge projelerinde görev alabileceğini belirtirken, TÜBİTAK uygulamasında bu tür personelin destek kapsamı dışına alındığını görmekteyiz.

– Personel bütçesi doldurulurken projenin kabulü halinde yeni teknik elemanların istihdam edilmesi söz konusu ise, bunların da emsal ücretleri projeye dahil edilmeli. Ücretlerin tavanı hususunda genellikle her kuruluşun limitleri var olup, güncel olarak bu limitler takip edilmelidir.

– Personel maaş ödemeleri (diğer proje giderleri için de geçerlidir) banka kanalıyla eksiksiz (Yani kısmi ödeme 1 TL. bile olsa ilgili personelin maliyeti kapsam dışına alınır) ödenmelidir.

SEYAHAT GİDERLERİ

-TÜBİTAK mevzuatına göre yalnızca ekonomik gidiş/geliş uçak biletinin giderinden hibe alınabilir. Eğer İhracatçılar Birliğinin pazarlama desteğine başvurulursa, o destekte otel giderleri de hibeye dahildir. Ancak iki ayrı kurumdan aynı konuda iki defa destek alınamayacağın unutmamak gereklidir.

ALET-TEÇHİZAT GİDERLERİ

-Projede kullanılması öngörülen Alet/Teçhizat (örneğin kalıp gibi) aynı zamanda üretimde de kullanılacak ise, bu maliyet unsurunun Ar-Ge unsuru ve sistematiği (bilimsel ve teknolojik belirsizliği ve giderilmesi önlemleri)  olmadığı için ya reddedilir yada %40 oransal desteğe tabi tutulur. Örnek verir isek bir kalıp setinin KDV hariç bedeli 2.000,00.-TL önce bunun %40 alınır. 800,00.-TL.’nin  %75’i 600,00.-TL’sı KOBİ projelerinde hibe olarak verilir (Sanayi projelerinde bu oran %40-60 arasıdır). Sadece Ar-Ge ‘de kullanılacak bir alet olursa, örneğin hızlı (rapid) prototipler, yazıcı, yazılım programı gibi, bu durumda fatura bedelinin %75’i hibeye konu olur. Diğer yandan sadece Ar-Ge faaliyetinde kullanılacak olan bir test cihazı ise, doğrusal destek oranı uygulanır.

TASARIM DOĞRUMA FAALİYET GİDERİ

-Yurtiçi Ar-Ge kuruluşlarına yaptırılan tasarım doğrulama analizleri örneğin Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Tasarım Doğrulama faaliyeti için firma dışından destek alınırsa hibeye tabi olur. Eğer bu analizi firma kendisi yapabiliyor ve gelen hakeme ispat edilebiliyor ise, firma dışından hizmet almaya gerek olmadan proje faaliyeti yürütülür.

-TÜBİTAK sanayi projelerinde destek oranı %40-60 arası olmasına karşın, tasarım doğrulama hizmetinin Üniversitelerden yada Teknokent’teki analiz firmasından alınması halinde, destek oranı %80 olmaktadır.

DANIŞMANLIK VE FİRMADIŞI FASON ŞEKİLLENDİRME GİDERLERİ

– Danışmanlık hizmetleri ve fason işçilik gibi alınacak hizmetin ismi, varsa miktarı birim fiyatı ve tutarı gibi unsurları içerecek şekilde proforma fatura alınarak TUBİTAK’a ve KOSGEB’e proje geçilirken PDF formatına geçilmesi gerekiyor. Proje yazma aşamasında, proforma faturaların alınması gerekiyor.

– Burada bilinmesi gereken bir husus da yurt içi (ve özellikle yurt dışı) Danışmanlık ve fason işçilik toplam bedelin proje bütçesinin %20’sini geçmemesine dikkat etmek gerekiyor. Aksi halde Tasarımı da dışarıdan alınıyor olarak yorumlanarak proje ret edilebilir. Böyle durumlarda ortak proje yapmak gerekiyor.

– Ayrıca fason işçilikler, Ar-Ge projesi verilen firmada yapılması söz konusu ise, dışarıdan alınacak fason işçilikler ret olur. YMM tasdik ücretleri de TÜBİTAK KOBİ ve sanayi projelerinde (AB Projelerinde de) desteklenmektedir. KOSGEB projelerinde YMM tasdik ve denetim raporu istenmemektedir.

MALZEME GİDERLERİ

– Malzeme gider faturalarının kural olarak proje süresi içinde düzenlenmiş olması gerekir.

– Bununla birlikte TÜBİTAK mevzuatında proje başlangıç tarihinden önce de malzeme alımları kabul edilmekte, ancak proje süresi içinde stoktan çıkış muhasebe kaydının yapılarak maliyetten gidere dönüşmesini şart koşmaktadır. Bu şekilde muhasebe kaydı yapılmayan malzeme giderleri ret edilmektedir.

– Özellikle pilot tesis Ar-Ge projelerinin ağırlığı makineler olacağı için, aynı makinelerin yatırım teşvik belgesinde kullanılmaması gerekir. Çünkü Yatırım Teşvik Mevzuatını belirleyen Ekonomi Bakanlığı aynı konuda doğrudan ve dolaylı Bakanlık dışındaki destekleri kabul etmiyor.

DİĞER MALİYET YÖNETİM UNSURLARI

– Yeni KOBİ tanımında çalışan sayısı maksimum 250 kişi, aktif toplamı ve yıllık net satış hasılatı 40 milyon TL oldu. KOBİ tanımını yaparken Bilançonun aktif tarafında yer alan 242- İştirakler ve 245-Bağlı Ortaklık var ise, konsolidasyon yani toplama söz konusu olabilir(gerçek kişi ortaklıklarında konsolidasyon söz konusu değildir). Ayrıca şirket sermayesinde başka bir şirket ortak ise o durumda da konsolidasyon söz konusu olacağından, bu konuda hata yapmamak için ilgili SMMM ya da YMM’e başvurulmalıdır.

– TÜBİTAK ve KOSGEB Ar-Ge projelerinde ödemesi yapılan personel harcamaları ile diğer giderlerin hibesi söz konusu olduğundan, projenin başarıyla bitirilmesi için yeterli bir çalışma sermayesine sahip olunmalıdır. YMM rapor tarihinden sonrasına çek verilmemeli, proje gider faturalarının ödenmesinde torba cari hesap usulü değil, havale ve çeklerde Ar-Ge faturasının sayı ve tarihi yazılarak, ayrıştırma metodunu tercih etmelidir. Firmanın finansman ihtiyacı var ise, projenin kabulünden sonra örneğin TÜBİTAK Transfer uygulamasına göre teminat mektubu ile proje bütçesinin % 25’i oranında ön ödeme alınarak, daha sonraki hibeden mahsup edilebilmektedir.

-Ar-Ge projesi çıktısı ticari olarak satışa konu ise, satışın proje bitiş tarihinden sonra gerçekleşmesi ve faturanın bu tarihten sonra düzenlenmesi gerekir. Özellikle Kamu’ya proje konusu makine ya da ürün, projeye başlamadan önce veya proje süresince satılıyor ise hibe kapsamı dışına alınacağının unutulmaması gerekir.

– Ar-Ge projesinin sonunda muhasebesel bir dille “gayri maddi bir hak” oluşacağı için, proje maliyetlerini oluşturan ilk madde ve malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri firmanın normal üretim sürecinden ayrıştırılarak, 750-751 hesaplar aracılığıyla bilanço aktif kalemi olan 263 hesaba taşınmalıdır. Bu hesap yoluyla Ar-Ge giderlerinin maliyet yönetimi daha kolaydır. Ayrıca Ar-Ge giderlerinin 263 nolu hesapta görülmesi 1501 Sanayi Ar-Ge projelerinde %5 ila 10 arası ek destek ilavesine tabi olmaktadır.

– Ürün ve süreç yeniliği Ar-Ge projelerinde proje süresi bize göre 10 aydan aşağı olmamalı, çünkü problem tanımı, literatür tarama, konsept (kavram) geliştirme, tasarım, prototip üretim ve fiziki testler, bu aşamalardaki deneme çözümleri ve uygun olmayan yöntem ve tekniklerin tespiti ve elenmesi gibi faaliyetler belli bir zaman süresi gerektirir. 6 aylık gibi bir süre projenin daha önceden başlanıldığı izlenimini verebilir. Bununla birlikte hızlı çalışılır ve örneğin 8 ayda projenin bitirilme potansiyeli mevcut ise, ilgili kurumdan izin alınarak ve denetçinin onayı ile öngörülen süreden önce bitirilebilinir.

– Ar-Ge projelerinde; %100 Ar-Ge indirimi ile SGK ve Gelir Vergisi Stopaj istisnası uygulamaları 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa  ve 5746 Sayılı Ar-Ge Kanununa göre önemli derecede farklılıklar içermektedir. Doğru bir yol haritası için daha proje yapma aşamasında hangi yasanın uygulanmasının firma için daha akılcı olduğunun tespiti  ve buna göre seçimi yapılmalıdır. Örneğin firma zararda  ve /veya giderleri fazla ise, bize göre 5520 Sayılı Kanun uygulamaları seçilerek, alınan hibe bilançonun bir pasif kalemi olan 549 nolu hesap yerine, 602 nolu gelir tablosu kalemine kayıt yapmak firma için daha rasyonel bir davranış olabilir. Bu ve benzeri soruların cevaplarını daha projeyi vermeden eleştirel analizden geçirilmesi gerektiği kanısındayız.

-Proje kabul edildikten sonra hibe veren kuruluşa sunulacak teknik ve mali raporlar birbirleriyle örtüşmelidir. Örneğin; uygulamada ekip çalışması dışına çıkılarak teknik raporun projenin revize durumuna göre proje yürütücüsü tarafından düzenlenip, mali raporun ise proje ön bilgilerine göre muhasebe bölümü tarafından revize durumu dikkate alınmadan düzenlediğinde, iki rapor arasında (haliyle YMM raporu ile de) farklılıklar oluşmaktadır. Bu durumda firmalar denetimde sıkıntılar yaşamakta, alabileceği hibe tutarı düşebilmekte ve hatta biraz ileriye gidilerek örneğin TÜBİTAK mevzuatına göre firmanın 3 sene için proje vermesi yasaklanmaktadır.

-Ar-Ge projeleri ismi üzerinde araştırmaya dayalı belirsizlik içeren, bilgimiz arttıkça yeni bilgisizliklerimizin edinileceği bir süreçtir. Proje yazma ve verme aşamasında bazı maliyet giderlerini uygun ve yeterli belirlememiş, eksik olarak formu doldurmuş olabiliriz. Bu gayet doğal bir süreçtir. Bu durumda öngörülen durumu mevcut duruma uyarlamak için örneğin TÜBİTAK mevzuatına göre ilk dönem teknik ve mali raporlama döneminde bu revizyon gerekçeleriyle yapılabilmekte, öngörülen maliyet kalemleri toplamda % 25’e kadar arttırılarak, TÜBİTAK uzmanının ve İzleyicinin onayına sunulabilmektedir. Proje süresinde de raporda belirtmek ve izin almak koşuluyla %25 uzatım söz konusudur.

SONUÇ

Yukarıdaki analizlerden de görüleceği gibi Ar-Ge proje çalışmaları her şeyden önce bilimsel bir faaliyet olup, uygulamadan elde ettiğimiz geri bildirimlerle bilgimizin sürekli beslendiği bir süreçtir. Projenin bilimsel alt yapısı tasarlandıktan sonra teknik, mali, ticari, muhasebe ve vergi mevzuatına göre alt yapı çalışmaları tasarlanmalıdır. Bu vesile ile Goethe şeytanın diline doladığı sözler çok ilginçtir;

“Bırakırsan artık, akıl ve bilimi,

İnsanoğlunun sahip olduğu en yüce gücü…

Mutlak benim olursun!”

Bir önceki yazımız olan Henüz genel kurullarını yapmamış şirketler dikkat! - 22 Mart 2013 başlıklı makalemizde GENEL KURUL TOPLANTILARI, genel kurul yapanlar ve genel kurul yapmamış şirketler hakkında bilgiler verilmektedir.

SPONSOR REKLAMLAR

Mali Müşavirlere Özel Web Sitesi

BENZER HABERLER

Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!
Evdeki yabancı bakıcı başınıza iş açmasın!

Yaklaşık 1.5 ay önce Türkiye’de çalışan yabancılarla ilgili izin şartları değişti. Yabancı çalışma izni harçlarında ve cezalarda değişikliğe

Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları
Borçlanmalarla Emeklilikte Püf Noktaları

Doğum borçlanması 5510 sayılı Kanunla 2008 yılından itibaren getirilen bir hak. Sadece sigortalılık başlangıcından sonraki sürelerin borçlanılması

10 işçiden 1’i sendikaya üye
10 işçiden 1’i sendikaya üye

1 Mayıs İşçi Bayramı geride kaldı fakat görüldü ki sendikalaşma oranları ülkemizde halen çok düşük. Türkiye örgütlülük konusunda ne

Yorum Yap

İsminiz
E-Posta Adresiniz
Yorumunuz


GENEL MUHASEBE

E-BÜLTEN ÜYELİK

E-posta Adresiniz:

NOT: E-postanıza gelen onay linkine tıklayınız. Onay linki gelen kutunuzda bulunmuyorsa, Gereksiz ya da Önemsiz klasörünü kontrol ediniz.

KÖŞE YAZARLARI

escort pendik kartal escort Jigolo Arayan Bayanlar pendik escort porno hikayeleri jigolo